تب دِنگی و شکنندگی زیرساخت سلامت عمومی در تغییرات اقلیمی

شرایط اقلیمی جنوب ایران گرمای بالا، رطوبت زیاد و مدیریت نامناسب پسماند و فاضلاب شهری بستری ایده‌آل برای تکثیر این پشه فراهم کرده است؛ تهدیدی که نه فقط هرمزگان، بلکه سراسر نوار جنوبی کشور را در برمی‌گیرد. دانشگاه علوم پزشکی نيز با اعلام ثبت ۱۵۷ مورد تب دِنگی در سال جاری از احتمال طغیان بیماری هشدار داده است. از نظر جغرافیایی، پشه آئِدِس در ۱۰ شهرستان استان شناسایی شده و بخش‌های وسیعی از بندرعباس آلوده گزارش شده است؛ در واقع فقط چند شهرستان کوچک از این شناسایی مصون مانده‌اند. شیوع فعلی، آینه‌ای از شکنندگی زیرساخت‌های سلامت عمومی در برابر تغییرات اقلیمی و زیست‌محیطی است. وقتی شبکه فاضلاب در برخی شهرها ناقص است، آب‌های راکد در کوچه‌پس‌کوچه‌ها می‌ماند و جمع‌آوری زباله‌های مرطوب به‌درستی انجام نمی‌شود، طبیعی است که ناقلان بیماری به‌سرعت تکثیر شوند. در کنار عوامل زیست‌محیطی، آگاهی پایین عمومی و نبود آموزش‌های پیشگیرانه نیز اوضاع را تشدید می‌کند؛ هنوز بسیاری از خانواده‌ها از اقدامات ساده‌ای مثل پوشاندن ظروف آب، خشک نگه‌داشتن زیرگلدانی‌ها یا استفاده از پشه‌بند مطلع یا متقاعد نیستند. این بحران، هشداری است که باید مسئولان وزارت بهداشت، محیط‌زیست و مدیریت شهری را به همکاری نزدیک‌تر و پاسخ ساختاری و بلندمدت وادارد. برنامه‌های مقطعی سم‌پاشی و واکنش‌های موردی پاسخ‌گوی بحران‌های فصلی و اقلیمی نخواهند بود. نیاز است که دولت و نهادهای محلی یک نقشه‌ی ملی کنترل ناقلان بیماری‌های گرمسیری تدوین کنند؛ نقشه‌ای شامل آموزش همگانی، بهبود مدیریت پسماند، اصلاح شبکه فاضلاب، پایش زیستی مداوم و ظرفیت‌سازی سطح بیمارستان‌ها. اگر امروز برای مقابله برنامه‌ریزی نکنیم، فردا با باری از بیماری‌های نوپدید روبه‌رو خواهیم شد؛ همان‌طور که گرمایش زمین مرز نمی‌شناسد، ویروس‌ها و ناقلان آن‌ها نیز منتظر تعلل ما نخواهند ماند.