ايران و گذر نسل ها به سمت پير شدن ...

صبح ساحل، اجتماعی _ آيا جمعيت ايران پير شده است ؟ آيا به سمت پيري مي رود ؟ آيا آينده ايران پر است از جمعيت پير و جوانان اندك ؟ و بسيار سوالهايي از اين دست . سير ترتيبي نسل متولدين سالهاي به ويژه جنگ ، نشان مي دهد كه اين جمعيت به تناسب زياد ، اكنون پس از اينكه دهه ي هفتاد را در جمعيت حدود 20 ميليوني مدارس ايران در مقاطع گوناگون تسخير كرده بودند ، پس از گذر از دانشگاه و پادگان و پا گذاشتن به جمع خانوادگي مستقل . ديگر قصد ندارند همچون پدران و مادرانشان ، خانه را پر كنند از سر و صداي بچه هاي قد و نيم قد و شايد نگراني از رفاه فرزندانشان است كه ميل خود را در داشتن يك فرزند و يا گاهي دو فرزند خلاصه كرده اند.

اگر چه اكنون پي برده ايم كه اين نسل پويا در ساليان نه چندان دور در آينده به بزرگسالان و پيران جامعه مي پيوندند ، سوال اساسي اين است كه جامعه ي ايران توانسته جايگزين هاي نسلي را به خوبي رعايت كند ؟ يا اينكه اين جمعيت حاضر در بازه ي سني 30 تا 20 سال همچنان عنوان پر جمعيت ترين نسل ايران بعد از انقلاب ره به خود اختصاص خواهند داد.شواهد زيادي  وجود دارند : از پيك جمعيت تحصيلات تكميلي گرفته تا متقاضيان كار و شغل و ميزان ازدواج كه اين آخري افزايش آنچناني به خود نديده است. به گمان برخي جامعه شناسان الگوي زندگي خانوادگي در ايران در حال دگرگوني است و گواهش سرشماري سال 1390 جمعيت ايران . ميزان متوسط رشد جمعيت در سال 85-1375 و 90-1385 از 6/1 به 3/1 كاهش يافته است و ميانه سن نصف جمعيت بالاتر از 27 سال است و اين يعني رسيدن به ساختار سني ميانسالي.افزايش سن ازدواج ، گرايش به خانواده هاي كم فرزند و رشد ارزش هاي فردگرايانه همه و همه از تغيير سبك زندگي خبر مي دهند.اگر دوباره به گوشه اي از آمار جمعيت سال 90 نگاه بياندازيم ، خواهيم ديد كه بر اساس سرشماري سال 1390 تقريبا 80 درصد خانوارها را خانوارهايي تشكيل مي دهند كه كمتر از 4 عضودارند ، و با مقايسه با آمار سال 1385 پي ميبريم كه خانوارهاي كم جمعيت در حال افزايشند ( گودرزي محسن – "مساله سبك زندگي است" مهرنامه شماره 24 مرداد 91)

اما به راستي تغيير سبك زندگي در كوتاه مدت شدني است؟ !  در اينكه جمعيت ايران نياز به جوانسازي در راه رسيدن به آرمان شهر خود دارد ترديدي نيست ، اما شايد مولفه هاي  بسياري بايد دست به دست هم دهند تا نوع نگاه به زندگي و محدوديت هاي فعلي آن تغيير كند

اما در كنار زنگ خطرهايي كه در خصوص آينده جمعيتي پير ايران به صدا در آمده ، از فرصتي كه اكنون نصيب مان شده نمي توان به به آساني گذشت و آن حضور پيك جمعيت در بازه ي سني 15 تا 64 است يعني جمعيت فعال ايران در حال حاضر درصدي معادل 70 درصد جمعيت را تشكيل مي دهند . اين فرآيند يعني حضور اكثريت جمعيت فعال در پنجره ي جمعيتي  يا همان جمعيت مفيد بين 15 تا 64 سال ، نيروي كار بالقوه اقتصاد ، سياست و فرهنگ جامعه ي ايراني در حال حاضر.و دليل آن شايد همان جمعيت  نسل دهه ي 60 ايران باشد . پنجره ي جمعيتي فعلي به عقيده ي بسياري از كارشناسان براي هر كشوري فرصتي ست مغتنم ، 35 سال طول ميكشد تا جامعه از آن بهره ها ببرد گرجه از اين فرصت 10 سال آن گذشته است (مهرنامه شماره 24 مرداد91 ص 190)

با اين حال آنچه مهم به نظر مي رسد اين است كه گر چه بايد نسبت به آينده طيف جمعيتي كشور نگراني داشت ، اما در مقابل فرصت پيش رو را نيز نبايد به سادگي از دست داد .فرصتي كه كشورهاي توسعه يافته اكنون با استفاده از آن توانسته اند خود را در زمره ي ملتعاي پيشرفته دنيا قلمداد كنند.اما از عواملي كه اكنون در ابعاد ديگر جامعه ي ايران رسوخ كرده  و كاهش رشد جمعيتي را سبب گرديده ، مي توان به گرايش افراد به آسايش و رفاه خانوادگي و اهميت دادن به ثروت در طول دهه هاي اخير اشاره كرد.

عواملي كه اكنون با وجود مسائل اقتصادي در حوزه ي اشتغال ، تورم و تامين ديگر نيازهاي اساسي زندگي ، خود به خود زمينه را براي تبديل شدن سبك زندگي ما به سبكي محتاط و دست به عصا در حوزه ي جمعيت خانوارها ، فراهم كرده است.تغيير سبك زندگي اكنون ما  به سادگي و در مدت زمان كوتاه  اتفاق نيفتاده كه بتوان اينگونه انديشيد كه به راحتي نيز قابل تغيير خواهد بود ....... !