جدید به قدیم
اخترشناسان اولین نماهای دقیق از فعالیتهای متلاطم در ستارهای غیر از خورشید خودمان را ثبت کردهاند که در نوع خود شگفتانگیز است. به گزارش صبح ساحل، یک ویدیوی تایم لپس که روز چهارشنبه(۱۱ سپتامبر) منتشر شد، حبابهای گازی عظیمی را نشان میدهد که بر روی ستارهای نزدیک به نام آر ماهی زرین(R Doradus) میچرخند. این غول سرخ حدود ۳۰۰ برابر بزرگتر از خورشید ماست و تقریبا ۱۸۰ سال نوری از ما فاصله دارد و در صورت فلکی جنوبی ماهی زرین قرار دارد. مانند یک سوپ در حال جوش روی یک اجاق گاز، مواد سوزان ستاره روی سطح آن به صورت حباب فوران میکند و اخترشناسان تخمین میزنند که این ستاره تا ۷۵ برابر اندازه خورشید ما متورم میشود. به نقل از اسپیس، بهزاد بجنودی ارباب(Behzad Bojnodi Arbab)، دانشجوی دکترا در دانشگاه صنعتی چالمرز در سوئد و یکی از نویسندگان یک مطالعه جدید در مورد این مشاهدات، میگوید: این بسیار دیدنی است که اکنون میتوانیم مستقیما جزئیات سطح ستارگان را به تصویر بکشیم. به لطف جدیدترین تصاویر، ستاره شناسان اکنون میتوانند فیزیکی را که تاکنون عمدتا فقط در خورشید ما قابل مشاهده بود، مشاهده کنند. این ویدئو از بهترین تصاویر از سطح آشفته ستاره که توسط شبکه تلسکوپهای…
…حاکی است کیهان میتواند بین مراحل بسط و توسعه خود «جهش کند» و مهبانگ سرآغاز کیهان نبوده باشد. اگر این نظریه درست باشد در این صورت میتواند پیامدهای مهمی برای ماهیت کیهان از جمله دو جزء اسرارآمیز آن یعنی سیاهچالهها و ماده تاریک داشته باشد. مطالعهای جدید حاکی است ماده تاریک میتواند از سیاهچالههایی تشکیل شده باشد که در دوره گذار از آخرین انقباض کیهان به مرحله گسترس (بسط) کنونی آن پیش از مهبانگ شکل گرفتهاند. اگر این نظریه درست باشد، امواج گرانشی تولید شده در فرایند شکل گیری سیاهچاله ممکن است از طریق مشاهدات آینده موج گرانشی قابل ردیابی باشند و این راهی برای تایید این سناریوی تولید ماده تاریک فراهم میکند. گزارش کاملی از این مطالعه که توسط شماری از محققان از دانشگاههای مختلف انجام شده، در شماره ژوئن (خرداد/تیر) نشریه کیهان شناسی و فیزیک اخترشناسی منتشر شده است. مشاهده حرکات ستارهای در کهکشانها و پس زمینه ریزموجی کیهانی (یک درخشش پس از مهبانگ) حاکی است حدود ۸۰ درصد از همه مواد در کیهان ماده تاریک است؛ مادهای که نور را بازتاب، جذب یا ساطع نمیکند. با وجود وفور ماده تاریک، دانشمندان هنوز مشخص نکردهاند ماده تاریک از چه چیزی ساخته شده است. در این مطالعه تازه…
اولین تصویر فراطیفی از شفقهای قطبی رنگ حقیقی این نورهای شمالی را نمایان کرده است. ایسنا نوشت: یک ابزار که به تازگی ساخته شده است، شفق شمالی زمین یا شفق قطبی را در رنگین کمانی خیره کننده از رنگها نشان میدهد. هیچ کمبودی در تصاویر شفقهای قطبی زمین، این نوارهای رنگی خیره کننده از نور که به ترتیب بر روی نیمکره شمالی و جنوبی سیاره ما میرقصند، وجود ندارد و اخترشناسان تازهکار و حرفهای تقریبا هر بار که این پدیده خیره کننده ظاهر میشود از آن عکس میگیرند. اما تصویربرداری فراطیفی از شفق قطبی، مورد