نگهداری ساختمان؛ ضرورتی مغفول مانده در مقررات ملی ساختمان

در بسیاری از حوزه‌های مهندسی، ساخت و بهره‌برداری از یک پروژه، دو مرحله‌ی تفکیک‌ناپذیر از یک فرایند واحد محسوب می‌شوند. اما در کشور ما، عمده توجه‌ها بر مرحله ساخت متمرکز است و مرحله بهره‌برداری، به‌ویژه در حوزه نگهداری ساختمان، عموماً مورد غفلت قرار می‌گیرد. این در حالی است که مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان صراحتاً بر مسئولیت مالکین و بهره‌برداران در نگهداری ساختمان تأکید دارد.

اشتراک گذاری:

به گزارش صبح ساحل، این مبحث، که در سال‌های اخیر تدوین و ابلاغ شده، بر این اصل بنیادین استوار است که ساختمان نیز مانند هر سیستم مهندسی دیگر، نیازمند پایش، تعمیر و نگهداری دوره‌ای است. بی‌توجهی به این موضوع، نه‌تنها عمر مفید ساختمان را کاهش می‌دهد، بلکه در بسیاری موارد می‌تواند جان ساکنان را نیز به خطر اندازد.

حوادث ناشی از سقوط سنگ نما، آتش‌سوزی‌های ناشی از فرسودگی سیستم برق، خرابی آسانسورها و نشتی تأسیسات، همه نشانه‌هایی از نبود یک نظام نگهداری منظم در ساختمان‌هاست. این مشکلات، صرفاً اتفاقات تصادفی نیستند؛ بلکه پیامد طبیعی عدم توجه به اصول مبحث ۲۲ هستند.

یکی از دلایل اصلی غفلت از نگهداری ساختمان‌ها، نبود فرهنگ نگهداری در بین مالکان و ساکنین است. در نگاه بسیاری از مردم، مالکیت صرفاً به معنای خرید یک واحد است، در حالی‌که طبق مبحث ۲۲، مالک موظف است نسبت به سلامت سازه، تأسیسات و اجزای نمایان ساختمان اطمینان حاصل کند.

راهکارهای متعددی برای اصلاح این روند وجود دارد:

الزام ساختمان‌ها به داشتن «دفترچه سلامت ساختمان»

اجرای بازرسی‌های دوره‌ای توسط شرکت‌های دارای صلاحیت

آموزش مدیران و ساکنین ساختمان‌ها در خصوص نگهداری فنی

همکاری شهرداری‌ها و سازمان نظام مهندسی در نظارت و ترویج این فرهنگ

اگرچه اجرای مبحث ۲۲ در مقایسه با سایر مباحث، هنوز فراگیر نشده، اما با توجه به تجربه کشورهای پیشرفته، می‌توان اطمینان داشت که پیاده‌سازی صحیح این مبحث، نه‌تنها از بسیاری از هزینه‌های آتی جلوگیری خواهد کرد، بلکه گامی مؤثر در جهت ارتقای ایمنی و کیفیت زندگی شهروندان خواهد بود.

سازمان نظام مهندسی ساختمان به عنوان نهاد تخصصی این حوزه، می‌تواند نقش مؤثری در تبیین، آموزش و پیگیری اجرای مبحث ۲۲ ایفا کند.