جدید به قدیم
ستارهشناسان یک سیاره در فاصله ۳۱ سال نوری از زمین کشف کردهاند که اندازهای مشابه زمین دارد و در فاصله مناسبی به دور ستارهای گردش میکند که به طور بالقوه میتواند دارای میزان آب مایع برای حیات باشد. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایرنا، جستوجو در درون کهکشان برای سیاراتی مانند زمین همانند گشتن به دنبال سوزن در انبار کاه است. در حقیقت، از میان پنج هزار سیارهای که ستارهشناسان تاکنون کشف کردهاند، تنها حدود ۱۲ مورد از آنها تا حدی از شرایط مشابه زمین برخوردار هستند. به نقل از «نیو اطلس»، با کشف سیارهای موسوم به «ولف ۱۰۶۹ ب» (Wolf ۱۰۶۹ b) شمار این قبیل سیارات افزایش یافته است. این سیاره جرمی مشابه زمین دارد و بطور بالقوه دارای آب مایع و همچنین دارای اتمسفر است. در واقع این ویژگیها است که آن را برای مطالعه و بررسی بیشتر نشانههای حیات نامزد کرده است. تیم تحقیقاتی کشف کننده این سیاره در موسسه ستارهشناسی «ماکس پلانک» آلمان مستقر است و از رصدخانه «کالار آلتو» در کشور اسپانیا کار خود را انجام داده است. این محققان از یک ابزار خاص طیف نگاری (spectrographic) استفاده کردهاند که برای پروژه «کاریمنس» (Caremenes) ساخته شده است. این پروژه در واقع…
ستارهشناسان یک سیاهچاله کشف کردهاند که در حال بلیعدن یک ستاره است و آن را مانند تافی در فضا میکشد و بقایای آن را به شکل یک دونات ستارهای در میآورد. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، پروژهی بررسی خودکار تمام آسمان برای کشف ابرنواخترها(ASAS-SN) اولین بار این پدیده خشن را که با عنوان «رویداد شکست کشندی»(TDE) شناخته میشود، از طریق یک تشعشع تابشی پرانرژی رصد کرد. این پدیده در قلب کهکشانی در فاصله ۳۰۰ میلیون سال نوری از زمین در حال وقوع است. ستارهشناسان مشاهداتشان از این تشعشع را با بازرسی صحنه در مرکز کهکشان «ESO ۵۸۳-G۰۰۴» در نور فرابنفش با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل دنبال کردند. اگرچه هابل از این رویداد که «AT۲۰۲۲dsb» نامگذاری شده است بسیار دور است و نمیتواند سرنوشت ستاره را تشخیص دهد اما تیم منجمان توانستند صحنه را با استفاده از نور ستارهی محکوم به فنا بازسازی کنند. طیف نوری ستاره نشان داد که چگونه توسط سیاهچاله از هم پاشیده شده است، پیش از اینکه مانند تافی کشیده شود و وارد سیاهچاله شود. فرآیند رویداد شکست کشندی باعث شد که سیاهچاله با مواد ستارهای دونات شکل و گاز فوق گرم احاطه شود و در…
گروهی از ستارهشناسان، یک سیاره فراخورشیدی جدید را کشف کردهاند که سال نو در آن هر پنج روز یک بار است. به گزارش صبح ساحل، به نقل از ایسنا، ستارهشناسان سیارهای را کشف کردهاند که سه برابر مشتری است و به دور یک ستاره کوتوله میچرخد که به سرعت در حال چرخش در فاصله ۵۳۰ سال نوری از زمین است. این سیاره هر پنج روز یک بار به دور ستاره خود میچرخد. این سیاره فراخورشیدی تازه کشفشده که «TOI-۷۷۸ b» نام دارد، نمونهای از جهانی است که «مشتری داغ» نامیده میشود. مشتری داغ، دنیایی شبیه به غول گازی مشتری است اما به ستارهاش بسیار نزدیک است. این نزدیکی باعث ایجاد شرایط ناملایم شده است. برای مثال، دمای سطحش آن قدر گرم است که میتواند آهن را تبخیر کند. این مشتری داغ، در فاصله ۹ میلیون کیلومتری ستاره خود میچرخد. این فاصله بسیار نزدیکتر از فاصله نزدیکترین سیاره منظومه شمسی ما یعنی عطارد به خورشید است که در فاصله تقریبا ۴۶ میلیون کیلومتری از خورشید قرار دارد. سیاره فراخورشیدی TOI-۷۷۸ b، شعاع ۱.