دولت روزهـای تاریخی

با ورود انتخابات به دور دوم و تقابل مسعود پزشکیان کاندید جبهه اصلاحات و سعید جلیلی کاندید طیف جریان موسوم به اصولگرا فضای رقابتی انتخابات دوچندان شد. هر کدام از کاندیدا تا حدود زیادی با شعار‌ها و وعده‌هایی که همواره از سوی جریان‌های حامی خود مطرح می‌شد در مناظرات روبه روی یکدیگر قرار گرفتند و با مشارکت ۵۰ درصدی مردم در نهایت مسعود پزشکیان پیروز انتخابات شد. بعد از انتخاب رئیس جمهور پزشکیان بحث‌ها و گفتگو‌ها پیرامون انتخاب معاونان، اعضا کابینه و استانداران بالا گرفت. چالش اصلی این بحث‌ها آنجایی بود که به دلیل برگزاری انتخاب بر اساس اصل ۱۳۱ قانون اساسی، رئیس جمهور منتخب و حامیان او به سرعت وارد فضا انتخاباتی شده بودند و برنامه‌ای مشخص برای بعد انتخابات نداشتند.

با وجود چنین شرایطی اما محمد جواد ظریف که ورق را در زمان برگزاری انتخابات به نفع پزشکیان برگردانده بود وارد عمل شد و با تشکیل شورای راهبردی متشکل از فعالان سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و علمی کشور به کمک رئیس جمهور پزشکیان شتافت تا اعضای کابینه را مشخص کند. در نهایت اما پیشنهادات این شورا به صورت کامل با موافقت روبه‌رو نشد.

چندین نفر از وزرا پینشهادی اعضای کابینه در کمال تعجب از حامیان کاندیدای رقیب پزشکیان، انتخاب شدند. رئیس جمهور در راستای انتخاب این افراد، نام دولت خود را دولت وفاق ملی گذاشت که در انتخاب و انتصاب اعضای آن از همه جریان‌های سیاسی کشور استفاده خواهد شد

نگرانی حامیان از عدم تحقق وعده‌ها

انتخاب برخی وزرا و برخی استانداران از جریان سیاسی رقیب، حامیان رئیس جمهور را با چالش جدی مواجه کرد. آن‌ها در زمان انتخابات به دنبال آن بودند تا با رئیس جمهور شدن فرد حامی گفتمان خود، برخی اصلاحات را در مسیر حکمرانی کشور به وجود بیاروند. در حوزه سیاست داخلی جلوگیری از اجرای قانون عفاف و حجاب، رفع فیلترینگ، آزادی بیشتر محیط‌ها و فعالیت‌های فرهنگی و علمی و استفاده از اصلاح‌طلبان و نخبگان علمی در جایگاه‌های کلان مدیریتی کشور از اصلی‌ترین خواسته‌های آن‌ها بودند‌. همچنین در حوزه‌های اقتصادی و زیر ساختی کشور کاهش تورم و بهبود وضعیت زیرساخت‌های انرژی از چالش‌هایی بود که مردم ایران چشم انتظار دولت بودند و هستند تا برطرف شوند.

سیاست خارجی و جنگ تحمیلی به ایران و دولت

اما به وضوح پرچالش‌ترین حوزه‌ای که رئیس جمهور پزشکیان با آن روبه شد ، حوزه سیاست خارجی بود. در همان روز‌های تحلیف رئیس جمهور در مجلس بود که رژیم اسرائیل با ترور و شهادت اسماعیل هنیه رهبر حماس به دنبال آن رفت تا ایران را وارد جنگ کند‌. با وجود پاسخ‌های کوبنده نیروهای مسلح ایران به این تجاوزگری‌ها اما با خویشتنداری دولت، ایران وارد دور جدیدی از گفتگو‌ها با ایالات متحده آمریکا شد.

گفتگوهایی که در راستای تاکیدات رئیس جمهور بر دیپلماسی آغاز شد اما در میانه راه باز هم با مداخله‌گری رژیم اسرائیل مواجه شد و ایران وارد یک جنگ تحمیلی ۱۲ روزه با اسرائیل و آمریکا شد. البته عملکرد دولت در دوره جنگ به نسبت قابل قبول بود. با وجود تبلیغات گسترده دشمن خدمات‌رسانی در حوزه تامین سوخت‌ و توزیع کالا‌های اساسی محدود اما انجام شد. وزرات امور خارجه نیز دیپلماسی منطقه‌ای و بین‌المللی را در دستور قرار داده بود.

