جدید به قدیم
پرتو ایکس ناشی از برخورد موج انفجار یک ابرنواختر به گاز متراکم اطراف ستاره میتواند یک تهدید جدی برای زمین و سیارات مشابه آن باشد. ستارهشناسان با استفاده از دادههای «رصدخانه پرتو ایکس چاندرا» (CXO) و تلسکوپهای دیگر، تهدید جدیدی را برای حیات در سیاراتی مانند زمین شناسایی کردهاند. این تهدید، مرحلهای است که طی آن پرتوهای ایکس شدید ناشی از ستارگان منفجرشده میتوانند سیاراتی با فاصله بیش از ۱۰۰ سال نوری را تحت تأثیر قرار دهند. این نتیجه برای مطالعه سیارات فراخورشیدی و قابلیت سکونت آنها کاربرد دارد. این تهدید تازه کشفشده، از برخورد موج انفجار یک ابرنواختر به گاز متراکم اطراف ستاره منفجرشده ناشی میشود. هنگامی که این برخورد اتفاق میافتد، میتواند دوز زیادی از پرتو ایکس را ایجاد کند که ماهها تا سالها پس از انفجار، به سیارهای مشابه زمین میرسد. دههها قرار گرفتن در معرض این شرایط ممکن است به بروز یک رویداد انقراض در سیاره منجر شود. پژوهش جدیدی که این تهدید را گزارش داده، براساس مشاهدات پرتو ایکس منتشرشده از ۳۱ ابرنواختر و پیامدهای آنها انجام شده است که عمدتا توسط رصدخانه پرتو ایکس چاندرا، «رصدخانهٔ فضایی نیل گرلز سوئیفت» (Neil Gehrels Swift Observatory)، «آرایه تلسکوپ طیفسنجی هستهای» یا «نیوستار» (NuSTAR) و ماموریتهای «ایکسامام…
دو سیاهچالهی نزدیک به زمین به نامهای Gaia BH۱ و BH۲ احتمالاً متعلق به دستهی کمیابی از سیاهچالههای کمتر دیدهشده هستند. به گزارش صبح ساحل، دو سیاهچالهای که بهتازگی در فاصلهی نزدیکی از زمین کشف شدهاند، احتمالاً به گروهی ناشناخته و اسرارآمیز از اجرام سنگین تعلق دارند. گروهی بینالمللی از ستارهشناسها این سیاهچالهها را با استفاده از دادههای مأموریت گایا از آژانس فضایی اروپا (ESA) و مجموعهای از تلسکوپهای زمینی سراسر جهان کشف کردند. بهگزارش لایو ساینس، دو سیاهچاله به نامهای Gaia BH۱ و Gaia BH۲ نزدیکترین سیاهچالهها به زمین هستند که تاکنون کشف شدهاند. Gaia BH۱ در فاصلهی ۱۵۶۰ سال نوری از منظومهی شمسی در صورت فلکی مارافسای قرار دارد که تقریباً سه برابر نزدیکتر از رکورددار قبلی است. سیاهچالهی Gaia BH۲ هم در فاصلهی ۳۸۰۰ سال نوری در صورت فلکی قنطورس قرار دارد. هر دو سیاهچاله نه تا ده برابر سنگینتر از خورشید هستند. حال این سؤال مطرح میشود که چرا مدت زیادی طول کشید تا ستارهشناسها به وجود این سیاهچالهها پی ببرند؟ در جواب باید بگوییم که سیاهچالهها عملا نامرئی هستند. در گذشته، دانشمندان سیاهچالهها را با استفاده از بقایای آخرین وعدههای غذایی آنها شناسایی میکردند؛ بدین صورت که وقتی ستاره…
عکس جدیدی که توسط یک ستارهشناس در کالیفرنیا ثبت شده است، لحظه سوختن یکی از ماهوارههای «استارلینک» را در جو زمین نشان میدهد. