اظهارات نسنجیده قاسمیان تیغی بر گردن دیپلماسی

احیای روابط تهران و ریاض پس از سال‌ها تنش، گامی مثبت در راستای تقویت ثبات منطقه‌ای و تعامل دیپلماتیک محسوب می‌شود. در چنین فضای حساسی، هرگونه اظهارنظر غیرمدبرانه از سوی شخصیت‌های دینی یا سیاسی می‌تواند تبعات گسترده‌ای برای دستگاه دیپلماسی و منافع ملی به‌دنبال داشته باشد. در همین چارچوب، اظهارات اخیر حجت‌الاسلام قاسمیان در عربستان، واکنش‌های متعددی را در رسانه‌های داخلی و خارجی برانگیخته و نگرانی‌هایی درباره تأثیر این سخنان بر مناسبات دیپلماتیک ایجاد کرده است. ایراد چنین سخنانی در فضایی که معمولاً محل تقویت وحدت اسلامی و تعامل مذهبی است، باعث تشدید تنش‌های فکری میان پیروان مذاهب مختلف و دولت‌های منطقه‌ای می‌شود. بیانات حساسیت‌برانگیز در خاک عربستان می‌تواند از سوی میزبان به‌عنوان دخالت در امور داخلی تلقی شده و این مسئله ممکن است بر روند بهبود مناسبات دو کشور سایه افکند و موجب سردی مجدد روابط شود. رسانه‌های معاند و برخی کشورهای مخالف نزدیکی تهران و ریاض، از چنین اظهاراتی برای القای چهره‌ای تندرو از ایران و ایجاد تفرقه مذهبی بهره‌برداری می‌کنند. یکی از ارکان سیاست خارجی جمهوری اسلامی، دیپلماسی عمومی و نرم‌افزاری است. سخنان حاشیه‌دار در مجامع بین‌المللی، این ابزار مهم را تضعیف و تصویر جهانی از ایران را تخریب می‌کند.

چنانچه دولت عربستان احساس کند اظهارات سیاسی در پوشش مراسم مذهبی تکرار می‌شود، ممکن است محدودیت‌هایی برای حضور و برنامه‌های مذهبی هیأت‌های ایرانی در نظر بگیرد. بلافاصله بعد از این اظهار، دستگاه دیپلماسی کشور و همچنین رئیس بعثه مقام معظم رهبری با مدیریت بحران و تبیین مواضع رسمی دولت جمهوری اسلامی، از گسترش سوءتفاهم‌ها جلوگیری کرده و تأکید کردند که مواضع شخصی افراد لزوماً بازتاب سیاست رسمی دولت نیستند و با رایزنی با مقامات سعودی این شخص به کشور بازگردانده شد. در شرایطی که منطقه خاورمیانه بیش از هر زمان دیگری به آرامش، تعامل و همگرایی نیاز دارد، مسئولیت‌پذیری در گفتار و رفتار نخبگان سیاسی و مذهبی ضرورتی انکارناپذیر است.