جدید به قدیم
باشگاه خبرنگاران نوشت: ستارهشناسان یکی از بزرگترین ساختارهای چرخان در کیهان را کشف کردهاند: رشتهای عظیم از کهکشانها، گاز و ماده تاریک که به دور محور مرکزی خود میچرخد. این کشف میتواند بینشهایی در مورد چگونگی شکلگیری کهکشان راه شیری ارائه دهد.تیم تحقیقاتی با استفاده از برخی از قدرتمندترین تلسکوپهای جهان، بیش از ۲۸۰ کهکشان را که در یک خط واحد به طول ۵۰ میلیون سال نوری در سراسر کیهان قرار داشتند، مشاهده کردند. با وجود اندازه بسیار بزرگ، این رشته تنها ۱۶۳۰۰۰ سال نوری عرض دارد و به همین دلیل به طرز چشمگیری نازک است.پروفسور مت جارویس، یکی از نویسندگان این مطالعه از دانشگاههای آکسفورد و وسترن کیپ، گفت: «نازکی این رشته مانند خمیری است که به صورت نواری نازک با ضخامت تنها چند میلیمتر پهن میشود. اما در مقیاس کیهانی بسیار عظیم است و شعاعی تقریباً ۱۰ میلیارد برابر فاصله بین زمین و خورشید دارد.»در این مطالعه، تیم تحقیقاتی بر روی ۱۴ کهکشان در این ساختار تمرکز کرد که خطی به طول ۵.۵ میلیون سال نوری و ضخامت ۱۱۷۰۰۰ سال نوری را در بر میگیرند.مشاهدات نشان داد که کهکشانها در دو طرف محور رشته در جهتهای مخالف حرکت میکنند، که نشان میدهد کل…
… جریانها، ستارگان و خطرات مسیرهای دریایی را ثبت میکردند. برخی از رهنامههای مورد استفادهی او قدمتی بیش از ۳۰۰ سال داشتند؛ این نشانگر سنت دیرینهی ناوبری در خلیج فارس است.منظومهسرایی علمی!شاید عجیب باشد، اما ابن ماجد بخش بزرگی از آثارش را در قالب شعر نوشت؛ قالبی که حفظ اطلاعات را برای دریانوردان آسان میکرد. برخی از این منظومهها بین ۲۰ تا ۳۰۰ بیت دارند. او از بحر رجز تا طویل استفاده کرده و لایههای علمی را در شعر ریخته است.از معروفترین آنها: ارجوزه السفالیه، کنز المعالمه، قبلة الاسلام، ارجوزه السبعیه، ارجوزه ضربیه الضرائباین اشعار به ستارهشناسی دریایی، راههای ساحلی، بادهای موسمی، و روشهای رصد ستارگان میپردازند.آیا او راهنمای واسکودا گاما بود؟در منابع غربی، شهرت ابن ماجد بیشتر از آن جهت است که او را راهنمای مسیر دریایی واسکودا گاما در سفر تاریخیاش به هند میدانند؛ ادعایی که برخی پژوهشگران معاصر رد کردهاند. دلایل رد شامل، تناقض زمانی، نبود سند مستقیم، فاصلهی جغرافیایی روایت است.با این حال، احتمال آشنایی او با پرتغالیان در زمان نفوذ آنان به زنگبار و کالیکوت زیاد است. در نوشتههای خود از حضور پرتغالیان ابراز اندوه و شرمساری کرده و رفتار آنان را «سبب تنگی بر…
…دگرگونی بیبازگشت قرار داد.برای درک ژرفای دستاورد ابن ماجد، باید در این جهان غوطهور شد. اقیانوس هند در آن زمان یک زیست بوم اقتصادی و فرهنگی خودبسنده و بینهایت پیچیده بود، صحنه یک باله کیهانی که رقصندگان آن کشتیهای بادبانی بودند و طراح حرکتشان، ریتم دقیق و قابل پیشبینی بادهای موسمی. شبکهای از بنادر افسانهای، از سیراف و هرمز در خلیج فارس که شریان اصلی اتصال به جاده ابریشم بودند، تا کالیکوت در هند و زنگبار در آفریقا، این جهان را به هم متصل میکرد. در این دنیا، دانش ناوبری قدرتمندترین ابزار و گرانبهاترین سرمایه بود؛ ترکیبی از علم ریاضی، ستارهشناسی کاربردی و تجربه زیسته نسلها که همچون رازی موروثی در خاندانهای بزرگ دریانوردی محافظت میشد. هرچند از تاریخ تولد و وفات و جزئیات زندگی اطلاع دقیقی در دست نیست، اما کراچکوفسکی، مستشرق و ایرانشناس روس، تولد او را حدود ۱۴۳۰م عنوان کرده است. ابن ماجد در کانون چنین جهانی، در بندر کنگ (بنا به روایت دکتر اقتداری، پژوهشگر حوزه خلیج فارس) و بنا به ادعای مورخان جهان عرب، در بندر استراتژیک جلفار (=گلبار/ راس الخیمه امروزی)، زاده شد؛ به هر صورت، ابن ماجد فرزند خلیج فارس محسوب می شود، چه زاده سرزمین های شمالی آن باشد چه…
