نگاهی به سبک‌شناسی معماری در مدارس نوساز استان/ردای هویت بر تن مدارس هرمزگان

در سال‌های اخیر، هرمزگان با احداث مدارس نوساز و بهره‌گیری از معماری ایرانی و سنتی، گام‌های بلندی در ایجاد فضاهای آموزشی برداشته است. این مدارس که همچون نگین‌هایی در شهر بندرعباس می‌درخشند، نه‌تنها پاسخگوی نیازهای آموزشی روزافزون هستند، بلکه هویت فرهنگی و تاریخی استان را نیز به نمایش می‌گذارند. در گفت‌وگو با دکتر عبدالکریم قائدی، متخصص معماری، به بررسی ابعاد مختلف معماری مدارس هرمزگان و تلاش‌های گسترده برای تلفیق سبک‌های سنتی و معاصر در این بناها پرداختیم.

اشتراک گذاری:

شما به موضوع “سبک در معماری” اشاره کردید. منظورتان از این بحث چیست؟
سبک در معماری ریشه در فرهنگ هر سرزمین دارد و استمرار استفاده از یک سبک نشان‌دهنده نهادینه شدن آن در جامعه است. در هنر، سبک به معنای تداوم و یکپارچگی است و در معماری، یکی از مسائل مهم به شمار می‌آید. معماری ازنظر فرم، تکنیک و بازخورد محتوایی طبقه‌بندی می‌شود و سبک در معماری از طریق پژوهش، مطالعه تاریخ و ماندگاری آن مشخص می‌شود؛ این سبک بخش مهمی از ابعاد فرهنگی و محتوای هنری هر سرزمین را نمایان می‌کند.

چگونه می‌توانیم سبک‌شناسی در معماری را انجام دهیم؟
با شناسایی معیارها و شاخص‌های معماری هر منطقه، می‌توان آن را دسته‌بندی و سبک معماری آن را تعیین کرد. این دسته‌بندی‌ها می‌توانند بر اساس محدوده‌های حکومتی، زمانی، مکانی، اقلیمی یا اعتقادی باشند. به‌عنوان‌مثال، معماری ایرانی به دو دوره پیش و پس از اسلام تقسیم می‌شود. دوره پیش از اسلام شامل شیوه‌های ایلامی، پارتی و پارسی است و پس از اسلام، شیوه‌های خراسانی، رازی، آذری و اصفهانی به وجود آمدند. هر سلسله در ایران تلاش کرده است با خلق آثار فاخر، نام خود را در تاریخ ماندگار کند.

در مورد تلاش حکومت‌ها برای ماندگاری نامشان در تاریخ توضیح دهید.
هر نظام فرهیخته‌ای سعی داشته با حمایت از دانشمندان، شاعران، هنرمندان و معماران، آثاری ارزشمند و ماندگار خلق کند. این آثار در کتیبه‌ها و بناهای تاریخی ثبت‌شده و افتخار هر سلسله به‌حساب می‌آیند. به همین دلیل، علماء، دانشمندان و هنرمندان در چنین جوامعی جایگاه بالایی داشته و به خلق آثار هنری پرداخته‌اند. معماری سلسله‌های مختلف ایران مانند صفوی، قاجاری و پهلوی نیز به‌عنوان بخشی از این روند تاریخی شناخته می‌شود.

تعبیر شما از معماری چیست و معماری مدارس هرمزگان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
معماری ترکیبی از برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای سازه‌هایی است که در قالب ساختمان‌ها ظاهر می‌شوند و می‌توانند به‌عنوان نماد فرهنگی یک جامعه یا حکومت شناخته شوند. معماری نمایانگر تمدن بشر است و بناهای آن نمادهایی از تفکر و هویت یک ملت هستند. در بندرعباس، از بناهای برجسته می‌توان به ساختمان استانداری سابق و فعلی اشاره کرد. مدارس هرمزگان ازنظر سبک‌شناسی به دودسته سنتی و معاصر تقسیم می‌شوند. معماری سنتی هرمزگان با ویژگی‌هایی چون بادگیرها، ایوان‌های بلند و حیاط‌های مرکزی، می‌تواند حس خلاقیت و تعلق به فضا را در دانش‌آموزان تقویت کند.

ارزیابی شما از سبک معماری ایرانی در سال‌های اخیر چیست؟
متأسفانه، معماری پس از انقلاب اسلامی هنوز به یک سبک خاص و پایدار نرسیده است. باوجود تلاش‌های فراوان، معماری معاصر ایران شامل طیف گسترده‌ای از گرایش‌های هنری است و یافتن هویتی یکپارچه برای این دوره دشوار است. گرایش به پست‌مدرنیسم شاید آینده غالب معماری باشد، اما مسئله اصلی این دوره، تلفیق سنت و مدرنیسم است.

نقش مدارس و سازمان نوسازی و تجهیز مدارس در این زمینه چیست؟
مدارس نوساز هرمزگان که با بهره‌گیری از الگوهای معماری ایرانی و سنتی ساخته‌شده‌اند، همچون نگین‌هایی در شهر بندرعباس می‌درخشند. این مدارس می‌توانند در خاطره جمعی دانش‌آموزان ماندگار شوند و به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی و معماری استان حفظ شوند. امیدواریم این مدارس به میراثی پایدار و افتخارآمیز برای نسل‌های آینده تبدیل شوند.

آینده مدرسه‌سازی و احداث فضاهای آموزشی در استان و کشور را چگونه می‌بینید؟
به لطف وجود مدیران کار بلد در سازمان نوسازی مدارس، هرمزگان در سال‌های اخیر پیشرو در ارتقاء کیفیت فضاهای آموزشی بوده است. تلفیق معماری سنتی استان با تکنولوژی‌های روز، نویدبخش آینده‌ای روشن در ساخت مدارس با هویت معماری منحصربه‌فرد است. طرح‌هایی با رویکرد مدیریت سبز و نوآوری‌های معمارانِ می‌توانند مدارس کشور را به سطحی متناسب با تاریخ و فرهنگ غنی ایران ارتقاء دهند.