جدید به قدیم
نیما صفا، نویسنده و پژوهشگر تاریخ در بخشی از مقالهی «نظری بر عمارت کلاهفرنگی بندرعباس» به ارائه توضیحاتی در مورد ابنیه و اماکن وابسته به کمپانی هلندی در بندرعباس پرداختهام. در شماره قبل درمورد محل اولین نمایندگی شرکت هلندی در بندرعباس و همچنین احداث عمارت جدید کمپانی هلندی در این شهر گفته بودم. در این شماره درمورد سایر ابنیه و اماکن وابسته به کمپانی هلندی در بندرعباس، میخوانید. از عمارت اصلی بهعنوان مقر اداری و نیز برای سکونت مأمورین و نمایندگان آنها استفاده میشد، اما بهجز آن، در همان حوالی نیز خانههایی که محل سکونت سایر افراد مرتبط مثل کارکنان بومی کمپانی، منشی ایرانی، مترجم و سایر وابستگان آنها بود نیز وجود داشت که پرچم هلند بر فراز آنها برافراشته میشد (فلور، ویلم، اشرف افغان بر تختگاه اصفهان، همان، ص 198.)؛ نیز طبق گزارش «سر آرنولد ویلسون»، کمپانی هلندی دارای یک انبار در خارج از تجارتخانه و اندکی دورتر از آن بوده است (ویلسون، سر آنولد، همان، ص ۱۴۵). همچنین رئیس کمپانی در دهکدهی نایبند آن روزگاران که اکنون محلهای در سوی شرقی شهر بندرعباس میباشد، دارای یک خانه مختص به خود بوده که در آن درختان نخل وجود داشته (لاکهارت، لارنس، همان، ص ۳۳۱). طبق گزارشهای مأمورین هلندی که…
نویسنده: نیما صفا/ نویسنده و پژوهشگر تاریخ در بخشی از مقالهی «نظری بر عمارت کلاهفرنگی بندرعباس» به ارائه توضیحاتی در مورد محل اولین نمایندگی شرکت هلندی در بندرعباس پرداختهام که در ادامه میخوانید. هلندیها بلافاصله پس از تأسیس نمایندگی کمپانی انگلیسی هند شرقی در بندرعباس، با اجارهی یکخانه به مبلغ ماهیانه بیست تومان که متعلق به «برخوردار سلطان ذوالقدر» حاکم بندرعباس بود (Floor, Willem, The Persian gulf: A political and Economical History of five port cities 1500- 1730 p.257 ) اقدام به تأسیس نمایندگی شرکت خود نمودند. محل نخستین تجارتخانهی آنها در جانب شرقی تجارتخانهی انگلیس، به فاصلهی یک کوچهی باریک از آن (سدید السلطنه، محمدعلی، بندرعباس و خلیجفارس، به تصحیح احمد اقتداری و به کوشش علی ستایش، ص 444)، واقع در غرب شهر بندرعباس آن روزگار و نزدیک ساحل دریا بوده (لاکهارت، لورنس، انقراض سلسله صفویه، ترجمه اسماعیل دولتشاهی، ص 330) و هر یک از دو شرکت انگلیسی و هلندی پرچم کشور متبوع خود را بر فراز ساختمان مربوطه میافراشتند (ویلسون، سر آرنولد، همان، ص 134). ساختمان تجارتخانه شرکت هلند بزرگتر و وسیعتر از تجارتخانهی انگلیس و دیوارهای آن کنگرهدار و نیز دارای بادگیری در وسط ساختمان بوده که زیبایی خاصی بدان میبخشیده و نیز حیاط وسیع آن…
… در گسترش «بندرعباس» قدیم و پایهگذاری محدودهی شهری ِجدید، سهم مهمی را بر دوش داشتند؛ بهطوریکه ابنیهی مذکور چه در زمان حضور و چه در سالهای پس از خروج آن کمپانی از بندرعباس، بهعنوان اصلیترین و مهمترین استحکامات شهر، نقش بسیار مهمی را به لحاظ سیاسی، نظامی و اجتماعی ایفا نموده است؛ مهمترین و محوریترین این بناها «عمارت کلاهفرنگی» در بندرعباس میباشد که به همراه مجموعه ابنیهی اقماری و پیرامونی خود، هستهی اصلی گسترش شهر بندرعباس را در طول سالیان متمادی به وجود آورد.ازآنجاییکه این عمارت تاریخی، در سالهای طولانی کاربردهای مهم و استراتژیکی را در قبال شهر بندرعباس عهدهدار بوده و هماکنون نیز تنها بنای باقیمانده از سالهای نخستین توسعهی این شهر میباشد و با عنایت به اینکه امروزه بشدت در معرض خطر تخریب قرارگرفته، شناخت و معرفی آن در این زمان، مهم جلوه مینماید. همچنین به دلیل اینکه این عمارت بهوسیلهی دیوارهای بلندی محصور است و بسیاری از مردم از باقی و پابرجا بودن آن بیخبر و یا از چندوچون ماهیت تاریخی آن بیاطلاع هستند و همچنین به دلیل عدم وجود هرگونه پژوهش تاریخی در این خصوص، لذا تلاش میشود ضمن جمعآوری و ارائهی اطلاعات ذیقیمتی که از این عمارت در منابع مختلف پراکنده و از دسترس…