…آنچه این سیاره را منحصربهفرد میکند این است که در تاریکی کامل و به دور از هر ستارهای که گرما و نور فراهم سازد، زندگی میکند. اکثر سیارات سرگردان معمولاً جهانهایی سرد و خاموش هستند، اما این سیاره کاملاً متفاوت است. دانشمندان مشاهده کردهاند که این سیاره در حال گذراندن یک مرحله رشد شتابدار است و مواد را از دیسک اطراف با سرعت بیسابقهای میکشد.با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) رصدخانه جنوبی اروپا، ستارهشناسان توانستند جذب گاز و غبار توسط آن را با سرعت شگفتانگیز شش میلیارد تن در ثانیه مشاهده کنند. هیچ سیاره سرگردان یا هیچ سیارهای به طور کلی، تاکنون با این سرعت در حال رشد مشاهده نشده است.این سیاره یکی از کوچکترین سیارات سرکش شناخته شده است که دارای دیسکی از گاز و غبار است و نشانههایی از جذب فعال مواد را نشان میدهد. دادههای تلسکوپهای پیشرفته، یک سیستم غنی و پیچیده را نشان میدهد که حاوی سیلیکاتها و ترکیبات هیدروکربنی است که نشان دهنده یک دیسک غنی از کربن است.این سیاره سرکش با جرمی بین ۵ تا ۱۰ برابر مشتری، یکی از سبکترین سیارات شناور آزاد شناخته شده با یک دیسک کیهانی است و فعالیت برافزایشی قابل توجهی از مواد را نشان…
به گزارش صبح ساحل، ستارهشناسان در حال مطالعه اجرام مرموز موسوم به «نقاط قرمز کوچک»(little red dots)، به کشف حیرتانگیزی درباره یک نمونه بسیار عجیب دست یافتند. آنچه در ابتدا به نظر میرسید کهکشانی مملو از ستارههاست که هر ماه یک بار با هم برخورد میکنند، داستانی کاملاً متفاوت از آب درآمد. ستارهشناسان دریافتند که آن یک ستاره سیاهچالهای است. این یک استتار کیهانی کمیاب است.به نقل از اساف، این جرم موسوم به «کلیف»(The Cliff) آن قدر دور است که نور آن ۱۲ میلیارد سال در سفر بوده تا به ما برسد. این بدان معناست که ما آن را در زمانی میبینیم که جهان در دوران کودکی خود بوده است. دانشمندان پس از ماهها تحلیل و با استفاده از «تلسکوپ فضایی جیمز وب»(JWST)، به این نتیجه رسیدند که کلیف در واقع اصلاً کهکشانی پر از ستاره نیست. مطالعه آنها نوعی کاملاً جدید از جرم کیهانی را نشان میدهد که با تقلید از ردپای نوری یک کهکشان باستانی، آنها را فریب داده است.جرم قانونشکن«آنا دی گراف»(Anna de Graaff) سرپرست این گروه پژوهشی در «موسسه ماکس پلانک»(Max Planck) آلمان، اولین بار هنگام مطالعه نقاط قرمز کوچک با با کلیف مواجه شد که در…