این جنگ تحمیلی باعث شد شرایط بسیاری پیچیده‌ای پیش‌روی ایران و دولت قرار بگیرد. مذاکرات باید از سر گرفته شود اما اعتمادی به طرف مقابل وجود ندارد. جریان‌های داخلی مخالف مذاکره نیز به شدت در حال فعالیت هستند. رئیس جمهور اما اخیرا گفتگویی با یک مجری مشهور آمریکایی داشته است که در صحبت‌های خود تلاش کرده پیام آور صلح از سوی ایرانیان به جهان باشد‌. او همچنان خواهان دیپلماسی و مذاکره برای حل اختلافات بر سر برنامه هسته‌ای است‌.

دولتی که همچنان چهره‌ شاخصی نداشته است

یکی از نکات قابل توجه دولت چهاردهم نبود عضو شاخصی در آن است که فعالیت قابل توجهی از خود به نمایش گذاشته باشد‌. هیچ کدام از معاونان، وزرا و حتی استانداران عملکرد شایسته‌ای از خودشان نشان ندادند. به نظر می‌رسد شخص رئیس جمهور حداقل در گفتگو و اعمال فشار بر سایر ارکان‌های نظام موفق شد قانون عفاف و حجاب را کنترل کند، واتساپ را رفع فیلتر کند و همچنین در برهه‌ای از زمان مذاکرات هسته‌‌ای را آغاز کند. اما همانطور که گفته شد دیگر اعضای دولت اقدام قابل توجهی نداشتند.

این اتفاق احتمالا به دو دلیل رقم خوره است.یکی انتخاب اعضای کابینه از میان افرادی که حامی گفتمان رئیس جمهور نبودند و دوم کنار رفتن افرادی چون محمد جواد ظریف و علی طیب نیا از دولت بود. بدون شک اگر ظریف و طیب‌نیا با حمایت بیشتر رئیس جمهور همچنان در دولت حضور داشتند می‌توانستند عملکرد به مراتب بهتری از سایر اعضا با توجه به سوابق خود در دولت روحانی داشته

باشند.

در مجموع مسعود پزشکیان به عنوان رئیس جمهور ایران یک سال پرفراز و نشیب را پشت سر گذاشت؛ سالی که احتمالا در کتاب‌های تاریخ آینده از آن یاد خواهد شد. با وجود سایه جنگ بر کشور اما در زمان‌های خاص با اتخاذ سیاست‌های مناسب از ایجاد تنش در جامعه خودداری کرد.

همه گروه‌های سیاسی را به وحدت و پرهیز از جدل‌های همیشگی دعوت کرد. با ارکان مختلف نظام که عمدتا اعضای آنها از جریان سیاسی مخالف وی بودند وارد گفتگو

شد.

مانع اجرای قانون عفاف و حجاب از طریق شورای امنیت ملی کشور شد. در شورای عالی فضا مجازی فیلترینگ واتساپ برداشته شد. از سوی دیگر اما در برخی مسائل عملکرد ضعیفی از خود به جای گذاشت. او نتوانست حامیان توانمند خود را در دولت نگه دارد. بسیاری از بخش‌ها و دستگاه‌های دولتی همچنان با مدیران و معاونان پیشین به کار خود ادامه می‌دهند.

تورم، گرانی و رکود بر اقتصاد کشور حکم‌فرماست‌. ایران همچنان محیط مورد علاقه سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی نیست. ناترازی انرژی و حتی این روز‌ها ناترازی اینترنت نارضایتی مردم را به دنبال داشته است. اما با وجود همه این مشکلات، بزرگترین چالش پیش‌روی رئیس جمهور و دولت او پایان جنگ است.

جنگی که بر ایران تحمیل شده است و باید با اقتدار و سربلند بیرون بیاید تا مسیر ساخت و توسعه کشور را از سر گرفته شود‌.

پزشکیان ثابت کرده است ایران را دوست دارد و شعار اول او نیز برای ایران بود. برای اعتلای ایران راهی جز بازسازی سرمایه اجتماعی و بازگشت به سوی مردم نیست. آن چیزی که برهمگان در جنگ تحمیلی دوم با همراهی و مقاومت مردم اثبات شد.