بیشترین واردات کالا در هرمزگان اتفاق می افتد

توزیع نامناسب جمعیت، امکانات، تسهیلات و فعالیت‌ها، تراکم فعالیت‌ها در یک منطقه و قطب‌بندی فضایی موجب از بین رفتن تعادل فضایی، افزایش شکاف و گسترش نابرابری اجتماعی و اقتصادی می‌شود. در همین راستا در سطح جهان تفکر برنامه‌ریزی برای ساماندهی نابرابری‌های منطقه‌ای از دهه 1960 مورد توجه اغلب کشورهای جهان قرار گرفت.

به گزارش صبح ساحل به نقل از فرهیختگان، در ایران نیز اگرچه نابرابری‌های منطقه‌ای تا قبل از دهه 40 چندان قابل‌توجه نبود، اما به‌دنبال اجرای برنامه اصلاحات ارضی در دهه 40 و تفوق شیوه معیشت شهری بر دو شیوه دیگر زیست (روستایی – کوچ‌نشین) و همچنین با افزایش درآمدهای نفتی طی دهه 50 و اجرای سیاست‌های شبه‌مدرنیستی رژیم شاه، تفاوت‌های منطقه‌ای تا سال‌های پایانی رژیم پهلوی به‌شدت افزایش یافت و نظام فضایی کشور را دچار عدم تعادل کرد.

یکی از آثار نابرابری‌های فضایی، نمود جغرافیایی و مکانی آن در تجارت خارجی است. چنانکه در این زمینه بررسی‌ها نشان می‌دهد طی سال‌های اخیر 80 درصد از صادرات کالاهای غیرنفتی کشور از طریق پنج استان بوشهر، هرمزگان، خوزستان، کرمانشاه و تهران انجام می‌شود و در موضوع واردات نیز 78 درصد کل واردات کالایی کشور از طریق سه استان هرمزگان، تهران و خوزستان انجام می‌شود. گرچه حجم صادرات استان‌ها تابع عوامل مختلفی است و با اتکای به همین آمار نمی‌توان رتبه‌بندی دقیقی از فعالیت صادراتی استان‌ها ارائه داد، چراکه هم تولیدات استان‌ها و صادرکنندگان هر استان می‌توانند صادرات خود را از تمامی گمرکات کشور انجام دهند.

اما مساله مهم رتبه‌بندی این است که این رتبه‌بندی نقش زیرساخت‌های استان‌ها ازجمله زیرساخت‌های گمرکی، مشوق‌های صادراتی و مشوق‌های تولیدی را به‌خوبی ترسیم می‌کند. در زمینه واردات نیز حجم بالای واردات از چندین استان نشان می‌دهد مبادی وارداتی ایران به‌جز تهران، مابقی عملا در دو یا سه بندر ازجمله بندر شهیدرجایی هرمزگان و بنادر خوزستان خلاصه شده و دیگر بنادر کشور کمترین نقش را در تجارت خارجی ایران دارند.

78 درصد واردات از طریق 3 استان

بررسی جغرافیای واردات کالایی ایران نیز بسیار جالب توجه است، چراکه نتایج داده‌های آماری سالنامه‌های استان‌های کشور و گزارش مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان می‌دهد طی سال 1397 از مجموع 177 هزار و ۴۷۵ میلیارد تومان واردات کشور، حدود 78 درصد آن (معادل 138 هزار میلیارد تومان) توسط سه استان هرمزگان با سهم نزدیک به 45 درصد، تهران با سهمی نزدیک به 21 درصد و خوزستان نیز با سهمی 12 درصدی انجام شده است. در انتهای جدول واردات کالایی کشور، 17 استان از 31 استان کشور هرکدام سهمی کمتر از نیم‌درصد در کل واردات دارند و درمجموع سهم این 17 استان از کل واردات کشور حدود 2.6 درصد است. همچنین هشت استان کهگیلویه‌وبویراحمد، ایلام، خراسان‌جنوبی، خراسان‌شمالی، گلستان، لرستان، اردبیل و کرمانشاه به ترتیب هرکدام با سهمی کمتر از یک دهم درصد، کمترین سهم را در واردات کالایی کشور دارند.