۴ برابر مشتری دارد و تقریباً ۲.۸ برابر بزرگتر از این غول گازی است. این سیاره هر ۴.۶ روز یک بار به دور ستاره…
…قسمتی از آسمان در کهکشانی به نام ابر ماژلانی بزرگ(LMC) قرار دارند. این کهکشان شبیه به یک لکه گرد در آسمان جنوبی است. که تقریباً ۱۵۰ هزار سال نوری از زمین فاصله دارد. اما با وجود این فاصله، هابل قادر است جزئیات خارقالعادهای از آن را ثبت کند. برای مثال ستارههای درخشانی که هابل میتواند در آنجا ببیند را در نظر بگیرید. آنها به منطقه خاصی در ابر ماژلانی بزرگ تعلق دارند که «BSDL ۲۷۵۷» نامیده میشود. این یک خوشه کهکشانی باز است که در آن گروهی از ستارهها به واسطه گرانش در کنار هم قرار گرفتهاند. ستارهشناسان به مطالعهی خوشههای ستارهای علاقهمند هستند زیرا آنها اطلاعاتی در مورد چگونگی پیدایش ستارهها به عنوان ابتداییترین واحدهای کیهان در خود جای دادهاند. خوشههای باز به طور ویژهای قابل توجه هستند زیرا صدها ستاره در یک خوشه احتمالاً منشأ مشابهی دارند. به عبارت دیگر، آنها از ابر مولکولی مشابهی تکامل یافتهاند. مقامات تلسکوپ فضایی هابل در توضیح این تصویر که هفته گذشته منتشر شد نوشتند: رنگهای آبی، سبز و نارنجی که در اینجا مشاهده میشوند، نور مرئی هستند. دهها ستاره درخشان در برابر چیزی که شبیه به یک بوم زنگ زده به نظر میرسد میدرخشند. نواحی قرمز رنگ نور مرئی نیستند…
تلسکوپ فضایی جیمز وب، یک کهکشان خیرهکننده شبیه به یک حلقه گل را رصد کرده است. به گزارش صبح ساحل، کهکشان مارپیچی انجیسی ۷۴۶۹ (NGC ۷۴۶۹) که در فاصله ۲۲۰ میلیون سال نوری از ما در صورت فلکی اسب بزرگ (Pegasus) قرار دارد، به دور یک هسته کهکشانی فعال (AGN) میچرخد. این یکی از کهکشانهایی است که در جهان ما به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته، اما تلسکوپ فضایی جیمز وب به تازگی یکی از دقیقترین عکسها تاکنون را از این کهکشان تهیه کرده است. از آنجایی که انجیسی ۷۴۶۹ رو به سیاره ما قرار دارد، ستارهشناسان میتوانند کل گستره ۹۰ هزار سال نوری آن را رصد کنند. بخش جالب توجه آن، هسته کهکشانی فعال آن است. هسته کهکشانی یک منطقه روشن در مرکز کهکشان است که گرد و غبار و گاز آن هنگام مصرف شدن توسط سیاهچاله عظیم کهکشان میدرخشد. این ساختار، غیرمعمول نیست، اما چیزی که غیرعادی است این است که انجیسی ۷۴۶۹ دارای یک حلقه ستارهفشان است که تنها ۱۵۰۰ سال نوری از هستهی کهکشانی فعال فاصله دارد. از آنجایی که مواد بسیار زیادی در یک منطقه نسبتا کوچک قرار گرفتهاند، برای دانشمندان دشوار است که به هسته کهکشانی فعال و حلقه ستارهفشان اطراف آن نگاه کنند…
