سکه‌های سیاه برای جراحی

هم‌زمان، وزیر بهداشت، «علی جعفریان» را به‌عنوان سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت منصوب کرد. این ماجرا فراتر از یک اتفاق فردی است، زنگ خطری است برای نظام درمانی که سال‌هاست با پدیده ریشه‌دار «زیرمیزی» دست‌وپنجه نرم می‌کند و بیماران را میان وعده‌های قانونی و واقعیت‌های پنهان درمان، معلق نگه می‌دارد.نامه‌ای که به نام شریفه صادقی، مادر یکی از بیماران بندرعباسی منتشر شد، پرده از عمق این مشکل برداشت. در این نامه آمده بود که دستیار دکتر سید جلیل حسینی، معاون درمان وزیر در بیمارستان ایرانمهر تهران، پنج سکه تمام بهار آزادی درخواست کرده و هشدار داده بود که در صورت عدم تأمین این مبلغ، بیمار باید دو تا چهار سال در صف انتظار بیمارستان دولتی بماند. دکتر حسینی، متخصص جراحی کلیه و فلوشیپ اورولوژی ترمیمی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تا پیش‌ازاین افشاگری، از چهره‌های شناخته‌شده وزارت بهداشت به شمار می‌رفت. اما اکنون سکوت وی و فقدان واکنش رسمی، جامعه را با پرسش‌هایی جدی درباره سلامت اخلاق حرفه‌ای و شفافیت مدیریتی مواجه کرده است. این پرونده، یادآور بحث قدیمی و همچنان حل‌نشده «زیرمیزی» در نظام درمان کشور است، موضوعی که قرار بود کمیسیون بهداشت مجلس با ارائه گزارشی جامع، مسیر اصلاح آن را روشن کند، اما انتشار این گزارش ماه‌هاست به تأخیر افتاده و همین تأخیر، ابهامات و نگرانی‌ها را افزایش داده است. واقعیت آن است که چنین افشاگری‌هایی، بیش از آنکه صرفاً یک تخلف فردی را نشان دهد، نشانگر ساختاری معیوب است که اگر اصلاح نشود، نه‌تنها سلامت بیماران، بلکه اعتماد عمومی به‌نظام درمانی را نیز به مخاطره می‌اندازد. در اغلب بیمارستان‌ها از تهران تا هرمزگان، تابلوهایی نصب‌شده که با خط درشت می‌نویسند: «دریافت هرگونه وجه خارج از تعرفه ممنوع است.»

اما تجربه بیماران، واقعیت دیگری را نشان می‌دهد. بسیاری روایت می‌کنند تا زمانی که «مبلغ توافقی» پرداخت نشود، پرونده عمل جلو نمی‌رود، تاریخ جراحی تعیین نمی‌شود و حتی مشاوره‌های درمانی تکمیل نمی‌شوند. شماره کارت‌هایی که آهسته جابه‌جا می‌شود، مبالغی که در قبض بیمارستان ثبت نمی‌شوند و بیمارانی که میان درد و بی‌پولی گیر می‌افتند، تصویری پنهان اما واقعی از بخش‌هایی از نظام درمان کشور را نشان می‌دهد. یکی از آشنایان مدتی پیش برای عمل کلیه فرزندش مجبور شد ۱۰ میلیون تومان پرداخت کند تا نوبت جراحی صادر شود. پزشک به او گفته بود اگر پول واریز نشود، نوبتشان چند ماه بعد خواهد بود. در نمونه دیگری، برای جراحی پدر یک بیمار، پزشک ابتدا یک سکه کامل بهار آزادی درخواست کرد، اما به دلیل ناتوانی خانواده، سرانجام به ربع‌سکه قانع شدند. این مثال‌ها نشان می‌دهد که زیرمیزی محدود به چند مورد نیست و در اشکال مختلف، از پول نقد تا طلا، بیماران را تحت‌فشار می‌گذارد.

وضعیت تنها به یک بیمارستان یا یک استان محدود نمی‌شود،شکایت‌های مشابه از سراسر کشور شنیده می‌شود و این رویه غیرقانونی به یک رفتار پنهان اما رایج در بخشی از ساختار درمانی کشور تبدیل‌شده است. افشای یک مورد تازه در سطح معاون وزیر، زنگ خطر را بلندتر از همیشه به صدا درآورده است و به جامعه یادآوری می‌کند که این پدیده دیگر نمی‌تواند نادیده گرفته شود. اما این پرونده چه پیامی برای نظام درمان کشور دارد؟ اگر زیرمیزی از سطح یک پزشک به سطح معاون وزیر رسیده، ریشه‌های آن عمیق‌تر از آن چیزی است که سال‌ها تصور می‌شد. این افشاگری نشان می‌دهد که مردم هنوز تنها مسیر واقعی مبارزه با زیرمیزی هستند: افشا، بازگویی و مطالبه گری. زیرمیزی زخمی است که با انکار، پنهان‌کاری و تغییر تابلوها درمان نمی‌شود. این پدیده امروز به یک گره ساختاری تبدیل‌شده است و اگر اراده‌ای جدی برای اصلاح آن شکل نگیرد، نه‌تنها سلامت مردم، بلکه اعتماد عمومی بیش‌از پیش آسیب خواهد دید. افشای شریفه صادقی، نه یک اعتراض شخصی، بلکه صدایی از دل هزاران بیمار است که سال‌ها میان قوانین نوشته‌شده و واقعیت‌های مرموز سلامت، گرفتار مانده‌اند. این پرونده بار دیگر به سیاست‌گذاران و مسئولان یادآوری می‌کند که اصلاح نظام درمان بدون شفافیت، نظارت و پاسخگویی، تنها وعده‌ای روی کاغذ باقی خواهد ماند. زیرمیزی، چه در قالب پول نقد و چه در قالب سکه طلا، دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک واقعیت پنهان باقی بماند؛ جامعه و رسانه‌ها، قدرت اصلی آشکارسازی آن هستند.

روزنامه صبح ساحل