نقش شورا در مدیریت محلی

بررسی عملکرد شوراها نشان می‌دهد که شوراهای روستاها و شهرهای کوچک عموماً موفق‌تر عمل کرده‌اند. نزدیکی اعضای شورا به مردم، شناخت دقیق مشکلات منطقه و ارتباط مستقیم با مطالبات واقعی، موجب شده این شوراها به‌ویژه در حوزه پیگیری مسائل عمرانی، زیرساختی و خدماتی و انتقال آن‌ها به مسئولان اجرایی نقش مؤثرتری داشته باشند. در کنار این نقاط قوت، شوراها با چالش‌هایی نیز روبه‌رو بوده‌اند. یکی از مهم‌ترین ضعف‌ها، نظارت ناکافی بر شهرداری‌ها و دهیاری‌هاست؛ در حالی که این موضوع، اصلی‌ترین وظیفه قانونی شوراها محسوب می‌شود. بخشی از این ضعف به عدم آشنایی کافی برخی اعضای شورا با قوانین، اختیارات و ابزارهای نظارتی بازمی‌گردد که باعث کاهش اثرگذاری شوراها در ایفای نقش نظارتی شده است.نکته قابل تأمل دیگر آن است که متأسفانه بسیاری از افراد توانمند، متخصص و آشنا به قوانین که می‌توانند در رفع نواقص و کمبودهای شهری و تقویت نظارت مؤثر نقش‌آفرین باشند، تمایل چندانی به حضور در انتخابات شوراها ندارند. این مسئله دلایل مختلفی دارد؛ از جمله رد صلاحیت برخی افراد توانمند به دلایل مختلف.همچنین سیاسی و جناحی شدن برخی شوراها در سال‌های گذشته موجب شده این نهاد مردمی در مواردی از وظایف اصلی خود فاصله بگیرد و انگیزه نیروهای مستقل و متخصص برای ورود به شوراها کاهش یابد.از سوی دیگر، شرایط نامناسب اقتصادی کشور، کاهش منابع درآمدی و افزایش هزینه‌های جاری و عمرانی شهرداری‌ها نیز از عوامل بازدارنده مهم به شمار می‌رود. حجم بالای مشکلات مالی شهرداری‌ها و دشواری تصمیم‌گیری در چنین شرایطی، مسئولیت اعضای شورا را سنگین‌تر کرده و باعث شده برخی افراد توانمند، به دلیل نگرانی از تبعات مدیریتی و اجتماعی این وضعیت، رغبت کمتری برای حضور در شوراها داشته باشند.با این حال، باید با نگاهی منصفانه تأکید کرد که درصد تخلفات شوراها در مقیاس ملی، در مقایسه با گستردگی این نهاد، رقم بالایی نیست و خوشبختانه اکثریت اعضای شوراهای اسلامی با سلامت، صداقت و دغدغه خدمت به مردم،فعالیت می‌کنند. تعمیم عملکرد معدودی از افراد یا شوراهای مسئله‌دار به کل این نهاد، نه منصفانه است و نه به نفع مشارکت مردمی.

در مجموع، راه‌حل مشکلات موجود، حذف یا تضعیف شوراها نیست؛ بلکه اصلاح سازوکارها، آموزش حقوقی و تخصصی اعضا، پرهیز از سیاسی‌کاری، شفافیت مالی و فراهم کردن زمینه حضور افراد توانمند است. تجربه شش دوره شوراها نشان می‌دهد که شورای ضعیف قابل اصلاح است، اما نبود شورا به معنای حذف صدای مردم از مدیریت محلی و بازگشت به تمرکزگرایی خواهد بود.و کلام آخر این‌که شوراها بعنوان سربازان پیاده در خیلی از مسائل اجتماعی و سیاسی جامعه نقش آفرینی می کنند‌.