به نظر میرسد اخترشناسان موفق به کشف دو جهان آبی فراخورشیدی شدهاند که در زیر جو داغ و بخارآلود خود اقیانوسهایی عمیق جا دادهاند. به گزارش صبح ساحل، منظومه شمسی ما خانهی طیف گستردهای از سیارات از جهانهای صخرهای معتدل گرفته تا غولهای ساخته شده از گاز یا یخ است. با این وجود از زمانی که ستارهشناسان به دستهبندی سیارات فراخورشیدی پرداختهاند، متوجه شدهاند که چند نوع رایج از آنها در نواحی محلی ما یافت نمیشود برای مثال ابر زمینها و نپتونهای کوچک.در مطالعهای جدید، گروهی از اخترشناسان بهترین شواهد تاکنون از یک نوع سیاره فراخورشیدی که مدتها قبل فرضیه وجود آنها مطرح شده بود را شناسایی کردهاند و این سیارات جهانهای آبی نام دارند. همانطور که از نام آنها انتظار میرود، این سیارات با یک اقیانوس عمیق پوشیده شدهاند که یک هسته سنگی یا یخی را احاطه کردهاند.سیارات مورد بحث ما «Kepler-۱۳۸ c» و «Kepler-۱۳۸ d» نام دارند و به دور یک ستاره کوتوله قرمز در فاصله حدود ۲۱۸ سال نوری از ما در صورت فلکی شلیاق(Lyra) میچرخند. اندازه هر دو سیاره بیش از سه برابر زمین و جرم آنها دو برابر است، که به این معنا است که چگالی آنها بسیار کمتر از…
… قمر زحل یعنی تیتان است. توضیح تصویر: نیمکره جنوبی زحل که کاسینی تصویر آن را در سال ۲۰۱۲ ثبت کرده است، سیارهای با نوری در پس زمینه را نشان میدهد که حلقههای آن میدرخشند فضاپیمای کاسینی یکی از مهمترین ماموریتهای فضایی است که بهطور مشترک توسط ناسا و آژانس فضایی اروپا و برای کاوش سیاره زحل و قمرهای آن به فضا فرستاده شده بود. این فضاپیما دارای دو بخش اصلی بود: مدارگرد فضایی پژوهشی کاسینی به همراه کاوشگر هویگنس که از کاسینی به سمت یکی از قمرهای زحل به نام تیتان فرستاده شد و اطلاعاتی از سطح آن به زمین فرستاد. نام این دو فضاپیما به افتخار دو ستارهشناس پرآوازه یعنی جووانی دومنیکو کاسینی و کریستیان هویگنس، "کاسینی" انتخاب شد. در تاریخ ۱۵ سپتامبر سال ۲۰۱۷ کاوشگر کاسینی بنا به تصمیم ناسا برای جلوگیری از برخورد کنترل نشده این کاوشگر با قمرهای زحل به خصوص تیتان و احتمال آلودگی یا نابودی هرگونه زیست فرازمینی احتمالی در آنها، با استفاده از آخرین مقادیر سوخت باقیمانده به درون جو زحل سقوط کرده و بخشی از سیارهای شد که بیش از یک دهه را به مطالعه آن پرداخته بود. با نابودی کاسینی و دریافت آخرین اطلاعات و سیگنالهای فرستاده شده از آن…
…و سپس در سال ۲۰۱۴ توسط تلسکوپ فضایی «هابل» ثبت شده بود. این سحابی در فاصله ۶ هزار و ۵۰۰ سال نوری از زمین واقع شده است و متشکل از ابرهایی از غبارهای درخشان ضخیم و گازهای درخشان است که تا فواصل چندین سال نوری در فضا امتداد دارند. اکنون تلکسوپ جیمز وب که حساسترین تلسکوپ فضایی تاریخ تا این زمان است با دوربینهای مادون قرمز خود ، دقیقترین و واضحترین تصاویر از این ساختارهای فضایی را به زمین ارسال کرده است. ستارهشناسان که بیصبرانه در انتظار دریافت تصاویر جیمز وب از این سحابی بودند نه صرفا به علت زیبایی شگرف آنها بلکه همچنین به علت جزییات مربوط به فعالیتهای نهفته در این تصاویر. از این ساختارهای