هرمزگان؛ ثروت ملی، محرومیت محلی

برنامه «ثریا» شبکه یک، در قالب برنامه‌های «ایران جان»، این‌بار با تمرکز بر استان هرمزگان، بار دیگر پرده از تناقضی قدیمی برداشت؛ تناقضی آشکار میان سهم سنگین این استان در اقتصاد ملی و سهم ناچیز مردم آن از ثمرات توسعه. هرمزگان امروز نه استانی کم‌ظرفیت، بلکه نمونه‌ای روشن از توسعه نامتوازن و سیاست‌گذاری ناعادلانه است؛ استانی که بار اقتصاد کشور را بر دوش می‌کشد، اما خود همچنان با مشکلات اولیه زندگی دست‌به‌گریبان است. هرمزگان قلب تپنده اقتصاد دریا‌محور ایران است. بنادر راهبردی، صنایع عظیم نفتی، پالایشگاهی و معدنی و نقش بی‌بدیل در صادرات، ترانزیت و تجارت خارجی، جایگاه این استان را در اقتصاد ملی تثبیت کرده است. بخش قابل توجهی از درآمد ارزی و تولید ملی در جغرافیای هرمزگان خلق می‌شود؛ اما پرسش اساسی همچنان بی‌پاسخ مانده است: سهم مردم استان از این ثروت عظیم چیست؟ واقعیت تلخ آن است که پاسخ این پرسش، فاصله‌ای عمیق میان «تولید ثروت» و «توزیع رفاه» را عیان می‌کند. کمبود مراکز درمانی مجهز، ضعف زیرساخت‌های آموزشی، مشکلات مزمن تأمین آب شرب، راه‌های ارتباطی نامناسب و فشارهای شدید زیست‌محیطی ناشی از استقرار صنایع بزرگ، بخشی از زیست روزمره مردم هرمزگان است. این وضعیت نه یک استثنا، بلکه به‌تدریج به الگویی نگران‌کننده در روند توسعه کشور تبدیل شده است. تناقض زمانی عمیق‌تر می‌شود که هرمزگان، با وجود حجم گسترده صنعت و سرمایه‌گذاری، در برخی شاخص‌های توسعه انسانی همچنان عقب‌مانده تلقی می‌شود. این عقب‌ماندگی را نمی‌توان به شرایط اقلیمی یا جغرافیایی نسبت داد؛ مسئله اصلی، نبود اراده جدی برای بازگرداندن منافع توسعه به مردم محلی است. توسعه‌ای که تنها در آمارها رشد می‌کند و در سفره مردم دیده نمی‌شود، نه پایدار است و نه قابل دفاع. برنامه «ثریا» به‌درستی کوشید بخشی از این واقعیت را به سطح افکار عمومی بیاورد، اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که طرح مسئله، بدون پیگیری و اقدام عملی، به تغییر منجر نخواهد شد. هرمزگان بیش از روایت رسانه‌ای، نیازمند تصمیم‌های شجاعانه و اصلاح سیاست‌هاست؛ از بازنگری در نحوه توزیع درآمدهای صنایع بزرگ گرفته تا تقویت زیرساخت‌های عمومی و جبران آسیب‌های زیست‌محیطی. امروز مطالبه مردم هرمزگان، مطالبه‌ای روشن و حداقلی است: عدالت در توسعه. نمی‌توان از استانی انتظار ایفای نقش ملی داشت، اما آن را در برنامه‌ریزی‌های رفاهی به حاشیه راند. هرمزگان نباید فقط در زمان ارائه آمارهای اقتصادی دیده شود و در زمان تصمیم‌گیری‌های کلان فراموش گردد. اگر توسعه قرار است معنایی واقعی داشته باشد، باید پیش از هر چیز در کیفیت زندگی مردم نمود پیدا کند. هرمزگان نه صدقه می‌خواهد و نه وعده؛ بلکه سهم عادلانه خود از ثروتی را مطالبه می‌کند که سال‌هاست در جغرافیای آن تولید می‌شود.