تعطیلی‌ها و شکاف یادگیری دانش‌آموزان

تعطیلی‌های مکرر مدارس در سال‌های اخیر به دلایل مختلفی مثل آلودگی هوا، باران و برودت هوا، ناترازی انرژی، شرایط اضطراری و پیش‌تر همه‌گیری کرونا، به پدیده‌ای تقریباً عادی تبدیل شده است. اما آنچه کمتر به آن توجه می‌شود، اثر تدریجی و عمیق این تعطیلی‌ها بر یادگیری دانش‌آموزان است؛ اثری که با عنوان «شکاف یادگیری» شناخته می‌شود. شکاف یادگیری یعنی فاصله بین آنچه دانش‌آموز باید یاد بگیرد و آنچه در عمل یاد گرفته است؛ فاصله‌ای که هر بار تعطیلی، آن را عمیق‌تر می‌کند.مدرسه را نباید صرفا یک ساختمان دانست بلکه نظم روزانه، ارتباط با معلم، رقابت سالم با هم‌کلاسی‌ها و تمرین مداوم، بخش مهمی از فرایند یادگیری را می‌سازد. وقتی این روند بارها قطع می‌شود، دانش‌آموز دچار گسست ذهنی می‌شود. بسیاری از کودکان پس از تعطیلی‌های پی‌درپی، درس‌ها را تکه‌تکه و ناقص یاد می‌گیرند، مطالب قبلی را فراموش می‌کنند و با شروع دوباره کلاس‌ها، احساس عقب‌ماندگی دارند. این وضعیت به‌خصوص در پایه‌های ابتدایی که اساس سواد خواندن، نوشتن و حساب شکل می‌گیرد، نگران‌کننده‌تر است.از میانه این چالش، نقش خانواده‌ها پررنگ می‌شود. باید بدانید در شرایط تعطیلی‌های مکرر، آموزش فقط بر دوش مدرسه نیست و خانواده‌ها ناخواسته بخشی از بار این مسئولیت را به دوش می‌کشند. اولین و ساده‌ترین کاری که خانواده‌ها می‌توانند انجام دهند، حفظ نظم روزانه است. حتی اگر مدرسه تعطیل است، داشتن ساعت مشخص برای بیدار شدن، مطالعه، انجام تکالیف و استراحت، به کودک کمک می‌کند از فضای درس جدا نشود. همچنین ایجاد یک فضای حداقلی برای یادگیری در خانه یکی از ملزومات یادگیری بهتر فرزندان است. لازم نیست امکانات خاص یا هزینه‌های سنگین وجود داشته باشد؛ یک گوشه آرام خانه، دور از تلویزیون و تلفن همراه، می‌تواند تمرکز دانش‌آموز را بالا ببرد. خانواده‌ها بهتر است به‌جای فشار و سخت‌گیری، نقش همراه و مشوق را ایفا کنند؛ پرسیدن سوالاتی ساده مانند چقدر امروز مطالعه داشتی یا اینکه کدام قسمت مبحث درسی برایش مشکل بوده ؛می‌تواند کودک را به حرف آورد و ضعف‌ها را آشکار کند.درکنار نقش خانواده‌ها، مدرسه و نظام آموزشی نیز باید با نگاهی واقع‌بینانه با مسئله شکاف یادگیری روبه‌رو شوند. نمی‌توان انتظار داشت دانش‌آموزانی که ماه‌ها آموزش ناپیوسته داشته‌اند، بدون حمایت و برنامه جبرانی به سطح مطلوب برسند.

برگزاری کلاس‌های تقویتی، کاهش فشار درسی، تمرکز بر آموزش مهارت‌های پایه و توجه ویژه به دانش‌آموزانی که عقب‌ماندگی بیشتری دارند، از جمله اقداماتی است که می‌تواند از عمیق‌تر شدن این شکاف جلوگیری کند. مهم‌تر از همه، درک شرایط دانش‌آموز و پرهیز از مقایسه‌های ناعادلانه، نقش مهمی در بازگشت اعتمادبه‌نفس تحصیلی آنان دارد. شکاف یادگیری حاصل تعطیلی‌های مکرر، مسئله‌ای جدی اما قابل مدیریت است. اگر خانواده‌ها، مدارس و مسئولان آموزشی هرکدام سهم خود را بپذیرند، می‌توان آسیب‌های این شرایط را تا حد زیادی کاهش داد. بی‌توجهی به این موضوع، به معنای نادیده گرفتن آینده نسلی است که امروز پشت نیمکت‌های خالی مدرسه مانده است. سرمایه‌گذاری فکری و عملی در آموزش، حتی در روزهای تعطیلی، تضمین‌کننده جامعه‌ای آگاه‌تر و توانمندتر در سال‌های پیش‌رو خواهد بود.