جدید به قدیم
مرگ جبیرهای ایرانی جزیره قشم بعلت کم بارشی و تغذیه از زباله های روستاهای اطراف دشت های غرب جزیرهجزیره هنگام که در ۵۳ کیلومتری قشم قرار دارد، به دلیل جاذبههای طبیعی و دریاییاش (شامل دلفینها و مرجانها) مشهور است و زیستگاه گونهای نظیر جبیر (که شباهت زیادی به غزال دارد اما جثهای کوچکتر دارد) محسوب میشود. این اتفاق نشاندهنده فشار شدید فعالیتهای انسانی و تغییرات اقلیمی بر اکوسیستمهای حساس جزایر هرمزگان است.عکس: ابراهیم نیک خو
بندرعباس از نظر اقلیم، شهری است که فضاهای باز و سایهدار برای حیات روزمره اهمیت حیاتی دارند. در اینجا، زیست شهری به درون ساختمان محدود نمیشود؛ کیفیت فضاهای عمومی مانند گذرگاههای پیاده، میدانهای کوچک، سایهاندازها و سکوهای نشیمن، تعیین میکند که آیا شهر قابل سکونت است یا صرفاً مجموعهای از بلوکهای مسکونی بیروح. در محلات جدید چون گلشهر یا محدودههای شمالی شهر، حجم ساختوساز با سرعت بالا افزایش یافته، اما شبکهی فضاهای عمومی در همان نسبت رشد نکرده است. بسیاری از خیابانها فاقد سایه، نشیمن یا بدنهی فعالاند و همین باعث شده فضا نه برای مردم، بلکه تنها برای عبور خودروها شکل گرفته باشد. منظر شهری در معنای عمیق خود، صرفاً زیبایی ظاهری بناها نیست؛ بلکه ادراک جمعی از فضاست. شهر وقتی معنا مییابد که شهروند بتواند در آن قدم بزند، مکث کند، نگاه کند و با دیگران تعامل داشته باشد. کیفیت طراح یپیادهروها، تناسب مقیاس درختان و سازههای سایهبان، تنوع کاربری در طبقات همکف و حتی رنگ و مصالح نماها، همگی در شکلگیری این ادراک نقش دارند. این عناصر باید بر اساس شناخت اقلیم گرم و مرطوب طراحی شوند؛ یعنی سایهی کافی، جریان هوا و بهرهگیری از مصالحی که گرم نمیمانند. اما متأسفانه الگوی توسعه در برخی محلههای…
عکس از احمد بازماندگان
افسانهای که حقیقت شدآریانژاد روایت میکند که نخستین جرقه کنجکاوی او برای یافتن مار شو به دوران کودکی بازمیگردد. زمانی که یکی از آشنایان خانواده داستان ماری شبگرد را تعریف کرد که شبها به خانهها سر میزند و با زهر خود جان انسانها را میگیرد. این داستان سالها ذهن او را مشغول کرد تا اینکه در جریان تحقیقاتش درباره خرس سیاه در کوههای شرق هرمزگان، دوباره از زبان پیرمردی محلی شنید که مار شو هنوز در مناطق کوهستانی دیده میشود.او پیشتر نیز در مصاحبه سال ۱۳۹۹ با صبح ساحل گفته بود که از همان زمان، شنیدن روایتهای محلی درباره مار شو انگیزه اصلی او برای آغاز جستوجو در کوههای میناب، بشاگرد و هشتبندی بوده است.آریانژاد میگوید: «کتاب مارهای ایران را با خودم بردم تا تصویر مار را به مردم محلی نشان دهم، اما گفتند هیچکدام از عکسها شبیه آن نیست. آنجا بود که فهمیدم با ماری ناشناخته طرفیم و باید به صورت علمی آن را بررسی کنم.» این نکته نشان میدهد که افسانه محلی نه تنها داستانی خیالی نبود، بلکه نشان از وجود گونهای ناشناخته و خطرناک داشت که نیازمند مطالعه و ثبت علمی است.ثبت علمی و کشف گونه جدیدپس از سالها جستوجو و مشاهدات میدانی، نخستین…
