انقلاب هوش مصنوعی در خاورمیانه

کشورها در حال بازتعریف جایگاه خود بر اساس «داده» و «هوش مصنوعی» هستند. امروز دیگر نفت و گاز به تنهایی تضمین‌کننده قدرت و رفاه نیست؛ این «دانش، فناوری و تسلط بر الگوریتم‌ها»ست که آینده ملت‌ها را رقم می‌زند. در همین منطقه خاورمیانه، همسایگان ما از این حقیقت آگاه شده‌اند. امارات متحده عربی با ترسیم نقشه‌راه ۲۰۳۱ و سرمایه‌گذاری‌های کلان، خود را به‌عنوان قطب هوش مصنوعی منطقه معرفی کرده است.

عربستان سعودی با ایجاد سازمان‌های ملی داده و AI، به‌سرعت در حال متنوع‌سازی اقتصاد خود و فاصله گرفتن از وابستگی به نفت است.

اما ایران، با وجود ظرفیت عظیم انسانی و علمی، همچنان گرفتار تعلل، بی‌برنامگی و سیاست‌های مقطعی است. تحریم‌ها و محدودیت‌های صادرات فناوری بهانه‌ای واقعی اما ناکافی برای این عقب‌ماندگی است؛ مشکل اصلی در غفلت تصمیم‌سازان از «اولویت آینده» نهفته است.

در حالی که مغزهای جوان و نخبه ایرانی یکی پس از دیگری به خارج مهاجرت می‌کنند و در خدمت اکوسیستم‌های فناورانه دیگر کشورها قرار می‌گیرند، ما همچنان درگیر سیاست‌های سنتی و نگاه امنیتی به فناوری هستیم.

این عقب‌ماندگی هزینه‌ای سنگین در پی خواهد داشت.

کشورهایی که امروز میلیاردها دلار روی داده و هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کنند، فردا بازار کار، تجارت و حتی سیاست منطقه را در اختیار خواهند گرفت.

در آن روز، ایران نه‌تنها مصرف‌کننده فناوری دیگران خواهد بود، بلکه به دلیل عدم توان رقابت، با بحران مضاعف وابستگی فناورانه مواجه می‌شود؛ وابستگی‌ای که خطرناک‌تر از وابستگی به نفت است.هوش مصنوعی می‌توانست در خدمت کشاورزی هوشمند، بهداشت و درمان پیشرفته، انرژی کارآمدتر و خدمات شهری مدرن در ایران قرار گیرد. می‌توانست فرصت ایجاد هزاران شغل دانش‌بنیان و افزایش صادرات نرم‌افزاری را برای کشور فراهم کند. اما این فرصت‌ها، یکی پس از دیگری در حال از دست رفتن‌اند.

امروز بیش از هر زمان دیگر نیاز به یک زنگ هشدار داریم: اگر ایران نتواند در همین دهه وارد میدان رقابت دیجیتال شود، فردا حتی فرصت جبران هم وجود نخواهد داشت. سرمایه انسانی ما در حال خروج است، سرمایه مالی به دلیل تحریم و سوءمدیریت قفل شده، و بازارهای منطقه به سرعت توسط رقبای نزدیک‌مان تسخیر می‌شود.

انقلاب دیجیتال منتظر کسی نمی‌ماند. تاریخ نشان داده که فرصت‌های بزرگ تنها یک‌بار در خانه ملت‌ها را می‌زنند. اکنون وقت آن است که تصمیم‌گیران کشور، به‌جای غفلت و روزمرگی، با شجاعت و دوراندیشی، مسیر آینده را بر پایه علم و فناوری بازتعریف کنند.

در غیر این صورت، نسل‌های بعدی، از ما نه به خاطر تحریم، بلکه به خاطر کوتاهی و بی‌عملی‌مان بازخواست خواهند کرد.

روزنامه صبح ساحل