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، لحظهای که یکی از ماهوارههای اینترنتی جدید «استارلینک»(Starlink) متعلق به «ایلان ماسک»(Elon Musk) از مدار خارج میشود، به سمت زمین سقوط میکند و در جو میسوزد، توسط یک ستارهشناس در کالیفرنیا ثبت شد. این ماهواره، یکی از جدیدترین ماهوارههای گروه «V۲Mini» شرکت «اسپیسایکس»(SpaceX) است که به گفته ماسک، مشکلاتی را تجربه میکند. «جاناتان مکداول»(Jonathan McDowellan)، ستارهشناس و اخترفیزیکدان «مرکز اخترفیزیک اسمیتسونین»(SAO) گفت: این ماهواره، ماه گذشته به مدار زمین پرتاب شد. ۲۱ ماهواره در ۲۷ فوریه پرتاب شدند و دستهای از آنها مشکل داشتند اما تنها یکی از آنها سرنگون شد و بقیه در برزخ مداری ماندهاند تا اسپیسایکس تصمیم بگیرد که میتوان آنها را تعمیر کرد یا خیر. مکداول خاطرنشان کرد که حداقل ۱۴ استارلینک دیگر پرتاب خواهند شد اما ماهوارههای کنونی آماده بازنشستگی هستند. وی افزود: ۳۹۱۲ ماهواره استارلینک در مدار وجود دارد که ۳۰۵ مورد از آنها بازگشته و سوختهاند. ماهوارههای از بین رفته نیز در حال سقوط کردن هستند زیرا آماده بازنشستگی شدهاند و راه را برای ماهوارههای…
ستارهشناسان یک سیاره فراخورشیدی جدید را کشف کردهاند که میتواند یک «دنیای اقیانوسی» باشد و احتمالا دارای پوششی غنی از آب، گاز یا ترکیبی از هر دو است. به گزارش صبح ساحل، به نقل از ایسنا، در سال ۱۹۹۰ دانش بشر از سیارهها محدود به سیاراتی بود که به دور خورشید میچرخیدند. اما اکنون ۳۳ سال پس از آن ما میدانیم که میلیاردها سیاره فراخورشیدی تنها در کهکشان راه شیری ما وجود دارند و تاکنون بیش از ۵۰۰۰ سیاره فراخورشیدی تأیید شده داریم. اکنون ستاره شناسان و دانشمندان به تازگی یک سیاره دیگر را به فهرست سیارات فراخورشیدی تأیید شده اضافه کردهاند. مطالعهای که توسط گروهی از پژوهشگران منتشر شده است، سیاره فراخورشیدی شبیه به سیاره نپتون اما با جرم کمتر را موسوم به HD ۲۰۷۴۹۶b کشف کرده که به دور یک ستاره کوتوله K جوان و درخشان(ستارههایی که کوچکتر و سرختر از خورشید هستند به نام HD ۲۰۷۴۹۶ میچرخد. سیاره فراخورشیدی HD ۲۰۷۴۹۶b چیست؟ این مطالعه نشان داد که سیاره فراخورشیدی HD ۲۰۷۴۹۶b چگالی کمتری نسبت به زمین دارد و این نشان میدهد که کاملاً سنگی نیست و این جرم آسمانی میتواند مقدار قابل توجهی آب یا گاز یا هر دو را در ترکیب خود…
ستارهشناسان تصاویر اولیه یک بررسی کهکشانی توسط جیمز وب را به اشتراک گذاشتند. به گزارش صبح ساحل و به نوشته ایسنا، یکی از اهداف اصلی تلسکوپ فضایی جیمز وب، رصد برخی از کهکشانهای اولیه در جهان است و برای انجام این کار وب باید بتواند اجرام بسیار دور را رصد کند. اما رصد یک کهکشان بسیار قدیمی با جزئیات تنها نیمی از مشکل است. برای درک درست اولین مراحل جهان، اخترشناسان همچنین باید ببینند که این کهکشانهای بسیار قدیمی چگونه پراکنده شدهاند تا بتوانند ساختار جهان را در مقیاس بزرگ درک کنند. این هدف برنامهای موسوم به COSMOS-Web است که در آن از جیمز وب برای بررسی منطقه وسیعی از آسمان و جستجوی این کهکشانهای کمیاب و باستانی استفاده میشود. هدف آن مطالعه یک میلیون کهکشان در طول بیش از ۲۵۵ ساعت رصد، با استفاده از دوربین مادون قرمز نزدیک وب (NIRCam) و دوربین ابزار مادون قرمز میانی آن (MIRI) است. در حالی که هنوز مشاهدات زیادی برای انجام باقی مانده است، محققان برنامه COSMOS-Web به تازگی برخی از اولین نتایج خود را به اشتراک گذاشتند. جیهان کارتالتپ (Jeyhan Kartaltepe)، محقق اصلی مؤسسه فناوری روچستر، در بیانیهای گفت: بهدست آوردن اولین دادهها از تلسکوپ وب برای برنامه COSMOS…