به گزارش صبح ساحل، به نوشته ایسنا، قرص پیشسیارهای مشاهدهشده توسط جیمز وب، ترکیب شیمیایی عجیبی دارد. این قرص در منطقهای ظاهر شده که انتظار میرود سیارههای سنگی مانند زمین در آن شکل بگیرند، غلظت کربن دیاکسید آن به طرز شگفتآوری بالاست و به طور غیرمنتظرهای آب کمی دارد.به نقل از اسپیس، این قرص پیشسیارهای، ستاره نوزاد «XUE 10» را احاطه کرده است که در فاصله حدود ۵۵۵۰ سال نوری از زمین در منطقه وسیع «انجیسی ۶۳۵۷»(NGC 6357) تشکیلدهنده ستاره قرار دارد.این کشف جدید توسط گروه پژوهشی «eXtreme Ultraviolet Environments» به دست آمده است که بر چگونگی تأثیر میدانهای شدید تابش بر شیمی قرصهای پیشسیارهای تمرکز دارند.«جنی فردیانی»(Jenny Frediani) از اعضای این گروه و پژوهشگر «دانشگاه استکهلم»(Stockholm University) گفت: برخلاف بیشتر قرصهای سیارهساز نزدیک که بخار آب در مناطق داخلی آنها عنصر غالب به شمار میرود، این قرص به طرز شگفتآوری غنی از کربن دیاکسید است. در واقع، آب در این منظومه به قدری کمیاب است که به سختی می توان آن را تشخیص داد. این یک تضاد چشمگیر با آنچه معمولاً مشاهده میکنیم است که مدلهای کنونی شیمی و تکامل قرص را به چالش میکشد زیرا سطوح بالای کربن دیاکسید نسبت به آب…
ایسنا نوشت: ستارهشناسان یک سیاره نوزاد گرسنه را کشف کردهاند که در حال بلعیدن مواد در اطراف یک ستاره نوزاد واقع در حدود ۴۳۰ سال نوری از زمین است. به این سیاره نام «WISPIT 2b» داده شده است.به نقل از اسپیس، تخمین زده میشود ه سیاره فراخورشیدی «WISPIT 2b» یک غول گازی به اندازه مشتری و حدود ۵ میلیون سال قدمت داشته باشد. اگر این سن قدیمی به نظر میرسد، به یاد داشته باشید که منظومه شمسی ما حدود ۴.۶ میلیارد سال قدمت دارد.این سیاره فراخورشیدی مانند بازی مشهور Pac-Man، در حال ایجاد کانالی در دیسک تشکیل سیاره از گاز و غبار یا «قرص پیشسیارهای» در اطراف ستاره مادر جوان خود موسوم به «WISPIT 2» است و مواد را جمع میکند.این سیاره فراخورشیدی اولین کشف تایید شده از یک سیاره در یک قرص پیشسیارهای چند حلقهای است، قرص یا دیسکی که تقریباً شبیه به یک صفحه گرامافون، شامل شکافها و کانالهای متعددی است.این کشف که با تصویربرداری توسط «تلسکوپ بسیار بزرگ»(VLT) واقع در صحرای آتاکاما در شیلی انجام شده، سیاره «WISPIT 2b» را به دومین سیاره جوان تایید شده در اطراف ستارهای تبدیل میکند که اساساً مشابه یک خورشید جوان است.این امر…
به گزارش صبح ساحل، ستارهشناسان آمریکایی بههمراه «مهدی زمانی»، دانشمند ایرانی، موفق شدند با تلسکوپ فضایی هابل، لحظه انفجار یک ابرنواختر را به تصویر بکشند.تلسکوپ فضایی هابل تصاویری از مراحل پیش و پس از انفجار یک ستاره درخشان ثبت کرده است. تفاوت این دو عکس که یک سال از هم فاصله دارند، نشاندهندهی درخشندگی عظیم ابرنواختر و چگونگی کاهش آن در طول زمان است.به گزارش اسپیس، انفجار ابرنواختر تحت عنوان «SN 2018gv» در کهکشان مارپیچی «انجیسی ۲۵۲۵» (NGC 2525) رخ داد. این کهکشان حدود ۷۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد.این ابرنواختر نوع «Ia» یکی از نادرترین انواع انفجارهای ستارهای است. ابرنواخترهای نوع Ia بهعنوان «شمعهای استاندارد» شناخته میشوند زیرا درخشش آنها به میزان ثابت میرسد که این ویژگی به ستارهشناسان کمک میکند تا فاصله دقیق این ستارهها را از زمین اندازهگیری کنند.این انفجارهای ابرنواختر به ستارهشناسان کمک میکند تا سرعت انبساط جهان و تغییرات آن را مطالعه کنند. همچنین، تلسکوپ فضایی رومن (Roman Space Telescope) ناسا که در حال ساخت است، بهمنظور مطالعهی انفجارهای مشابه طراحی شده است تا به بررسی دقیقتر سرعت انبساط جهان بپردازد و حتی به نقاط دورتر از هابل نیز نگاه کند.
