جدال حقوقی بدون نتیجه

اولین جلسه شورای امنیت درباره ایران پس از «بازگشت تحریم‌ها»

پایگاه سازمان ملل اعلام کرد نشست سه‌شنبه اولین نشستی بود که از زمان فعال شدن مکانیسم پس‌گشت (بازگشت تحریم‌های سازمان ملل) توسط فرانسه، آلمان و انگلیس، با استناد به «عدم اجرای قابل توجه» تعهدات ایران بر اساس این طرح، برگزار شد.

روسیه: تمام مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، دهمین سالگرد تصویب برجام، منقضی شد

نماینده روسیه، واسیلی نبنزیا، در جلسه شورا گفت: «برخی از کشورها در تلاشند تا شورای امنیت را به نقض فاحش رویه‌های خود سوق دهند. همکاران غربی ما تلاش می‌کنند جلسه امروز را به عنوان یک بحث عادی در مورد موضوع «عدم اشاعه»، اجرای تحریم‌های تحت قطعنامه ۲۲۳۱ و گزارش مرتبط دبیرکل سازمان ملل متحد به تصویر بکشند». نماینده روسیه، با انتقاد از ریاست اسلوونی بر شورا، ابراز تاسف کرد و گفت که با اجازه دادن به برگزاری آنچه که او آن را یک جلسه غیرقابل توجیه توصیف کرد، در انجام مسئولیت‌های خود کوتاهی کرده است. وی افزود: «کمیته برجام دیگر وجود ندارد. بنابراین، اتحادیه اروپا دیگر هماهنگ‌کننده نیست و بنابراین نباید اجازه داشته باشد که شورای امنیت سازمان ملل را در جریان امور قرار دهد». نماینده روسیه، تلاش‌ها برای بازگرداندن تحریم‌ها علیه ایران را فاقد هرگونه مبنای قانونی یا مشروعیت توصیف کرد و افزود: «در آن روز، شورای امنیت بررسی برنامه هسته‌ای ایران را متوقف کرد و موضوع عدم اشاعه از دستور کار شورا حذف شد. این تصمیم که مبتنی بر توافق بود، به صراحت در متن قطعنامه ۲۲۳۱ منعکس شده است».

چین: معترض به فعال کردن مکانیسم ماشه و جلسه شورا؛ خواهان محترم شمردن حقوق ایران شد

سخنان سان لی معاون سفیر چین در سازمان ملل به خوبی نشانگر کارشکنی‌های کشوری‌های متهم‌کننده برنامه هسته‌ای ایران بود. سان لی گفت برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) زمانی یک دستاورد دیپلماتیک چندجانبه مهم بود که توسط قطعنامه شورای امنیت تأیید شده بود. با این حال، در سال ۲۰۱۸، ایالات متحده به طور یکجانبه از برجام خارج شد، تحریم‌های یکجانبه‌ای را علیه ایران وضع کرد و سیاست «فشار حداکثری» را دنبال کرد. در ژوئن امسال، آمریکا به همراه اسرائیل، گستاخانه به تأسیسات هسته‌ای ایران تحت پادمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حمله کرد و مسئله هسته‌ای ایران را با مشکل جدی مواجه ساخت. پس از خروج ایالات متحده، سه کشور اروپایی (E3) در اعمال تحریم‌های یکجانبه علیه ایران با آمریکا همسو شدند، به تعهدات خود ذیل برجام عمل نکردند، مکانیسم «حل اختلاف» را به طور کامل به کار نگرفتند و پس از حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران، بر اعمال «اسنپ بک» اصرار ورزیدند که بارها تنش‌ها و رویارویی‌ها را بین طرفین تشدید کرد.

نماینده چین با ابراز نگرانی پکن در مورد استفاده از چنین ابزارهایی، از موضع روسیه حمایت نمود. او اظهار داشت: «قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی شد و شورای امنیت بررسی برنامه هسته‌ای ایران را متوقف کرده است. با این حال، برخی از کشورها با مطرح کردن مسائلی که قبلاً به نتیجه رسیده‌اند، اراده خود را تحمیل می‌کنند. با این کار، آنها اقتدار شورای امنیت را زیر سوال می‌برند، وحدت آن را تضعیف می‌کنند و اختلافات را گسترش می‌دهند». این دیپلمات چینی تأکید کرد که کشورها باید از تشدید تحریم‌ها خودداری کنند و سوءاستفاده از شورای امنیت را متوقف کنند؛ وضعیت فعلی که از اهداف صلح و ثبات منطقه‌ای بسیار دور است، امنیت خاورمیانه را تهدید می‌کند. وی افزود که لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا، نشان دادن حسن نیت سیاسی و از سرگیری مذاکرات برای شکستن بن‌بست ضروری است. همچنین گفت از کشورهای اروپایی انتظار می‌رود به جای اتخاذ رویکردهای غیرسازنده، به تعهدات خود عمل کنند و بر اساس عدالت و انصاف عمل کنند.