متفاوتی است. مؤسسه ملی علوم همجوشی ژاپن (NIFS) دوربین فراطیفی فوقالعاده حساس (HySCAI) را در سوئد نصب کرده است و اولین تصاویر ابرطیفی از شفق قطبی را ثبت کرده است. تصویر ابرطیفی یک تصویر دو بعدی است که بر اساس طول موج یا رنگ تجزیه میشود، که در این مورد به محققان اجازه میدهد تابش شفق را با جزئیات فوقالعاده مطالعه کنند. به طور دقیقتر، آنها میتوانند انرژی الکترونهای ورودی را که باعث ایجاد شفق قطبی میشوند و باعث درخشش رنگهای خاصی آسمان شب میشوند، اندازه گیری کنند. سایر اشکال تصویربرداری شفق با طول موج فیلتر میشوند، اما چنین نمای کلی جامعی را ایجاد…
…نام بارش شهابی پِرساوشی میشناسیم. کانون بارش به گفته این محقق حوزه نجوم، دنبالهدار 109P چهارشنبه ۲۵ تیر سال ۱۲۴۱ خورشیدی توسط Lewis Swift از نیویورک با یک تلسکوپ شکستی ۱۱ سانتیمتری شناسایی شد، اما وی رصد این دنبالهدار را بلافاصله گزارش نکرد؛ چرا که معتقد بود دنبالهدار «اشمیت» را مشاهده کرده است که به تازگی کشف شده بود. عتیقی ادامه داد: ۳ روز بعد از مشاهده لوئیس سوئیفت، "Horace Tuttle" دنبالهدار مورد اشاره را در رصدخانه هاروارد دید و نام این دنبالهدار از اسم این دو اخترشناس گرفته شده است. وی تاکید کرد: این دنبالهدار صد و نهمین دنبالهداری است که دوره مداری آن محاسبه شده است. آخرین بار دنبالهدار «سوئیفت- تاتل» شنبه ۲۱ آذر ۱۳۷۱ به دیدار خورشید آمد و بازگشت مجدد آن در کمترین فاصله با مهر تابان، جمعه ۲۱ تیر سال ۱۵۰۵ خورشیدی خواهد بود. اوج بارش پرساوشی مدیر انجمن نجوم آماتوری ایران با اشاره به زمان اوج بارش شهابی پرساوشی ۱۴۰۳، توضیح داد: اوج بارش شهابی پرساوشی سال جاری در ساعت ۱۷ و ۳۰ دقیقه عصر دوشنبه ۲۲ مرداد خواهد بود و بامداد روزهای یکشنبه تا سه شنبه ۲۱ تا ۲۳ مرداد شرایط مناسبی برای رصد این بارش وجود دارد، اما ماه تربیع اول…
…به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، دانشمندان چینی از موسسه فیزیک پرانرژی(IHEP) آکادمی علوم چین(CAS) یک خط پرتو گاما با انرژی تا ۳۷ میلیون الکترونولت را از یک انفجار پرتو گاما بسیار درخشان کشف کردند. اکتشافات دانشمندان چینی مربوط به درخشانترین انفجار پرتو گاما(GRB) تمام دورانها به نام «GRB ۲۲۱۰۰۹A» است. این نشان دهنده بالاترین ویژگی خط طیفی انرژی است که تاکنون توسط اجرام آسمانی در جهان گسیل شده است. انفجار پرتو گاما یا فوران پرتو گاما (GRB) به فوران ناگهانی و شدید پرتو گاما در اعماق کیهان گفته میشود. این پدیده دهها سال به عنوان یکی از پدیدههای مرموز اخترشناسی شناخته میشد. امروزه معلوم شده است که برخی از این انفجارها مربوط به ابرنواخترها و برخی دیگر مربوط به مگنتارها هستند. دانشمندان همچنین کشف کردهاند که این خط پرتو گاما در طول زمان از تابع قانون قدرت پیروی میکند و سرنخهای مهمی برای کشف رمز و راز آن ارائه میدهد. پرانرژیترین انفجار انفجارهای پرتو گاما(GRB) پرانرژیترین انفجارهای جهان هستند. آنها میتوانند با فروپاشی هسته یک ستاره پرجرم یا برخورد دو ستاره فشرده مانند ستارههای نوترونی و سیاهچالهها ایجاد شوند. اکتشافات دانشمندان چینی مربوط به درخشانترین GRB تمام دورانها به نام GRB…
