هویت هرمز گرفتار بی‌مسئولیتی

قلعه پرتغالی‌ها در جزیره هرمز، مردادماه سال گذشته خبرساز شد. انتشار تصاویری از قبل و بعد مرمت (!) این بنا، در فضای مجازی واکنش‌های منفی بسیاری را به‌ دنبال داشت. درنتیجه این واکنش‌ها، مرمت قلعه متوقف شد. پس از توقفی چندماهه، مرمت قلعه پرتغالی‌ها در اواخر شهریورماه ۹۹ دوباره از سرگرفته شد. حالا اما قلعه پرتغالی‌ها با موضوع «ثبت جهانی» دوباره به صدر اخبار برگشته‌است. هفته گذشته خبری مبنی‌بر این منتشر شد که وجود زمین فوتبال در حریم قلعه پرتغالی‌ها مانع ثبت جهانی آن شده‌است. معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان در مورد ساخت زمین فوتبال و آلاچیق در حریم قلعه پرتغالی‌ها در جزیره هرمز گفته بود: «قلعه پرتغالی‌ها اثر ملی است که حریم شخصی دارد. با کمال تأسف در ادوار گذشته شهرداری هرمز آلاچیق‌ها را احداث کرده‌است. به آن‌ها تذکر دادیم این‌جا جای آلاچیق نیست و امکان ریزش وجود دارد».به گفته «عباس نوروزی» در شرایطی که پرونده ثبت جهانی قلعه پرتغالی‌ها در حال آماده شدن است، برپایی این زمین فوتبال و آلاچیق‌ها مانع بزرگی بر سر راه نهایی شدن این پرونده از سوی کارشناسان یونسکو است. دو روز بعد اما معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان گفت: «این اداره کل درحال‌حاضر برنامه‌ای برای ثبت جهانی قلعه پرتغالی‌های جزیره هرمز ندارد و این موضوع شایعه است». درهرحال موضوع احداث آلاچیق، زمین فوتبال یا هر سازه و بنای دیگری در حریم آثار تاریخی موضوعی است که باید به آن رسیدگی و توجه شود. در شرایطی که مردم از دلیل عدم جلوگیری میراث فرهنگی از این اقدامات می‌پرسند، نوروزی از مخالفت میراث فرهنگی هرمزگان با احداث زمین فوتبال می‌گوید: «نیروی یگان میراث فرهنگی مثل خیلی از ارگان‌ها اجرایی نیست، بلکه بایستی مراحل قانونی خود را از طریق دادگاه طی کند و به پاسگاه محل به عنوان ضابط مقام قضایی اعلام کند تا ماموران نیروی انتظامی از ساخت‌وساز جلوگیری کنند. میراث فرهنگی در حال طی کردن مراحل قانونی بود. اما زمین فوتبال را شبانه کامل کردند». مسئله اینجاست که احداث این زمین فوتبال چیزی نیست که یک شبه انجام شود. بخشدار جزیره هرمز هم در زمینه مباحث مطرح‌شده درباره احداث زمین فوتبال در حریم قلعه پرتغالی‌ها اظهار بی‌اطلاعی کرده‌است. در سال‌های گذشته عملکرد میراث فرهنگی هرمزگان در حفظ و احیای آثار تاریخی مورد انتقاد فراوان مردم بوده‌است. چیزی که در مورد موضوع ثبت جهانی قلعه پرتغالی‌ها با آن مواجهیم، مثل خیلی از موضوعات مرتبط با دیگر آثار تاریخی در استان، بی‌توجهی مسئولان مربوطه و اظهار بی‌اطلاعی از مسائلی است که کاملا به آن‌ها مرتبط است. اولین اقدام برای حفظ آثار تاریخی جلوگیری از تخریب آن‌هاست که گویا میراث فرهنگی هرمزگان توجه چندانی به این موضوع ندارد.