از «گنگ» ضیا تا عذرخواهی شایع؛ بازخوانی یک جدال قدیمی با رپ فارسی

پخش نخستین قسمت از برنامه «گنگ» با اجرای علی ضیاء و حضور محمدرضا شایع، با واکنش‌ها و حاشیه‌های گسترده‌ای در میان فعالان و مخاطبان موسیقی رپ فارسی همراه شد. این برنامه که با محوریت رپ فارسی تولید شده، به‌محض انتشار با دیدگاه‌های موافق و مخالف روبه‌رو شد؛ گروهی آن را گامی مثبت در مسیر دیده‌شدن رپ فارسی دانستند و گروهی دیگر، این حضور را نشانه‌ای از تغییر ماهیت و سازگاری با ساختار رسمی تلقی کردند.

برنامه «گنگ» پس از تجربه برنامه یوتیوبی «با ضیاء» ساخته شده و نخستین قسمت آن به‌تازگی در شبکه نمایش خانگی منتشر شد. با این حال، همزمان اخباری درباره نداشتن مجوز تولید و پخش این برنامه و پیگیری‌های ساترا منتشر شد؛ موضوعی که بر ابهامات و حواشی این پروژه افزود. علی ضیاء نیز اعلام کرد همزمان با بارگذاری برنامه از انتشار آن مطلع شده است؛ ادعایی که واکنش‌های متفاوتی را در پی داشت.

موسیقی رپ در ایران همواره جزو ژانرهایی بوده که امکان فعالیت رسمی محدودی داشته‌اند و برخی هنرمندان آن به‌دلیل شرایط موجود، مسیر فعالیت خود را خارج از کشور یا در بسترهای مستقل دنبال کرده‌اند. با این حال در سال‌های اخیر، نمونه‌هایی از حضور محدود رپ در رسانه‌های رسمی و نیمه‌رسمی دیده شده است؛ از استفاده در تبلیغات تلویزیونی و برنامه‌هایی چون «خندوانه» گرفته تا پخش صدای رپرهایی مانند یاس در سریال «قورباغه» و حضور سینا ساعی در برنامه «کارناوال».

در چنین فضایی، حضور شایع به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده رپ فارسی در برنامه‌ای تحت نظارت رسمی، مورد توجه قرار گرفت. پس از موج انتقادها، شایع با انتشار پستی در اینستاگرام — که بعدتر آن را حذف کرد — ضمن ابراز شرمندگی از هوادارانش، حضور در این برنامه را اشتباه دانست. او تأکید کرد هدفش کمک به بهبود فضای فعالیت رپ فارسی بوده، اما این تصمیم با واکنش منفی بخشی از جامعه رپ مواجه شد.

برخی منتقدان این اقدام را تلاشی برای حرکت در مسیر دریافت مجوز دانستند؛ موضوعی که شایع پیش‌تر در همان برنامه رد کرده و گفته بود فعالیت هنری نیازی به مجوز ندارد. در مقابل، عده‌ای دیگر خودداری از به‌کار بردن برخی واژگان را نشانه فاصله‌گرفتن از ویژگی‌های رایج رپ دانستند؛ هرچند این موضوع در برنامه‌های تلویزیونی دیگر کشورها نیز مسبوق به سابقه است.

در کنار نقدها به شایع، رویکرد و شیوه اجرای علی ضیاء نیز با انتقادهایی همراه شد. برخی منتقدان معتقدند او شناخت کافی از فرهنگ، تاریخ و ماهیت رپ فارسی ندارد و نتوانسته ارتباطی عمیق با این فضا برقرار کند؛ در حالی که به باور این گروه، امکان پرداخت دقیق‌تر و آگاهانه‌تر به این ژانر وجود داشت.

در نهایت، حضور شایع در «گنگ» بار دیگر اختلاف‌نظرها درباره نحوه مواجهه رسانه رسمی با رپ فارسی را برجسته کرد؛ اختلاف‌نظرهایی که هنوز مشخص نیست آیا چنین برنامه‌هایی می‌توانند به همگرایی بیشتر و پذیرش گسترده‌تر این موسیقی منجر شوند یا صرفاً بر تنوع دیدگاه‌ها در این زمینه بیفزایند.

حال باید دید آیا «گنگ» ادامه‌دار خواهد بود و واکنش‌ها به حضور مهمانان بعدی آن چگونه خواهد بود.