دویستوشصتوپنج سال از ساخت عمارت «کلاهفرنگی» بندرعباس میگذرد. عمارتی که شاید حتی نامش به گوش بسیاری از مردم بندرعباس آشنا نباشد. بنایی که اهمیت تاریخی آن به قدری است که میتوانیم از آن به عنوان روح و کالبد تاریخی شهر بندرعباس یاد کنیم. این بنا که در نزدیکی اسکله شهید حقانی واقع شده، مربوط به دوره صفوی است. این بنا در گذشته به عنوان گمرک مورداستفاده قرار میگرفتهاست که بعد از انقلاب به حوزهی علمیهی بندرعباس واگذار شد و «آیتالله احمدی فقیه» که در آن زمان امامجمعهی بندرعباس بود، آن را وقف حوزه علمیه کرد. عمارت کلاهفرنگی اکنون در حیاط مدرسه النبی قرار دارد و نه تنها بازدید از آن ممنوع است، بلکه میراث فرهنگی آن را به حال خود رها کرده و اقدامی برای مرمت این بنا انجام ندادهست. حالا در سومین قرن حیات عمارت کلاهفرنگی، به نظر میرسد که این بنا در کشاکش میان حوزه علمیه و میراث فرهنگی به دست فراموشی سپرده شدهاست. اهمیت تاریخی عمارت «کلاه فرنگی» بندرعباس یکی از مهمترین بناهایی است که هلندیها در اوایل قرن هفتم میلادی در این شهر تاسیس کردند. هلندیها این عمارت را به عنوان مکانی برای مرکز تجارتخانه احداث کردند و در سالهای طولانی محل استقرار نظامیان و…
…ساختمان کلاه فرنگی اکنون در خیابان شریعتی پایینتر از سیدخندان قرار دارد و در اختیار وزارت ارتباطات است. البته تاسیسات اولیه بیسیم هنوز در آن حفظ و با انواع رادیوهای قدیمی و تاسیسات حجیم که در مقایسه با رادیوهای امروزی غول پیکر است و البته اسناد مربوط به تاسیس رادیو در ایران تبدیل به موزه بیسیم و رادیو شده است. البته این روزها به واسطه علاقه وزیر ارتباطات به بناهای تاریخی، این بنای تاریخی به دفتر کار این وزیر جوان کابینه روحانی تبدیل شده و آثار داخل آن نیز در همان فضا باقی ماندهاند. عمارت کلاهفرنگی، اولین مرکز فرستنده رادیو در کشور ساختمان کلاه فرنگی اکنون در خیابان شریعتی پایینتر از سیدخندان قرار دارد و در اختیار وزارت ارتباطات است. البته تاسیسات اولیه بیسیم هنوز در آن حفظ و با انواع رادیوهای قدیمی و تاسیسات حجیم که در مقایسه با رادیوهای امروزی غول پیکر است و البته اسناد مربوط به تاسیس رادیو در ایران تبدیل به موزه بیسیم و رادیو شده است. البته این روزها به واسطه علاقه وزیر ارتباطات به بناهای تاریخی، این بنای تاریخی به دفتر کار این وزیر جوان کابینه روحانی تبدیل شده و آثار داخل آن نیز در همان فضا…
…طرحهای گردشگری توسط هشت نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه هرمزگان مورد بررسی قرار گرفت. به گفته وی اکنون این فعالیتها خاتمه یافته و سند آن تهیه شده و مسیرهای گردشگری، ظرفیت ها و پهنهها را مشخص کرده و این سند به عنوان پایه فعالیتهای حوزه گردشگری مورد استفاده قرار خواهد گرفت. مدیرکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری هرمزگان اظهار داشت: این استان با توجه به ساحلی و دریایی بودن می تواند جایگزین سایر مناطقی شود که مردم کشور برای گردش میروند لذا در همین راستا ایجاد اسکله گردشگری در بندر شهیدحقانی بندرعباس، ایجاد ۳۰ مرکز بومگردی در جزیره لارک آغاز شده است. برومند اضافه کرد: پرتال جامع گردشگری هرمزگان و نرم افزار گردشگری استان هم که در این مکان رونمایی شدند در راستای جذب گردشگر بیشتر ایجاد شده، پارک آبی بندرعباس هم که دچار مشکلهایی شده بود تا هشت ماه آینده آماده بهرهبرداری میشود. وی در بخش دیگری از سخنان خود به مرمت عمارت کلاهفرنگی بندرعباس اشاره کرد و افزود: درصورت لزوم برای مرمت این بنای تاریخی از مسیر قانونی اقدام می شود. وی گفت: افزون بر ۱۴ میلیارد ریال برای مرمت قلعه پرتغالیهای هرمز جذب شده و پس از ۲۰ سال تلاش، سرانجام سوله اطراف آن جابه جا شد.