…به سرپرستی «اندی ریوکین»(Andy Rivkin) از آزمایشگاه فیزیک کاربردی «دانشگاه جانز هاپکینز»(JHU) با استفاده از دادههای دوربین فروسرخ نزدیک تلسکوپ فضایی جیمز وب، پیشبینیهای مربوط به محل برخورد 2024 YR4 در ۲۲ دسامبر ۲۰۳۲ را تقریباً ۲۰ درصد اصلاح کردند.براساس بیانیه ناسا، اصلاح این مسیر احتمال برخورد با ماه را از ۳.۸ درصد به ۴.۳ درصد افزایش داد. در این بیانیه آمده است: با دریافت دادهها طبیعی است که احتمال برخورد تغییر کند. حتی اگر برخوردی رخ دهد، مدار ماه را تغییر نخواهد داد.«پاوان کومار»(Pawan Kumar) ستارهشناس و پژوهشگر سابق «موسسه اخترفیزیک هند»(IIA) با ایمن بودن ماه موافق است و خاطرنشان کرد: برخورد با ماه هیچ جای نگرانی نخواهد داشت زیرا هرگونه بقایای ماه که در اثر برخورد به فضا پرتاب شوند، اگر به فضای نزدیک زمین برسند، در جو زمین منفجر خواهند شد.تخمین زده میشود سیارک 2024 YR4 که اولین بار در ۲۷ دسامبر سال گذشته شناسایی شد، حدود ۵۳ تا ۶۷ متر طول داشته باشد یا به اندازه یک ساختمان ۱۰ طبقه باشد. این سیارک به دلیل احتمال برخورد بیش از یک درصد با زمین که بالاترین میزان ثبتشده برای هر سیارک بزرگی است، به سرعت تیتر اخبار شد…
…به فاصله حدود ۱۰۶۲۰۰ کیلومتری زمین برسد. با وجود این، هنگامی که عدم قطعیت مداری در نظر گرفته میشود، این نزدیکی میتواند یک ضربه مستقیم به سیاره ما باشد.چنین برخوردی میتواند به وقوع نوعی انفجار در جو زمین منجر شود که «انفجار هوایی» نام دارد و میتواند یک دهانه برخوردی را در زمین ایجاد کند. این پیشبینی کافی است تا مشاهده جهش سیارک 2024 YR4، آن را به صدر فهرست اجرام نزدیک به زمین با خطر برخورد بالا در آژانس فضایی اروپا و جدول خطر «Sentry Risk Table» ناسا بفرستد.این سیارک رتبه سه را در مقیاس خطر «تورینو»(Torino) دارد که نشاندهنده برخورد نزدیک است و توجه دقیق ستارهشناسان را میطلبد و احتمال برخورد بیش از یک درصد را دارد.اگر فرض کنیم اطلاعات موجود درباره سیارک 2024 YR4 در حال حاضر درست هستند، میتوانیم پیشبینی کنیم که برخورد این سیارک چه نوع خطری برای زمین به همراه خواهد داشت. «دیوید رنکین»(David Rankin) مهندس پروژه «نقشهبرداری آسمانی کاتالینا»(Catalina Sky Survey) و شکارچی سیارکها گفت: این سیارک احتمالا به اندازه «سنگ تونگوسکا»(Tunguska rock) است که در سال ۱۹۰۸ به زمین برخورد کرد. بنابراین، اگرچه اثرات برخورد بیشتر محلی هستند تا منطقهای، اما مطمئنا میتوانند یک آسیب…