فضایی که با عنوان «پرورشگاههای ستارگان» یاد میشود دستههای غباری در یک سحابی هستند که ستارگان جدید در آنها متولد میشوند. این واقعه زمانی روی میدهد که گرههای چرخندهای در غبارها تحت تاثیر نیروهای گرانشی فرو میپاشند و ستارگان با جذب مواد بیشتر از ابرهای اطراف خود شکل میگیرند. این درحالی است که دوربینهای مادون قرمز جیمز وب بهتر قادر به دیدن از میان دیوارههایی از غبار در فضا هستند. ستارهشناسان اکنون قادر خواهند بود با دقت بالاتری به مطالعه و بررسی فرآیند تشکیل…
…به گزارش صبح ساحل، بازوهای مارپیچی شگفتانگیز کهکشان انجیسی ۵۴۹۵(NGC ۵۴۹۵) توسط دوربین میدان وسیع ۳ تلسکوپ فضایی هابل ناسا و آژانس فضایی اروپا به تصویر کشیده شده است. این کهکشان در فاصله حدود ۳۰۰ میلیون سال نوری از زمین در صورت فلکی مار باریک(Hydra) قرار دارد و یک کهکشان سیفرت است. کهکشانهای سیفرت یکی از دو گروه بزرگ هستههای کهکشانی فعال با درخشندگی مرکزی بسیار بالا هستند. این هستههای درخشان تحت سلطه نور ساطع شده از غبار و گاز کیهانی که به یک سیاهچاله بزرگ میریزند، قرار دارند. این تصویر از مجموعه مشاهدات ستارهشناسانی که در حال مطالعه ابرسیاهچالههای قلب کهکشانها هستند، به دست آمده است. مطالعه نواحی مرکزی کهکشانها میتواند چالشبرانگیز باشد و علاوه بر آن نوری که توسط مادههای در حال سقوط به ابرسیاهچاله ایجاد میشود، نواحی تشکیل ستارهها و نور ستارههای موجود به درخشندگی هستههای کهکشانی کمک میکند. دید شفاف هابل به اخترشناسان کمک کرد تا منابع مختلف نور در هستهی کهکشان انجیسی ۵۴۹۵ را تفکیک کنند و همچنین به دقت جرم ابرسیاهچاله آن را بسنجند. علاوه بر کهکشان ذکر شده دو ستاره نیز در این تصویر قابل مشاهده است. یکی از آنها درست خارج از مرکز کهکشان انجیسی ۵۴۹۵ قرار دارد و دیگری…
…گرفتگی ثابت نمیماند. همانطور که ماه به مدار خود ادامه میدهد، سایه آن با سرعتی بین ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ مایل در ساعت در سراسر سیاره میچرخد و نقطه کسوف مرکزی را با خود همراه میکند. با ادامه کسوف کامل، نقطه کسوف مرکزی در سراسر سطح زمین از غرب به شرق حرکت میکند. در طول یک خورشیدگرفتگی جزئی(مانند همین خورشیدگرفتگی که در پیش خواهیم داشت)، این نقطه یا از بالای قطب شمال یا از زیر قطب جنوب میگذرد و از سطح زمین نمیگذرد. این بدان معناست که فقط لبه سایه ماه روی زمین میافتد و همین مسئله توضیح میدهد که چرا خورشید کاملاً سیاه نمیشود. در ۲۵ اکتبر نقطه کسوف مرکزی از قطب شمال میگذرد که در آن ۸۲ درصد خورشید سیاهپوش میشود. در روسیه تا ۸۰ درصد خورشید گرفتگی رخ میدهد و این نسبت در چین به ۷۰ درصد، در نروژ به ۶۳ درصد و در فنلاند به ۶۲ درصد کاهش مییابد. هرگز با دوربین دوچشمی، تلسکوپ یا چشم غیر مسلح بدون محافظ به خورشید نگاه نکنید. عکاسان نجومی و ستارهشناسان از فیلترهای ویژهای برای رصد ایمن خورشید در هنگام خورشید گرفتگی یا سایر پدیدههای خورشیدی استفاده میکنند و استفاده از عینک آفتابی معمولی برای مشاهده خورشید کافی نیست.
امتحانات حضوری زیر سایه انفجارها