…تابآوری اجتماعی نیازمند فضاهایی برای گفتوگو، حضور، و احساس تعلق است ، همان چیزی که هنوز در کالبد علوی کمرنگ به نظر میرسد.با وجود این کاستیها، علوی ظرفیتهای ارزشمندی دارد. اگر در مرحلهی دوم توسعه، سیاستگذاری شهری به سمت انرژی خورشیدی، جمعآوری آب باران و فضاهای سبز متناسب با اقلیم سوق یابد، شهر میتواند به الگوی سازگاری در جنوب کشور تبدیل شود. مطالعات اخیر نشان میدهند که تنها با افزایش دوسراب (دو ردیف درخت در مسیرهای ساختاری شهر)، میتوان میانگین دمای تابستان را تا سه درجه کاهش داد. این اقدام کوچک، پایهی تابآوری اقلیمی است؛ زیرا هم زیستپذیری را افزایش میدهد و هم مصرف انرژی ساختمانها را کاهش میدهد.بعد اقتصادی نیز نیازمند بازنگری است. اتکای کامل به منابع دولتی برای حفظ و توسعهی این شهر، پایداری بلندمدت را تهدید میکند. جذب سرمایهی محلی، حمایت از کسبوکارهای خرد، و تقویت پیوند با بندرعباس از طریق حملونقل عمومی کارآمد، میتواند به خودکفایی نسبی شهر کمک کند. لازم است علوی از حالت «شهر خوابگاهی» خارج شود و به شهری پویا با چرخهی زندگی مستقل بدل گردد.شهر جدید علوی نه شکست است و نه موفقیت نهایی؛ بلکه مرحلهای میان راه است. این شهر تصویر کوچکی از چالش توسعهی پایدار در جنوب…
…حضور در مدرسه ندارد. لحظهای که سام فهمید با پدر تماس گرفتهاند، خودش را از طبقه سوم خانه پایین انداخت ».خانواده، او را با بدنی خونآلود به بیمارستان نمازی شیراز رساندند. جایی که مادرش، پزشک همان بیمارستان، تا لحظهی آخر برای نجاتش تلاش کرد، اما پسر یازدهساله پس از سه ساعت احیا، جان باخت. غمِ ماندگار و پیگیری بیپاسخعمهی سام با چشمانی اشکبار میگوید: «سام دیگر برنمیگردد، اما میخواهیم صدایش خاموش نماند. هیچ کودکی نباید آنقدر از تهدید بترسد که بخواهد خودش را از دنیا حذف کند». وی اضافه میکند که مدرسهی سام از مدارس غیرانتفاعی با شهریهی بالا بوده است: «از مدرسهای با آن همه تبلیغ، انتظار امنیت داشتیم. اما آموزشوپرورش فقط یک لوح بیمهر و امضا فرستاد و حتی مدیر مدرسه هم سراغی از ما نگرفت. خودم اعلامیهی ختم را به مدرسه بردم. گفتند اجازه بده تا معلمان برای مراسم بیایند، اما هیچکس از مدیران جدید نیامد».به گفتهی وی، پدر و مادر سام هنوز در وضعیت روحی نامناسبی قرار دارند و خواهر کوچکترش تحت درمان روانپزشک است. خانواده زارعی از مسئولان مدرسه شکایت کردهاند و پرونده در مسیر قضایی قرار دارد.واکنش آموزشوپرورش شیرازدر واکنش به این حادثه، مجید احمدی، مدیر آموزشوپرورش ناحیه یک شیراز، در گفتوگویی…
…ویتامین D؛ پایه سلامت استخوانهامدیرکل دفتر مدیریت بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت با تأکید بر نقش تغذیه در سلامت استخوانها اظهار داشت: بدن برای ساخت و حفظ استخوان به مقادیر کافی کلسیم و ویتامین D نیاز دارد. دریافت این دو ماده از طریق تغذیه متعادل و قرار گرفتن در معرض نور خورشید ضروری است. علاوه بر آن، فعالیتهای بدنی نظیر پیادهروی تند، نشستن و برخاستن از صندلی، یا تمرینات ساده فشار به دیوار از جمله ورزشهایی هستند که با وارد کردن فشار ملایم به استخوان، موجب تقویت و بازسازی آن میشوند.وی ادامه داد: در کنار این فعالیتها، انجام تمرینات تعادلی نیز اهمیت دارد. تمرینهایی مانند راه رفتن به عقب، تغییر جهتهای کنترلشده یا حرکات ساده دست و پا، باعث تقویت عضلات تعادلی و کاهش خطر زمینخوردگی میشود.جندقی در پایان با تأکید بر نقش دوران کودکی و جوانی در سلامت استخوانها خاطرنشان کرد: حداکثر توده استخوانی بدن تا حدود ۳۰ سالگی شکل میگیرد؛ بنابراین تغذیه صحیح در کودکی و نوجوانی، بهویژه مصرف کافی لبنیات، منابع کلسیم و ویتامین D، در سلامت استخوانها در سالهای بعدی زندگی نقش اساسی دارد. با آموزش و آگاهیرسانی بهموقع میتوانیم پوکی استخوان را دیرتر و خفیفتر تجربه کنیم و کیفیت زندگی سالمندان را ارتقا دهیم.
