از«شبل الحکماء» تا صبح ساحل

صبح ساحل، فرهنگی _  به نام خداوند جان‌وخرد / کزین برتراندیشه بر، نگذرد // چندروزی است که روزنامه‌ی صبح‌ساحل از صورت منطقه‌ای واستانی خارج شده وبه صورت روزنامه‌ای ملی وسراسری درآمده وآن‌را می‌توان بر روی دکه‌های بسیاری از روزنامه‌فروشی‌های کشور، مشاهده نمود از آنجا که این‌، رویدادی مهم ونقطه‌ی عطفی درتاریخ روزنامه‌نگاری دراستان هرمزگان به شمار می‌آید اینجانب برآن شدم تا به سابقه‌ی اولین نشریه دربندرعباس اشاره کنم که به سال 1321 خورشیدی یعنی درست هفتادسال پیش،برمی‌گردد.

درآن سال مرحوم عبدالکریم‌شبل‌الحکماء بموجب پروانه‌ی شماره 2237 مورخ 23/4/1321 - مجوز تاسیس - «بنگاه مولفات بنادر جنوب» از اداره‌ی کل نگارش وزارت فرهنگ گرفت وتابلو آن‌را درحاشیه‌ی منزل مسکونی خود درخیابان برق کنونی بالا برد. نشریات بنگاه مذکور غالباً به نام «سالنامه‌ی بنادر» منتشر می‌شد، بزرگان آن روز شهر، از ابتکار مرحوم شبل‌الحکماء، استقبال نمودند وضمن مخابره تلگرام‌های متعدد به وزارت فرهنگ، اقدام او را ستایش کردند ومصرانه درخواست صدور مجوز لازم، نمودند. درآن دوران تعدادنشریات درسراسرکشور محدود وغالباً منحصربه تهران ومراکز بعضی از استان‌ها بود. درنشریات« بنگاه مولفات بنادرجنوب» معمولاً اخبار مهم محلی ونام مدیران دستگاه‌های اجرایی بندرعباس مانند فرماندار ورئیس فرهنگ ودارایی و ... چاپ می‌شد «بهارتوحید» نام یکی از نشریات بنگاه مذکوربود که درآبان سال 1324 در 83 صفحه چاپ ومنتشر گردید. مطالب عمده آن، عبارت بود از :

قصیده درستایش پروردگار

شعردرخلقت وایجاد

شعردربیان کثرت و وحدت

شعردربیان خلقت آدمی واز این قبیل ...

درهمین شماره، اشاره‌ای به کتاب «بهارغم» شده که معلوم نیست کی وکجا منتشر شده است. نسخه‌ی دیگر «مولفات بنادرجنوب»،‌«نسیم جنوب» نام داشت که دربهمن ماه سال 1330 خورشیدی در 108 صفحه درچاپخانه‌ی «گلبهار کرمان»به چاپ رسیده بود درآن مجموعه، دوخبرمهم محلی: یکی ورود دوکشتی حامل وسایل لوله‌کشی آب‌شهر ودیگری شیوع بیماری تیفوس دربندرعباس،بود. لازم به ذکر است که مرحوم شبل‌الحکماء، درزمان تاسیس «بنگاه مولفات جنوب» کفالت اداره‌ی آمار وثبت‌احوال بندرعباس هم به عهده داشت و سال‌ها پیش از آن‌، درسال 1307 خورشیدی، مدیروآموزگار اولین دبستان درجاسک بود.(1)

مرحوم شبل، یک پسر به نام منوچهر داشت که از دبیران خوشنام و فاضل آموزش‌وپرورش بندرعباس بود ومتاسفانه دریک سانحه‌ی رانندگی جان خود را از دست داد. دبستان شبل‌الحکماء در شهر بندرعباس به پاس خدمات صادقانه‌ی آن معلم فرزانه نامگذاری گردید.

از موسسات علمی-فرهنگی دیگر در بندرعباس «قرائتخانه» شهر بود که درانتهای ضلع شرقی کوچه کارگزاری قرار داشت وتاسال 1325 خورشیدی تاآنجا که نگارنده، بخاطر دارد، دایربود-قرائتخانه یک سالن مطالعه داشت که درآن تعدادی روزنامه ومجله به زبان فارسی وانگلیسی وحدود پانصد جلد کتاب موجود بود.(2)

در پاین، ملی‌شدن روزنامه‌ی صبح‌ساحل را به آقای قاسم کرمی مدیرمسئول و آقای علیرضاخورشیدزاده قائم‌مقام مدیرمسئول و سردبیر روزنامه وهمکاران صمیمی وهمدل وهمراه ایشان صمیمانه تبریک می‌گویم و برای آنان، در ادامه‌ی راه پرنشیب‌وفرازی که پیش‌رو دارند استقامت وموفقیت، آرزو می‌نمایم.

-1 بندرعباس وهلال طلایی- تالیف نگارنده.

-2 مقاله‌ی خانم نوشین انصاری«محقق» درشماره

11-10 مجله آینده، به مدیریت شادروان ایرج افشار.