چرخش رویکردی قالیباف

به گزارش صبح ساحل، اظهارات اخیر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی درباره استیضاح وزرا، از چندین جهت اهمیت دارد. از جمله اینکه قالیباف به عنوان رئیس مجلس و فردی که در چینش مجلس دوازدهم، عموماً مواضع معتدل‌تری اتخاذ کرده و با استیضاح زودهنگام معمولاً خیلی همراه نیست، چنین اظهار نظری کرده است و بنظر می‌رسد وزرا زمان زیادی برای اصلاحات مد نظر او و مجلس ندارند.

البته نگاهی به وزرای مطرح برای استیضاح، نشان می‌دهد که نباید از سیاسی‌کاری در بهارستان غافل بود. مصداق روشن این ادعا، در جریان استیضاح عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد پیشین، دیده می‌شد؛ جایی که با ادعای عدم توان کنترل همتی بر بازار ارز، بهارستان تصمیم به کناره‌گیری او گرفت؛ هرچند که مشخصاً در آن مقطع، سهم وزیر اقتصاد از نابسامانی بازار ارز، بسیار کمتر از آن بود که بخواهد او «تنها قربانی» این نابسامانی شود.

کدام وزرا در لبه‌ی استیضاح قرار دارند؟

دست‌کم تا روزهای گذشته، با ادعای پاپی‌زاده، عضو هیئت‌رئیسه مجلس، استیضاح چهار نماینده کلید خورده و امضاهای آن نیز تحویل داده شده است. بر این اساس، وزرای نیرو، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی به زودی باید به بهارستان بروند و در معرض استیضاح قرار بگیرند. در این بین، بنظر می‌رسد شرایط برای فرزانه صادق مالواجرد، از سایر وزرا سخت‌تر باشد. حواشی پیرامون حوزه مدیرکل، ماجرای فرودگاه اردبیل، ضعف در پیشبرد پروژه‌ها و... شرایط را برای دومین وزیر زن در تاریخ نظام جمهوری اسلامی بسیار سخت کرده است. از سویی، شنیده می‌شود تعدادی از نمایندگان به‌طور جدی، به دنبال استیضاح میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی هستند که مسائل پیرامون انتصابات در صندوق‌های بازنشستگی، عمده‌ترین دلایل آن عنوان می‌شود و به نظر می‌رسد زنگ خطر برای این وزیر نیز به صدا درآمده است.

همچنین به گفته عباس پاپی‌زاده، درخواست استیضاح مربوط به وزیر صنعت، معدن و تجارت در مرحله جمع‌آوری امضا است که هر زمان به هیأت رئیسه تحویل داده شود، آن هم در دستور کار قرار خواهد گرفت.

چرا مواضع قالیباف سخت‌تر می‌شود؟

از ابتدای تشکیل دولت چهاردهم، دو طیف، یکی به رهبری جریان پایداری و دیگری به رهبری قالیباف، مواضع گوناگونی نسبت به دولت اتخاذ کرده‌اند. عموماً قالیباف و همراهانش در مجلس دوازدهم، مواضع همراهی با دولت داشتند و رای اعتماد تمامی وزرای دولت چهاردهم، نشانه‌ای از غلبه‌ی این طیف بر رقیب در مجلس داشت.

با این حال، تشدید فشارهای نمایندگان بر رئیس مجلس، نارضایتی افکار عمومی از انفعال مجلس و نیز نزدیک‌شدن مجلس به مرحله پاسخ‌گویی در برابر مطالبات معیشتی جامعه، قالیباف را ناگزیر کرده است که از موضع «حامی مشروط» دولت، به جایگاه «ناظر هشداردهنده» حرکت کند. رئیس مجلس به‌خوبی می‌داند که ادامه وضعیت موجود، فشارهای بر روی مجلس و علی‌الخصوص شخص او را تشدید خواهد کرد؛ مجلسی که با رأی اعتماد یک‌پارچه به کابینه چهاردهم، عملاً مسئولیت مشترکی در برابر عملکرد دولت پذیرفته است. از این منظر، تهدید به استیضاح بیش از آنکه صرفاً ابزاری برای حذف وزرا باشد، تلاشی برای فاصله‌گذاری مجلس از ناکارآمدی‌های احتمالی دولت و ارسال پیام جدی به پاستور است.

در عین حال، این مواضع تندتر را باید در چارچوب رقابت‌های درون‌جریانی نیز تحلیل کرد. قالیباف با علم به فعال‌شدن دوباره جریان پایداری و تلاش آن برای مصادره نارضایتی‌ها، می‌کوشد ابتکار عمل را در دست بگیرد و نشان دهد که جریان تحت رهبری او، نه حامی بی‌قیدوشرط دولت است و نه منفعل در برابر بحران‌ها. به بیان دیگر، تیغ استیضاح که این روزها در بهارستان تیزتر شده، همزمان دو کارکرد دارد؛ فشاری جدی برای واداشتن دولت به اصلاحات اقتصادی و ابزاری برای بازتعریف جایگاه سیاسی قالیباف و همراهانش در معادلات قدرت مجلس دوازدهم.