خشونت در جریانهای مختلف چپ را نمیتوان تنها به شرایط بیرونی یا فشارهای ساختاری نسبت داد.
در دل سنت فکری چپ نیز مؤلفههایی وجود دارد که زمینه توجیه و حتی تقدیس خشونت را فراهم کردهاند. یکی از این مؤلفهها، ذاتگرایی طبقاتی است؛ نگاهی که دشمن را نه بر اساس رفتار و اعمالش، بلکه صرفاً بر اساس جایگاه طبقاتیاش تعریف میکند. در چنین چارچوبی، حذف فیزیکی «دشمن طبقاتی» نه یک جنایت، بلکه گامی ضروری برای پیشرفت تاریخ و نوعی پاکسازی اجتماعی جلوه میکند. مولفه مهم دیگر، منطق غایتشناسانه است.
بر اساس این منطق، هدف نهایی، یعنی جامعهای بیطبقه و آزاد از استثمار، چنان مقدس و متعالی است که هر وسیلهای برای رسیدن به آن توجیه میشود. این نگاه مسئولیت اخلاقی کنشگران را در زمان حال به تعویق میاندازد و خشونت را امری موجه جلوه میدهد. در کنار این عناصر، تقدیس خشونت نیز جایگاه مهمی دارد. در برخی قرائتها از اندیشه چپ، خشونت نه تنها ابزاری ضروری بلکه نیرویی رهاییبخش و حتی هویتساز دانسته میشود؛ گویی با عمل خشونتآمیز، فرد و جامعه به خودآگاهی میرسند. این نگاه را میتوان در آثار متفکرانی چون فرانتس فانون مشاهده کرد.
سرانجام، دکترین حزب پیشتاز یا گروه نخبه انقلابی، حق تصمیمگیری درباره دوست و دشمن و زمان بهکارگیری خشونت را برای خود انحصاری میکند. در این چارچوب، هر مخالفتی به چشم خیانت دیده میشود و با سرکوب پاسخ میگیرد. نادیده گرفتن این مؤلفهها به معنای سادهانگاری تاریخ است. بررسی انتقادی این گرایشها نه برای محکوم کردن یک سنت فکری، بلکه برای یادآوری این واقعیت است که حتی جنبشهایی با شعار عدالت و رهایی، اگر از تعهد به اصول اخلاقی و کرامت انسانی غافل شوند، میتوانند به توجیه هولناکترین شکلهای خشونت برسند.
جدیدترین اخبار
هشدار پلیس فتا درباره پیامهای مربوط به کالابرگ
بخش دیگری از مطالبات مراکز درمانی توسط تأمین اجتماعی پرداخت شد
زمان اعلام نتایج آزمون صلاحیت حرفهای پرستاری مشخص شد
اگر اعتبار کالابرگتان را خرج نکردید نگران نباشید
افزایش قیمت محصولات کرمان موتور اعلام شد
ورود کمیسیون امنیت ملی مجلس به برگزاری تجمعات اخیر در دانشگاهها
سفر علی لاریجانی به عمان صحت ندارد
روزه خواری علنی به معنای شکستن حرمت ماه رمضان است
دوقطبیسازی جامعه، کشور را با چالش جدی مواجه میکند
روانچی: آمادهایم هرچه سریعتر به توافق برسیم
سینماها 2 روز در هفته نیمبها میشود
سامانه آنلاین برگزاری تجمعات و اعتراضات راهاندازی میشود
اعلام نتایج دوازدهمین قرعهکشی طرح فرسوده ایرانخودرو
قیمت جدید تایر ایرانی در بازار اعلام شد
واردات خودروی کارکرده توسط مردم منتفی شد
