آشتی اقتصاد با محیط زیست هرمزگان

این ذهنیت، که بر «حفظ وضع موجود» به جای «خلق آینده» تمرکز دارد، خود را در قالب پروژه‌های کوچک‌مقیاس، پراکنده، و فاقد چشم‌انداز کلان نشان می‌دهد. در مقابل، مقایسه وضعیت شهرهای ساحلی ما با رقبای منطقه‌ای، یک تفاوت بنیادین را آشکار می‌کند: آن‌ها ثروت خود را صرف تحقق رویاهای بزرگ و خلق برندهای جهانی کردند، در حالی که ما درگیر راه‌حل‌های موقت و مُسکّن‌وار شدیم. برای شکستن این بن‌بست، باید از این الگوهای موفق درس گرفت:

•درس اول از امارات (دبی): خلق یک اکوسیستم یکپارچه. دبی به داشتن یک بندر ساده اکتفا نکرد. رهبران آن فهمیدند که برای تبدیل شدن به یک قطب جهانی، باید یک اکوسیستم کامل و یکپارچه از زیرساخت‌ها و خدمات را خلق کنند. آن‌ها درآمدهای خود را به صورت استراتژیک صرف خلق نمادهای جهانی کردند که هر یک، دیگری را تقویت می‌کرد: بندر جبل علی به عنوان یکی از کارآمدترین بنادر لجستیکی جهان، در کنار فرودگاه بین‌المللی دبی، خط هوایی امارات، مرکز مالی بین‌المللی، و قطب‌های گردشگری مانند نخل جمیرا و دبی مارینا، همگی با هم کار کردند تا دبی را به یک برند بی‌رقیب و یک مرکز تجارت، لجستیک و توریسم جهانی تبدیل کنند.

•درس دوم از عربستان سعودی: جسارت برای جهش به آینده. چشم‌اندازهای آینده‌نگرانه این کشور مانند شهر نئوم (NEOM) و پروژه گردشگری لوکس و پایدار دریای سرخ (Red Sea Global)، فراتر از پروژه‌های عمرانی صرف هستند. این‌ها تلاشی جسورانه برای جهش از یک اقتصاد نفتی به یک اقتصاد دانش‌بنیان، فناورانه و پایدار هستند. عربستان سعودی نشان می‌دهد که جاه‌طلبی در توسعه ساحلی هیچ مرزی نمی‌شناسد و می‌توان از ثروت منابع طبیعی برای خریدن و ساختن یک آینده کاملاً متفاوت استفاده کرد، نه فقط مدیریت امروز.

•درس سوم از سنگاپور: مدیریت هوشمند، ارزشمندترین سرمایه. شاید بهترین و آموزنده‌ترین الگو برای ما، سنگاپور باشد؛ جزیره‌ای کوچک، پرجمعیت و بدون هیچ‌گونه منابع طبیعی. سنگاپور موفقیت خود را نه بر اساس منابع خام، بلکه بر ستون‌های حکمرانی هوشمند، حاکمیت قاطع قانون، سرمایه‌گذاری بی‌وقفه بر روی سرمایه انسانی، و وسواس در کارایی و کیفیت بنا نهاد. این کشور با تمرکز استراتژیک بر بندر و خدمات مالی و دریایی، ثابت کرد که «مدیریت» خود ارزشمندترین منبع است و جغرافیا سرنوشت نیست، بلکه این مدیریت کارآمد است که سرنوشت را می‌سازد.

این مثال‌ها برای تحسین همسایگان و حسرت برای وطن نیستند؛ بلکه الگوگیری از این درس های آموختنی توسعه پایدار، هم یک نقشه راه و هم یک آینه عبرت‌اند. آن‌ها ثابت می‌کنند که تنها مانع واقعی بر سر راه تبدیل شدن هرمزگان به یک قطب توسعه جهانی، نه کمبود پتانسیل، بلکه فقدان جسارت، تخیل و بلندپروازی در عرصه مدیریت است.

هرمزگان بر سر دوراهی؛ از قربانی توسعه تا پرچمدار پیشرفت

هرمزگان امروز بر سر یک تقاطع سرنوشت‌ساز و تاریخی ایستاده است؛ یک انتخاب روشن میان دو آینده کاملاً متفاوت. ادامه مسیر فعلی، که بر پایه حکمرانی متمرکز، توسعه شتابزده و نادیده گرفتن محیط زیست استوار است، بی‌تردید به تشدید بحران زیست‌محیطی، فرسایش کامل سرمایه‌های طبیعی و انسانی، و از دست رفتن قطعی فرصت‌های طلایی اقتصادی منجر خواهد شد و این استان را به نماد یک تراژدی مدیریتی تبدیل خواهد کرد.اما راه دوم، مسیر یک تغییر پارادایم جسورانه و بنیادین است؛ راهی برای آشتی دادن اقتصاد و محیط زیست و تبدیل این استان به یک روایت پیشرفت و الگویی برای موفقیت ملی. این تحول بزرگ نیازمند سه تغییر راهبردی در حوزه مدیریت کلان استان است:

1.تغییر در حکمرانی: گذار از مدیریت متمرکز و بی‌اختیار به یک حکمرانی محلی مقتدر، پاسخگو و برخوردار از اختیارات واقعی.

2.تغییر در نظام مالی: گذار از اقتصاد استخراجی به یک نظام مالی عادلانه که در آن، ثروت حاصل از منابع منطقه، از طریق سازوکارهایی چون «صندوق توسعه» و «اصلاحات مالیاتی»، مستقیماً در خود منطقه سرمایه‌گذاری می‌شود.

3.تغییر در نگاه و بینش: گذار از ذهنیت «روزمرگی و مدیریت بحران» به «جاه‌طلبی جهانی و آینده‌سازی»، با الهام از جسارت رقبای منطقه‌ای و هوشمندی قدرت‌های دریایی جهان.

مسیر پیش رو یک رویای دست‌نیافتنی نیست. با ایجاد یک ساختار حکمرانی قدرتمند و تأمین مالی هوشمند، می‌توان هرمزگان را نه تنها از بحران کنونی نجات داد، بلکه آن را به الگویی درخشان، قابل تکثیر و الهام‌بخش از توسعه دریاپایه و متوازن برای تمام استان‌های ایران تبدیل کرد. چشم‌انداز نهایی باید این باشد که هرمزگان از جایگاه «قربانی توسعه ناپایدار» به جایگاه «پرچمدار توسعه پایدار ایرانی» و نگین درخشان خلیج فارس ارتقا یابد؛ قطبی که بتواند با بهترین‌های منطقه رقابت کند و ثابت نماید که می‌توان با تکیه بر مدیریت هوشمند، فرهنگ غنی و عدالت‌محوری، به شکوفایی اقتصادی و پایداری زیست‌محیطی به صورت همزمان دست یافت. آینده هرمزگان، گواه انتخابی خواهد بود که ما امروز می‌کنیم: یک داستان عبرت‌آموز از فرصت های بربادرفته، یا یک حماسه افتخارآمیز از توسعه دریامحور و رهبری آگاهانه.

امید ساحل