…ماه استفاده کنند. این تفاوت چگونه محاسبه شد؟ یکی از کلیدهای محاسبه تفاوت گذر زمان در زمین و ماه این است که تفاوتهای زمانی بین زمین، ماه و «مرکز سنگینی سراسری» منظومه شمسی را نیز در نظر بگیرید. منظور از مرکز سنگینی سراسری منظومه شمسی، آن مرکز گرانشی است که کل منظومه شمسی از جمله خورشید به دور آن میچرخد. مرکز سنگینی سراسری(Barycenter) مرکز جرمِ دو یا چند جسم آسمانی در حال چرخش به دور یکدیگر است و آن نقطهای است که این اجرام به دور آن میگردند. تصور کلی این مفهوم در اخترشناسی و اخترفیزیک اهمیت و کاربرد زیادی دارد. هرگاه یکی از دو جرم آسمانی به طور قابل توجهی سنگینتر از دیگری و فاصله بین آن دو نسبتاً نزدیک باشد، مرکز سنگینی سراسری معمولاً درون جسم سنگینتر قرار میگیرد. در این صورت به نظر خواهد رسید جسم کوچکتر به دور جسم بزرگتر میچرخد و جسم بزرگتر صرفاً کمی تلو تلو میخورد. در سامانه زمین و ماه که مصداقی از این حالت است، مرکز سنگینی سراسری داخل زمین و به طور متوسط در ۴۶۷۰ کیلومتری(معادل ۷۵ درصد شعاع) از مرکز آن قرار گرفته است. هنگامی که جرم دو جسم برابر یا نزدیک به هم باشد، مرکز سنگینی…
تلسکوپ فضایی جیمز وب با کشف دورترین کهکشان رصد شده تاکنون رکورد خود را شکست. به گزارش صبح ساحل، نام این کهکشان JADES-GS-z۱۴-۰ است. انتقال به سرخ کهکشان معادل z=۱۴.۳۲ است به این معنی که نور آن زمانی که کیهان تنها ۲۹۰ میلیون سال سن داشته، در فضا منتشر شده است.ابزار فوق حساس جیمز وب به اخترشناسان اجازه میدهد تا از این تلسکوپ برای مطالعه سپیده دم کیهانی استفاده کنند، دورهای که تنها چند صد میلیون سال پس از مهبانگ وجود داشته است. گروهی بینالمللی از دادههای جیمز وب استفاده به عنوان بخشی از پروژه بررسی فراکهکشانی پیشرفته (JADES) با استفاده از طیفنگار مادون قرمز نزدیک (NIRSpec) استفاده کردند. آنها طیف کهکشان را به دست آوردند که انتقال به سرخ ۱۴.۳۲ را نشان میداد. انتقال به سرخ کهکشان JADES-GS-z۱۴-۰ آن را به دورترین کهکشان شناخته شده تا کنون تبدیل کرده است. پدیده انتقال به سرخ زمانی رخ میدهد که نور اجسام دور در فضا به دلیل انبساط فضا به انتهای قرمز طیف نور منتقل میشوند. هرچه انتقال به سرخ بیشتر باشد، جسم دورتر است. این کهکشان با ساختار بی شکل خود بسیار متفاوت از کهکشانهای امروزی است. ابعاد…
ستارهشناسان اکنون به کمک توانایی خارقالعاده تلسکوپ فضایی جیمز وب شاهد تولد اولین کهکشانهای جهان هستی هستند. این کشف تاریخی توسط جیمز وب، شکلگیری برخی از اولین کهکشانهای کیهان را نشان میدهد و سرنخهای جدیدی درباره منشاء کیهانی ما ارائه میدهد. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، تلسکوپ فضایی جیمز وب تصاویر مستقیمی از کهکشانهایی که در سپیده دم کیهانی متولد شدهاند، گرفته است. به نقل از انای، این اولین باری است که اخترشناسان شاهد این تصاویر هستند و مدلهایی را برای تشکیل کهکشانها تایید میکنند. محققان موسسه نیلز بور دانمارک شاهد تولد سه کهکشان از کهکشانهای اولیه جهان هستند که قدمت آنها به حدود ۱۳.