پاکستان: تحریم‌ها در درجه اول به مردم عادی آسیب می‌رساند

معاون نماینده پاکستان گفت که همه مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران باید از طریق گفتگو حل شود و اقدامات قهری تنها کسری اعتماد بین طرفین را تشدید می‌کند. وی با اشاره به اینکه تحریم‌ها در درجه اول به مردم عادی آسیب می‌رساند، گفت که اعتماد در ماه‌های اخیر به شدت آسیب دیده است و باید بازسازی شود.

بریتانیا استدلال‌های روسیه و چین را رد کرد

نماینده بریتانیا در شورای امنیت سازمان ملل متحد استدلال‌های مطرح شده توسط روسیه و چین را رد کرد و ادعا کرد که این جلسه کاملاً مطابق با رویه‌ها و اهداف شورا بوده است. او گفت که بریتانیا، به همراه فرانسه و آلمان، مکانیسم ماشه را در انطباق کامل با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت فعال کرده‌اند و به آنچه که او «عدم پایبندی قابل توجه» ایران به تعهدات برجامی خود توصیف کرد، اشاره کرد. او ادعا کرد که ایران دسترسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به مدت شش ماه محدود کرده است، علیرغم اینکه آژانس اعلام کرده هیچ مانع فنی وجود ندارد، همچنین ادعا کرد که هیچ توجیه غیرنظامی برای بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا ۶۰ درصد ایران وجود ندارد. نماینده فرانسه «جی دارما دیکاری» مدعی شد قطعنامه ۲۲۳۱ تنها زمانی منقضی می‌شود که تضمین‌های معتبری در مورد ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران تضمین شود و افزود که فرانسه از ادامه جلسات شورای امنیت در مورد این موضوع حمایت می‌کند. نماینده فرانسه گفت عدم اجرای تعهدات هسته‌ای بین‌المللی ایران، تهدیدی جدی برای صلح و امنیت بین‌المللی است.

ایران نشست شورای امنیت درباره برنامه هسته‌ای را غیرقانونی خواند

سفیر ایران در سازمان ملل متحد، امیر سعید ایروانی، جلسه شورای امنیت در مورد عدم اشاعه هسته‌ای را به شدت رد کرده و آن را سوءاستفاده سیاسی از رویه‌های این نهاد خواند و کشورهای غربی را به تحمیل «قانون جنگل» بر قوانین بین‌المللی متهم کرد. این جلسه به یک درگیری دیپلماتیک شدید تبدیل شد؛ ایروانی گفت ایران با مواضع روسیه و چین همسو است و به شدت مشروعیت این جلسه را رد کرد. وی استدلال کرد که شورا هیچ وظیفه قانونی برای بحث در مورد برنامه هسته‌ای ایران تحت قطعنامه منقضی شده ۲۲۳۱ ندارد. ایروانی کشورهای غربی را به تحریف عمدی قطعنامه و انتشار اطلاعات نادرست در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران برای منافع سیاسی محدود متهم کرد.

تبادل دیپلماتیک داغ بین نماینده ایران و آمریکا

این جلسه شامل تبادل نظر مستقیم بین ایروانی و مورگان اورتگاس، فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا در خاورمیانه بود. اورتگاس، اظهار داشت که آمریکا همچنان «برای مذاکرات رسمی با ایران در دسترس است»، اما تنها در صورتی که تهران برای «گفتگوی مستقیم و معنادار» آماده باشد. او بار دیگر بر خواسته اساسی واشنگتن مبنی بر «عدم غنی‌سازی در داخل ایران» تأکید کرد. ایروانی این را به عنوان یک پیش‌شرط غیرقابل قبول رد کرد و اظهار داشت که «سیاست غنی‌سازی صفر» حقوق ذاتی ایران تحت پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) را نقض می‌کند و نشان‌دهنده فقدان قصد برای مذاکره منصفانه است. این درگیری، یک درگیری اساسی و حل نشده بین حقوق ادعایی ایران برای فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز و خواسته‌های عدم اشاعه غرب را برجسته می‌کند و اکنون خود شورای امنیت سازمان ملل متحد به میدان نبرد این اختلاف تبدیل شده است. این اختلاف نشان می‌دهد که برای نخستین بار میان اعضای شورا در خصوص سازوکارهای تحریمی ذیل فصل هفت منشور ملل متحد، اختلاف نظر اساسی وجود دارد.

ایران طی چند سال گذشته همه مسیرهای دیپلماتیک را با حسن نیت آزموده است، اما خواسته‌های بی‌پایان و غیرمنطقی اروپا و آمریکا موجب شده است این تلاش‌ها به بن‌بست کشیده شود. بنابراین این نشست بدون نتیجه و بدون صدور قطعنامه پایان یافت و نمایندگان فقط یک بحث و جدل حقوقی را سپری کردند.

روزنامه صبح ساحل