…وب در راه است تلسکوپ فضایی جیمز وب در ۲۵ دسامبر ۲۰۲۱ از پایگاه فضایی اروپا در گویان فرانسه پرتاب شد و در ۱۱ ژوئیه شروع به کار کرد. اولین تصویر وب که برای عموم منتشر شد، ناحیهای از آسمان شب را به نام SMACS ۰۷۲۳ نشان داد. ناسا در آن زمان توضیح داد که این تصویر «عمیقترین و واضحترین نمای فروسرخ جهان تا به امروز» است و شامل کهکشانهایی است که بیش از ۱۳ میلیارد سال قدمت دارند. تصاویر جدیدی که این کهکشانهای گیجکننده را نشان دادهاند، توسط دوربین فروسرخ نزدیک وب موسوم به NIRCam به دست آمدهاند. ستارهشناسان قصد دارند به زودی آینه جیمز وب را دوباره به سمت این کهکشانها برگردانند تا این بار طیفهای نوری از آن نقاط دور را بدست آورند و طیف نور مشاهده شده را با توجه به ترکیب طول موج آن تجزیه کنند و بنابراین خواص شیمیایی و فیزیکی منبع آن را آشکار کنند. ناسا انتظار دارد که اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، جیمز وب تقریبا برای یک دهه عملیاتی بماند، به این معنی که مطمئناً در ماهها و سالهای آینده بیشتر به کیهان نگاه خواهد کرد و بینش ما را بیش از پیش نسبت به جهان هستی تغییر خواهد داد.
یک گروه بینالمللی از پژوهشگران در پژوهش جدیدی، نخستین شواهد را در مورد منشأ انرژی تاریک کشف کردهاند که نشان میدهند این منشأ همان گونه که احتمال میرفت، سیاهچالهها هستند. به گزارش صبح ساحل، به نقل از ایسنا، وقتی ستارهشناسان دریافتند که جهان با سرعتی فزاینده در حال انبساط است، این نظریه را مطرح کردند که احتمالا نیرویی همه چیز را از هم دورتر و بر گرانش غلبه میکند. این نیرو، «انرژی تاریک»(Dark Energy) نامیده شد، اما هیچکس تا به حال متوجه نشده بود که از کجا آمده است.اکنون گروهی متشکل از ۱۷ پژوهشگر بینالمللی به سرپرستی «دانشگاه هاوایی»(University of Hawaii)، نخستین شواهد را در مورد نقطه مبدا انرژی تاریک کشف کردند. این مبدا، سیاهچالهها هستند. این ایده که سیاهچالهها منشأ انرژی تاریک هستند، جدید نیست. در واقع، این بخشی از نظریه نسبیت عام اینشتین به شمار میرود، اما این نخستین بار است که ستارهشناسان، شواهد رصدی را برای حمایت از این نظریه به دست میآورند.سیاهچالهها از دو طریق جرم میگیرند؛ افزایش گاز و ادغام با سیاهچالههای دیگر. پژوهشگران با مطالعه ۹ میلیارد سال تکامل سیاهچاله در کهکشانهای بیضوی غولپیکر خفته دریافتند که سیاهچالههای قدیمی، بسیار بزرگتر از آن چیزی هستند که براساس این دو روش…
…رنگ قرمز، پرتو فرابنفش ثبتشده با «رصدخانه پویاییشناسی خورشید»(SDO) ناسا را نشان میدهد. نیوستار در ژوئن گذشته، ۲۵ تصویر از خورشید را جمعآوری کرد و به ناسا امکان داد تا یک تصویر واحد را از نورهای رنگی متفاوتی را که از سطح خورشید میتابند، به دست بیاورد. همچنین، ناسا مشاهدات ماموریت هینود متعلق به «آژانس کاوشهای هوافضای ژاپن»(JAXA) را که با رنگ سبز نشان داده شدهاند و مشاهدات رصدخانه پویاییشناسی خورشید که نور فرابنفش را به رنگ قرمز ثبت کرده است، جمعآوری کرد. اگرچه ستارهشناسان با دیدن گرمای منبع تاج که بیرونیترین لایه خورشید