۳ تا ۱۳.۴ میلیارد سال میرسد. این کشف که در نوع خود اولین است، با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب انجام شد که مشاهدات زنده از شکلگیری کهکشانها را در اولین روزهای کیهان ارائه کرده است. محققان از طریق قابلیتهای پیشرفته این تلسکوپ، سیگنالهایی را از ابرهای گازی عظیمی که بر روی یک کهکشان کوچک در حال شکلگیری جمع میشوند، مشاهده کردند. تلسکوپ جیمز وب با چشمهای فروسرخ فوقالعاده قدرتمند خود میتواند بیش از هر ابزار دیگری در فضا و زمان به گذشته نگاه کند و با نزدیکتر شدن به…
…فاصله 40 سال نوری از زمین قرار دارد و به دور یک ستاره کوتوله قرمز سرد میچرخد. دانشمندان به این سیاره به دلیل پتانسیل آن برای ارائه اطلاعات بیشتر در مورد نحوه حفظ جو توسط سیارات، علاقهمند هستند؛ Gliese 12 b به ستاره خود نزدیک است و نور کمتری نسبت به زمین دریافت میکند اما ممکن است همچنان قابل سکونت باشد زیرا ستاره آن خنکتر است. این سیاره تازه کشف شده، نخستین سیاره در نوع خود نیست. در سال 2007، اخترشناسان سیاره دیگری به نام Gliese 581 g را کشف کردند که شبیه به زمین بود. با این حال، Gliese 581 g بسیار داغتر از Gliese 12 b است و احتمالاً قابل سکونت نیست. کشف Gliese 12 b بسیار هیجانانگیز است زیرا نشان میدهد که ممکن است سیارات قابل سکونت بیشتری در کهکشان ما وجود داشته باشد که قبلاً تصور میشد؛ این سیاره همچنین میتواند به ما در درک بهتر نحوه شکلگیری و تکامل سیارات کمک کند. دانشمندان با استفاده از تلسکوپهای فضایی مانند تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا و تلسکوپ فضایی هابل ناسا به مطالعه Gliese 12 b ادامه خواهند داد. آنها امیدوارند با مطالعه این سیاره، اطلاعات بیشتری در مورد پتانسیل حیات در فراتر از زمین به دست آورند.
اخترشناسان انتظار دارند که سیارکی موسوم به ۲۰۲۴ JR ۱ به نزدیکترین فاصله خود از زمین برسد. ایسنا نوشت: اخترشناسان انتظار دارند که سیارکی موسوم به ۲۰۲۴ JR ۱ به نزدیکترین فاصله خود از زمین در ساعت ۸:۰۴ عصر روز سهشنبه به وقت منطقه زمانی شرقی (۰۳:۳۴ بامداد چهارشنبه به وقت تهران) برسد. ۲۰۲۴ JR ۱ که سیارکی ۱۰ متری است، تنها سه روز پس از کشف، در فاصله نزدیک حدود ۱۸۴ هزار مایلی (۲۹۶ هزار کیلومتری) از سیاره ما قرار خواهد گرفت. در نزدیکترین فاصله خود به زمین، این سنگ فضایی به سیاره ما نزدیکتر از ماه خواهد شد. به نقل از اسپیس، دو روز پس از گذشتن این سنگ فضایی از کنار زمین، سنگ فضایی دیگری به نام ۲۰۲۴ JD تنها یک هفته پس از کشف، از فاصله تقریبا ۱۷۲ هزار مایلی (۲۷۸ هزار کیلومتری) سیاره ما خواهد گذشت. این کمتر از فاصله زمین تا ماه است، اما سیارک قبلی، ۲۰۲۴ JD هیچ خطری برای زمین نخواهد داشت. تنها در سال جاری، ستارهشناسان نزدیک به ۴۰ سیارک را فهرستبندی کردهاند که مدار آنها بین زمین و ماه قرار گرفته است. ناسا تا به امروز نزدیک به ۳۵ هزار جرم نزدیک به زمین را فهرست بندی کرده…
امتحانات حضوری زیر سایه انفجارها
