جدید به قدیم
تلسکوپ فضایی جیمز وب(JWST) یک کهکشان جوان با مقدار شگفت انگیزی فلز یافته است که تنها ۳۵۰ میلیون سال پس از مهبانگ شکل گرفته است. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، اخترفیزیکدانانی که با تلسکوپ فضایی جیمز وب(JWST) کار میکنند، مقدار شگفت انگیزی از فلز را در یک کهکشان جوان که تنها ۳۵۰ میلیون سال پس از مهبانگ شکل گرفته است، یافتهاند. اما این کشف چگونه با درک ما از جهان مطابقت پیدا میکند؟ منشاء پیدایش اولین فلزات کیهان یک سوال اساسی در اخترفیزیک است. اندکی پس از مهبانگ(Big Bang)، جهان تقریباً به طور کامل از هیدروژن که سادهترین عنصر جهان است، تشکیل شده بود. همچنین مقدار کمی هلیوم، مقدار کمتری لیتیوم و احتمالاً مقدار بینهایت اندکی بریلیم وجود داشته است. بنابراین وقتی به جدول تناوبی عناصر نگاه میکنید، آنها چهار عنصر اول هستند. گفتنی است که در نجوم به تمام عناصر سنگینتر از هیدروژن و هلیوم «فلز» گفته میشود. فلزات تنها در ستارهها تولید میشوند، نه در هیچ جای دیگر. البته به جز مقدار ناچیزی که توسط خود مهبانگ تولید شده است. ردیابی شکلگیری فلزات کیهان از مهبانگ تاکنون، یکی از جستجوهای اساسی اخترفیزیک است. فلزی بودن یا فلزینگی، یک مفهوم اساسی در…
…اگر قطعه بزرگی در حال نزدیک شدن باشد، کنترلکنندههای زمینی میتوانند زاویه مدار ایستگاه را تغییر دهند تا از آن دور شوند. در سال ۲۰۲۱، به فضانوردان دستور داده شد که برای مدت کوتاهی به درون فضاپیماهای خود پناه ببرند، زیرا تصور میشد ابری از زباله در حال حرکت به سوی ایستگاه است. خوشبختانه، ایستگاه فضایی بینالمللی از هر گونه آسیبی جلوگیری کرد و همه افراد حاضر در آن توانستند طبق معمول به کار خود ادامه دهند. آیا میتوان ایستگاه فضایی بینالمللی را از زمین دید؟ بله و برای دیدن آن نیازی به تلسکوپ یا حتی دوربین شکاری نیست. شما تنها باید بدانید که چه زمانی به آسمان نگاه کنید. ناسا اپلیکیشنی راهاندازی کرده است تا کاربران به راحتی بتوانند ایستگاه فضایی را هنگام عبور از بالای سرشان در ارتفاع حدود ۲۵۰ مایلی شناسایی کنند. فضانوردان چگونه از سرویس بهداشتی استفاده میکنند؟ فضانوردان همیشه میگویند که این سوال پرتکراری است که زیاد از آنها پرسیده میشود. همانطور که میتوانید تصور کنید، به دلیل شرایط ریزگرانش نمیتوان چنین کاری را به روش معمول انجام داد. مهندسان ابزار خاصی طراحی کردهاند که یک لوله مکش در آن تعبیه شده و فضانوردان از آن استفاده میکنند. آیا ایستگاه فضایی بینالمللی ۲۵ سال دیگر…
…پرانرژی در جو نزدیک قطبها به هم زدن مولکولهای اکسیژن و نیتروژن است. جایی که میدان مغناطیسی محافظ زمین در ضعیفترین حالت خود است. این امر باعث میشود که مولکولها انرژی را به شکل نور آزاد کنند و پردههای رنگی مواجی را در سراسر آسمان ایجاد کنند. زبالههای خورشیدی معمولا زمانی که میدانهای مغناطیسی اطراف لکههای خورشیدی قبل از انفجار ناگهانی پیچ و تاب میخورند، به فضا پرتاب میشوند. آزاد شدن انرژی حاصل از این پرتاب، انفجار تشعشعاتی به نام شرارههای خورشیدی و پرتاب جتهایی از مواد خورشیدی به نام خروج جرم از تاج