است، گیج شدهاند اما حدس میزنند که این گرما ممکن است از فورانهای کوچک در جو خورشید به نام نانوشرارهها سرچشمه گرفته باشد. شرارهها، فورانهای بزرگ گرما، نور و ذرات قابل مشاهده برای طیف گستردهای از رصدخانههای خورشیدی هستند. اگرچه نانوشرارهها اتفاقات بسیار کوچکتری هستند اما هر دو نوع، ماده گرمتر از دمای متوسط تاج خورشیدی را تولید میکنند. ناسا در بیانیهای اعلام کرد که شرارههای معمولی آن قدر مکرر نیستند تا تاج خورشیدی را در دمای بالایی که برای دانشمندان قابل مشاهده است، حفظ کنند اما نانوشرارهها ممکن است بسیار بیشتر رخ دهند و شاید اغلب به اندازهای باشند که تاج را گرم…
…زمان به عقب را بدهد، زیرا سفر در زمان به گذشته، تصورات ما از علیت را نقض میکند و انواع تناقضهای ناخوشایند سفر در زمان را معرفی میکند. این واقعیت که نسبیت به طور خودکار سفر در زمان را غیرممکن نمیکرد، به گودل نشان داد که نظریه اینشتین ناقص است. خوشبختانه ما هیچ نشانهای از زندگی در جهان در حال چرخش نمیبینیم. اگر کیهان در حال چرخش بود، نوری که از جهات مخالف آسمان میآمد، در یک جهت به طیف سرخ منتقل میشد و در جهت دیگر به همان مقدار به طیف آبی تغییر میکرد. ستارهشناسان این آزمایش را برای بررسی کهکشانهای دوردست و حتی پس زمینه مایکروویو کیهانی که نور باقی مانده از زمانی که کیهان تنها ۳۸۰ هزار سال قدمت داشته است، به کار بردهاند. نتیجه این آزمایشها این است که اگر جهان در حال چرخش است، این کار را با سرعت کمتر از ۱۰ به توان منفی ۱۷ درجه در هر قرن انجام میدهد. اما اعتراض گودل همچنان پابرجاست. از سال ۱۹۴۹، فیزیکدانان راههای دیگری را برای نسبیت عام ابداع کردهاند تا امکان سفر در زمان به عقب، کرمچالهها، سرعت بیشتر از نور و مسیرهای ویژه در اطراف استوانههای بینهایت طولانی فراهم شود. اما همه این تدبیرها…
…مطبوعاتی منتشر شده از جانب آنها، اخترشناسان وجود یک سیاره فراخورشیدی را که به دور یک ستاره کوتوله M در فاصله ۷۲ سال نوری از زمین قرار دارد موسوم به K۲-۴۱۵b تایید کردند. کشف یک دنیای بیگانه گروه پشت این کشف به دنبال ستارههایی بود که میتوانند میزبان مناسبی برای سیاراتی باشند که ممکن است دارای حیات باشند. آنها در مقاله منتشر شده خود در سرور پیشچاپ arXiv توضیح میدهند که چگونه از روشی به نام «سرعت پرتوی»(radial velocity) استفاده کردهاند. اساساً گرانش سیارات فراخورشیدی در حال چرخش باعث ایجاد لرزشهای کوچک در نور ساطع شده توسط ستاره میزبان سیاره میشود. این لرزشها رنگ نور را تغییر میدهند و به ستارهشناسان اجازه میدهند تا آنها را از زمین شناسایی کنند. سرعت پرتوی یکی از چندین روشی است که اخترشناسان برای شناسایی سیارات فراخورشیدی - هر سیارهای که بخشی از منظومه شمسی ما نیست - از آن استفاده میکنند. روشهای دیگر عبارتند از تصویربرداری مستقیم و روش گذار که افت دورهای در نور یک ستاره دوردست را هنگام عبور یک سیاره فراخورشیدی از میان ستاره میزبانش و میدان دید رصدخانه روی کره زمین اندازهگیری میکند. بر اساس وبسایت ناسا، روش گذار موفقترین روش است، زیرا ۳۹۴۱ سیاره فراخورشیدی با…
همه زیرساختها سالم است، اما یک پرواز لغو شد