…از تجربهی چند کاربری متفاوت در این شهر جنوبی، اکنون به یک متروکه تبدیل شده است. به گزارش صبح ساحل، نیما صفا با بیان اینکه بندرعباس به دوره صفویه شناخته میشود، چون از یک سو نام «شاهعباس» را با خود دارد و از سوی دیگر تاسیس بندرعباس نوین در دوره شاه عباس رخ داده، ادامه میدهد: از آن همه تاریخ و فرهنگ و تمدن و سازههای قدیمی دوره صفویه، به جز «عمارت کلاهفرنگی» امروزه تقریبا هیچ بنایی در این شهر باقی نمانده است، اثری که آن را مهمترین بنای باقی مانده در بندرعباس میدانند.او با اشاره به اینکه بعد از اخراج پرتقالیها از هرمز؛ هلندیها و انگلیسیها به عنوان تاجر وارد شهر بندرعباس جدید شده و هلندیها این بنا را برای استقرار تجارتخانهی خود در سال ۱۰۸۴ شمسی بنا کردند که بیش از یک قرن به عنوان مرکز تجارتخانه "کمپانی هند شرقی هلند" شناخته میشد، اظهار میکند: بعد از خروج هلندیها از بندرعباس، این بنا به عنوان "قلعهی شهر" یا "دارالحکومه بندرعباس " شناخته میشد و حاکم بندرعباس در آنجا مستقر شد. وی با اشاره به اینکه "عمارت کلاه فرنگی بندرعباس" از نظر معماری با اقلیم و آب و هوای بندرعباس منطبق است، میافزاید: این سازه مهم تاریخی از یک…
…درویش نژاد در نشست با خبرنگاران افزود: هدف این همایش شناسایی و معرفی عمارت کلاه فرنگی، نقش، اهمیت و کارکرد آن در گذشته، احیای اقتصاد و منظر تاریخی شهر با توجه به در معرض خطر بودن این میراث فرهنگی تاریخی است.وی بیان داشت: فراخوان پژوهشی پیرامون عمارت کلاه فرنگی بندرعباس هم اکنون انتشار یافته و علاقه مندان می توانند مقاله های خود را در زمنیه علمی و پژوهشی تا پایان مهرماه امسال به واحد پژوهش اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان ارسال کنند.مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان اظهارکرد: گردشگری و معماری اقتصاد و تجارت، میراث ناملموس (معنوی)، مرمت حریم تاریخی شهر بندرعباس و توسعه پایدار گردشگری بندرعباس از محورهای این همایش است.درویش نژاد یادآورشد: واحد پژوهشی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان پذیرای مقالات پژوهشگران رشته های تاریخ، جغرافیا، علوم سیاسی، معماری و مطالعات میان رشته ای است.عمارت کلاه فرنگی گمرک قدیمی و تاریخی شهر بندرعباس و محل تجارتخانه داخلی و خارجی بوده که در کنار اسکله قدیمی بندرعباس در بلوار طالقانی قرار دارد.این عمارت مربوط به دوره صفویه است و چون از معماری اروپایی آن دوره تاثیر گرفته، مثل تعداد زیادی از عمارات دوره قاجاریه به عمارت کلاه فرنگی معروف است.
موجهای گرما تا 20 مرداد ادامه دارد