خورشیدی(CME) را به همراه دارد. محققان با نشانه گرفتن یک تلسکوپ رادیویی به سمت یک لکه خورشیدی در سطح ستاره ما، یک تشعشع شفق مانند در بالای آن را شناسایی کردند، که به عقیده آنها نتیجه شتاب گرفتن الکترونهای شرارههای خورشیدی در امتداد خطوط میدان مغناطیسی قدرتمند لکه خورشیدی بوده است. یو میگوید: با این حال، برخلاف شفقهای زمین، شفق قطبی خورشیدی در فرکانسهایی از صدها هزار کیلوهرتز تا تقریبا یک میلیون کیلوهرتز رخ میدهد. که نتیجه مستقیم این است که میدان مغناطیسی لکههای خورشیدی هزاران بار قویتر از زمین است. برای مقایسه باید گفت که یک شفق معمولی روی زمین نور را در…
«تلسکوپ فضایی هابل» از یک کهکشان مارپیچی عکس گرفته که در گذشته آن یک انفجار ابرنواختر رخ داده است. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، عکس ثبتشده با «تلسکوپ فضایی هابل» کهکشان مارپیچی «انجیسی ۹۴۱»(NGC ۹۴۱) را نشان میدهد که در فاصله ۵۵ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد. دوربین هابل موسوم به «دوربین پیشرفته برای بررسیها»(ACS)، دادههایی را جمعآوری کرده است که این عکس را ایجاد کردهاند. کهکشان زیبای انجیسی ۹۴۱ بدون شک جاذبه اصلی این منظره است. با وجود این، کهکشان مهآلود انگیزه جمعآوری دادهها نبود. تمرکز عکس بر یک رویداد نجومی بود که سالها پیش در کهکشان رخ داده است. این رویداد نجومی، ابرنواختر «SN ۲۰۰۵ad» است. مکان این ابرنواختر محوشده به عنوان بخشی از مطالعه چند ابرنواختر غنی از هیدروژن که به عنوان ابرنواختر نوع دوم نیز شناخته میشود، مشاهده شد تا به درک بهتر محیطهایی کمک کند که انواع خاصی از ابرنواخترها در آنها شکل میگیرند. اگرچه این پژوهش توسط ستارهشناسان حرفهای انجام شد اما SN ۲۰۰۵ad کشف خود را مدیون «کویچی ایتاگاکی»(Kōichi Itagaki) ستارهشناس آماتور برجسته است که بیش از ۱۷۰ ابرنواختر را کشف کرده است. ممکن است این پرسش ایجاد شود که چگونه یک ستارهشناس…
به گفته محققان، دستیابی به این وضوح بینظیر قابلیتهای آلما را به بالاترین حد خود رسانده و دریچه جدیدی در حوزه اخترفیزیک گشوده است. به گزارش صبح ساحل و به نقل از ایسنا، آرایه میلیمتری/زیر میلیمتری آتاکاما(ALMA) معروف به آلما، تصویری با بالاترین وضوح تاکنون به اشتراک گذاشته که ستارهای را در آخرین مراحل تکامل نشان میدهد. آلما یک آرایه تلسکوپ زمینی است که در فلات چاجنانتور(Chajnantor) در صحرای آتاکاما در شمال شیلی واقع شده است. این تلسکوپ با ۶۶ گیرنده، بزرگترین تلسکوپ موج میلیمتری در جهان به حساب میآید. جدیدترین رصد آن که تصویری با بالاترین وضوح تا به امروز است نمایی از یک ستاره تکامل یافته به نامآر خرگوش(R Leporis) را نشان میدهد که در کهکشان راه شیری ما، در فاصله حدود ۱۳۵۰ سال نوری از زمین قرار دارد. یوشیهارو آساکی(Yoshiharu Asaki)، نویسنده اصلی این مطالعه، در بیانیهای گفت: این دستاورد قابل توجه در تصویربرداری با وضوح بالا از طریق قابلیتهای پیشرفته آلما نقطه عطفی در تلاش ما برای درک جهان بوده است. برای ثبت این تصویر بیسابقه، محققان روش کالیبراسیون جدیدی به نام روش باند به باند توسعه دادند. آنتونیو هیلز(Antonio Hales)، معاون مدیر مرکز منطقهای آل…