از دستان مادر تا نخستین حصیرزهرا صادقی از کودکی کنار مادرش حصیربافی میکرد. خودش میگوید: مادرم در خانه صنایعدستی درست میکرد، من از بچگی کنار دستش مینشستم و به تار و پود حصیرها نگاه میکردم، کمکم خودم هم شروع کردم به بافتن، هم تفریح بود هم عشق. وی ادامه میدهد: در آن سالها بازار خاصی برای صنایعدستی وجود نداشت، زنان روستا تنها پنجشنبهها محصولاتشان را به بازار میبردند، خیلی وقتها هم مجبور بودند محصولاتشان را با کالاهای دیگر مبادله کنند. زهرا میگوید: گاهی باید حصیرهایمان را با برنج یا پارچه عوض میکردیم، پول نقد دستمان نمیآمد.تصمیمی که مسیر زندگیاش را عوض کردهمین تجربه، انگیزهای شد تا ارزش واقعی محصولات روستا به چشم بیاید و مسیر کسبوکار او شکل بگیرد. در سال ۱۳۷۵، زهرا کار صنایعدستی را بهصورت جدی آغاز کرد و ده سال بعد، در سال ۱۳۸۵، وارد حوزه صنایع تبدیلی شد، حوزهای که به گفتهی خودش، فرصت تازهای برای زنان روستا ایجاد کرد. وی میگوید: تصمیم گرفتم علاوه بر حصیربافی، سراغ فرآوری محصولات کشاورزی بروم، از انبه و لیمو گرفته تا فلفل و ترشیجات. هیچکس فکرش را نمیکرد از انبه بتوان مربا یا چیپس درست کرد، اما من امتحان کردم و جواب گرفتم. از آموزش تا اشتغال برای…
…تولید مشتقات نفتی، روغنها و صادرات، بهعنوان یکی از واحدهای موفق صنعتی استان شناخته میشد. اما در سال گذشته، این شرکت با چالش جدی تأمین خوراک تولید روبهرو شد. محدودیت در دسترسی به مواد اولیه و مشکلات ناشی از تأمین نفت خام از شرکتهای بالادستی، روند تولید را کند کرد و در نهایت، بخشی از نیروها را در معرض تعدیل قرار داد.با این حال، در همین دورهی سخت، «مهدی دوستی» مدیرعامل پالایش نفت آفتاب تلاشهای گستردهای برای جلوگیری از تعطیلی خطوط تولید و حفظ نیروی انسانی انجام داد. تجربهی نفت آفتاب، در واقع تصویری کوچک از وضعیت کلان صنایع غرب بندرعباس است؛ جایی که ظرفیتهای بزرگ صنعتی در کنار مشکلات ساختاری و ضعف در سیاستگذاری، در کنار هم قرار گرفتهاند. مدیران میکوشند توازن میان حفظ اشتغال و تداوم فعالیت اقتصادی را برقرار کنند، اما نبود حمایت کافی از سوی دولت و نوسانات بازار انرژی، آنها را در مسیر دشواری قرار داده است.از سوی دیگر، کارشناسان اقتصادی معتقدند بخش دیگری از این بحران، ریشه در نبود نظارت مؤثر و نظام شفاف استخدامی دارد. در برخی موارد، شرکتها از خلأهای قانونی سوءاستفاده کرده و با هدف دریافت تسهیلات اشتغالزایی یا بودجههای حمایتی، نیروهایی را بهطور موقت جذب میکنند. پس از…
…عمل با اثر عادیسازانه همراهاند. فقر قهرمانانهدر این روایت، فرد فقیر به عنوان موجودی مقاوم و با اراده به تصویر کشیده میشود که با لبخند، شرایط دشوار را تاب میآورد. چنین تصاویری در فیلمهای اجتماعی، گزارشهای خیریه و تبلیغات تلویزیونی فراواناند. در ظاهر، این بازنمایی مثبت است، اما پیام پنهان آن چنین است: «اگر او توانسته، پس فقر مسئلهای فردی است، نه ساختاری». این چارچوب ذهنی مسئولیت را از دوش جامعه برمیدارد و به دوش فرد میگذارد. فقر به مثابه مناظر شاعرانهدر این الگو، فقر بدل به پسزمینهای دیدنی برای هنر میشود: خانههای فرسوده، کوچههای تنگ، کودکان خاکآلود. نور غروب، رنگ خاک و خطوط چهرهها به عناصر ترکیب بندی تبدیل میشوند. فقر دیگر مسئلهای اجتماعی نیست بلکه عنصری زیبایی شناختی برای تولید حس اصالت است. در تبلیغات جهانی، از برندهایی چون دیزل تا کمپینهای خیریه، بارها از این زبان بصری استفاده شده است: نشاندادن فقر به مثابه سادگی زیبا. فقر بیچهرهدر برخی بازنماییها، فقر از چهره تهی میشود تنها کفشهای پاره، دستان ترک خورده یا سایههای افتاده بر دیوار نشان داده میشوند. این حذف چهره، به تعبیر نظریهپردازان رسانه، نوعی نابودی نمادین است. انسان فقیر دیگر سوژه نیست، بلکه نشانهای است برای یک حس عمومی از رنج. این تصویرزدایی…
موجهای گرما تا 20 مرداد ادامه دارد