دادههای تلسکوپ فضایی جیمز وب ترکیباتی از شن را در ابرهای یک سیاره فراخورشیدی در فاصله ۲۰۰ سال نوری از زمین نشان میدهند. به گزارش صبح ساحل، ستاره شناسان به مدد دادههای تلسکوپ فضایی جیمز وب برای اولین ترکیبات شیمیایی ابرها و جو سیاره فراخورشیدی WASP-۱۰۷ b را مطالعه کردند. اگرچه وجود ابر در جو سیارات فراخورشیدی پیش از این نیز کشف شده بودند، اما این اولین بار است که ترکیبات شیمیایی این ابرها توسط ستاره شناسان تجزیه و تحلیل میشود. سیاره فراخورشیدی WASP-۱۰۷ b با اتمسفر کرکی و پرزی شکل خود و ابرهایی که از شنهای سیلیکات ساخته شدهاند، بیشتر شبیه دنیای فیلمهای علمی-تخیلی است. اما WASP-۱۰۷ b در واقع یک سیاره فراخورشیدی در سایز سیاره «مشتری» در فاصله تنها ۲۰۰ سال نوری از زمین است که یکی از عجیبترین اتمسفرهای کشف شده تا به امروز را دارد. این سیاره فراخورشیدی نه تنها دارای ابرهای متشکل از شنهای سیلیکات و آب است بلکه ستاره شناسان همچنین از یافتن دیاکسید گوگرد در جو این سیاره شگفت زده شدهاند. چیزی در زمین باعث ایجاد بارانهای اسیدی میشود. به گفته کارشناسان نکته عجیبتر این است که تلسکوپ ۱۰ میلیارد دلاری ناسا هیچ ردی از گاز گلخانهای متان در…
از خوشه کهکشانی MACS۰۴۱۶ به عنوان درخت کریسمس کیهانی یاد میشود، زیرا رنگارنگ است و نورهایی درون آن سوسو میزنند. به گزارش صبح ساحل و به نقل از اسپیس، تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) به تازگی باعث شادی اخترشناسان شده است، زیرا به آنها این امکان را داده که از یک خوشه رنگارنگ دوردست از کهکشانها که «خوشه کیهانی درخت کریسمس» نامیده میشود، تصویربرداری کنند. در این خوشه، تلسکوپ فضایی جیمز وب «چراغهای کریسمس» سوسوزن را به شکل ۱۴ جرم گذرا جدید کشف کرده است. این خوشه MACS۰۴۱۶ نام دارد و در فاصله ۴.۳ میلیارد سال نوری از زمین قرار گرفته است. هائوجینگ یان (Haojing Yan)، دانشیار دپارتمان فیزیک و نجوم دانشگاه میسوری در بیانیهای گفت: ما MACS۰۴۱۶ را خوشه کیهانی درخت کریسمس مینامیم، هم به دلیل رنگارنگ بودن آن و هم به دلیل نورهای سوسوزن که درون آن میبینیم. اجرام گذرا آن دسته از اجرامی در فضا مانند ستارگان منفرد هستند که به نظر میرسد بهطور ناگهانی، روشن و سپس محو میشوند. مشاهده بسیاری از اجرام گذرا در این کهکشان با همکاری جیمز وب با تلسکوپ فضایی هابل به دست آمد. نور خوشه کهکشانی درخت کریسمس زمانی سفر خود را در سراسر کیهان آغاز کرد…
گروهی از ستارهشناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی «گایا» یک ستاره سرکش را که گفته شده بود حدود ۲۹ هزار سال آینده با منظومه شمسی برخورد میکند، مورد بررسی قرار دادند و دریافتند که چنین خطری وجود ندارد. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، بررسیهای جدید نشان میدهند که منظومه شمسی در آینده دور از برخورد با ستاره مرده سرکش در امان است. پژوهشگران سال گذشته مسیر یک ستاره کوتوله سفید سرکش به نام «WD ۰۸۱۰-۳۵۳» را با تلسکوپ فضایی «گایا»(Gaia) مورد بررسی قرار دادند و پیشبینی کردند که قرار است در حدود ۲۹ هزار سال آینده با منظومه شمسی ما برخورد کند. اگرچه این زمان ممکن است از نظر انسان طولانی به نظر برسد اما از نظر کیهانی یک دوره نسبتا کوتاه است. به عنوان مثال، هیدروژن خورشید تا پنج میلیارد سال دیگر تمام نمیشود تا به شکل یک غول سرخ متورم درآید و در این فرآیند، زمین و سیارات درونی را نابود کند. اگرچه سرنوشت خورشید به احتمال زیاد مشخص شده اما پژوهش جدید نشان داده است که حداقل سیاره ما نگران از بین رفتن هرج و مرج ناشی از کوتوله سفید WD ۰۸۱۰-۳۵۳ نخواهد بود. ستارهشناسان میگویند که حتی ممکن است اصلا…
…زهره میروند، دوباره به دی اکسید کربن تبدیل میشوند، فرآیندی که باعث میشود قسمت شب سیاره بدرخشد. اکسیژن اتمی به عنوان بخشی از این فرآیند مشاهده شده است، اما قبلا هرگز در روز دیده نشده بود. هوبرز و تیمش دادههای جمعآوری شده توسط رصدخانه استراتوسفری برای نجوم فروسرخ(SOFIA) را که در ارتفاعات جو زمین، در محدوده طول موج تراهرتز در میان امواج مایکروویو و فروسرخ دور عمل میکند، مورد مطالعه قرار دادند. این تلسکوپ در سه نوبت جداگانه پرواز کرد و دادههایی را در ۱۷ مکان در زهره شامل هفت مکان در سمت روز، ۹ مکان در سمت شب و یک مکان در وسط این دو ناحیه جمعآوری کرد. اخترشناسان در تمام این ۱۷ مکان، اکسیژن اتمی را شناسایی کردند که غلظت آن در ارتفاع حدود ۱۰۰ کیلومتری به اوج میرسید. این مربوط به ارتفاعی است که مستقیماً بین دو الگوی گردش جوی غالب در زهره شامل جریان فوقدوار قدرتمند زیر ۷۰ کیلومتر که خلاف جهت چرخش سیاره میچرخد و جریان موجود در ارتفاع بالای ۱۲۰ کیلومتری سطح زهره قرار دارد. به گفته پژوهشگران، این بدان معناست که اکسیژن اتمی منبعی دستنخورده را برای کاوش در این منطقه انتقالی جوی در زهره نشان میدهد. آنها میگویند: مشاهدات آینده،…
گروهی از ستارهشناسان با ترکیب دادههای «رصدخانه پرتو ایکس چاندرا» و «تلسکوپ فضایی جیمز وب»، دورترین سیاهچاله را در پرتو ایکس کشف کردند. به گزارش صبح ساحل وبه نوشته ایسنا، ستارهشناسان با استفاده از تلسکوپهای ناسا، دورترین سیاهچالهای را کشف کردهاند که تاکنون در پرتو ایکس دیده شده است. این سیاهچاله که پیشتر هرگز مشاهده نشده بود، در مراحل اولیه رشد خود به سر میبرد و در این مرحله جرم آن مشابه کهکشان میزبانش است. این نتیجه ممکن است توضیح دهد که چگونه برخی از اولین سیاهچالههای کلانجرم در جهان شکل گرفتند. این گروه پژوهشی با ترکیب دادههای «رصدخانه پرتو ایکس چاندرا» و «تلسکوپ فضایی جیمز وب» توانستند نشانهای از یک سیاهچاله در حال رشد را تنها ۴۷۰ میلیون سال پس از انفجار بزرگ بیابند. «آکوش بوگدان»(Akos Bogdan) پژوهشگر «مرکز اخترفیزیک هاروارد اسمیتسونیان»(CfA) گفت: ما به جیمز وب برای یافتن این کهکشان بسیار دور و چاندرا برای یافتن سیاهچاله کلانجرم آن نیاز داشتیم. همچنین، ما از یک ذرهبین کیهانی بهره بردیم که میزان نوری تشخیصدادهشده را افزایش میداد. این اثر بزرگنمایی به عنوان «همگرایی گرانشی» شناخته میشود. بوگدان و گروهش یک سیاهچاله را در کهکشانی به نام «UHZ۱» در جهت خوشه کهکشانی «آبل ۲۷۴۴»(Abell ۲۷۴۴) که…
