ناگفته‌هايي از بازار «آدامس» در ايران

صبح ساحل ، اجتماعی - در تهران، ابتداي بازار آهنگران و بازار حضرتي، جايي که از آن به عنوان بورس‌هاي خريد و فروش آدامس‌هاي داخلي و خارجي مي‌توان نام برد، انواع آدامس‌هاي خارجي را نيز مي‌توان از بورس خريد و فروش آن در حوالي بازار بزرگ تهران در منطقه پله نوروزخان تهيه کرد؛ بازاري که مي‌گويند چند ده ميليارد ارزش دارد.به گزارش ايسنا، «تابناک» با اين مقدمه نوشت: برخي مي‌گويند، گردش مالي بازار آدامس ايران 50 برابر گردش مالي کيوسک‌هاي مطبوعاتي، حدود 50 درصد حجم بازار لوازم آرايشي و بهداشتي، حدود 8 برابر بازار تورهاي گردشي داخلي، حدود 4 برابر بازار آب معدني و يک‌چهارم گردش مالي سالانه‌ بازار سيگار است.در اين ميان، يکي از توليدکنندگان و فعالان بازار آدامس که به صورت اينترنتي هم خريد و فروش آدامس انجام مي‌د‌هد، مي‌گويد: افرادي هستند که در مرزهاي شمال شرقي و جنوبي کشور اقدام به واردات قاچاق آدامس مي‌کنند و اين آدامس‌ها را از طريق مباشراني که در بازار دارند، به صورت عمده توزيع کرده و به خريداران و توزيع‌کنندگان هم پورسانت مناسبي مي‌دهند.البته برخي کارشناسان مي گويند اين آدامس‌ها در کشورهاي ترکيه و افغانستان و در کارگاه‌هاي زيرپله‌اي توليد شده و با جعل برندهاي معروف به کشور قاچاق مي‌شود.

اقتصاد پنهان آدامس

اگرچه آمارهاي رسمي گمرک نشانگر اين است که در شش‌ماهه ابتداي سال جاري، 15 ميليون دلار ارز صرف واردات رسمي آدامس شده اما واقعيت بازار آدامس در ايران چيز ديگري است؛ بازاري که فعالانش مي‌گويند آدامس‌هايي که به صورت رسمي از مرزهاي کشور وارد مي‌شود، تنها 15 تا 20 درصد حجم آدامس هاي وارداتي را به خود اختصاص مي‌دهد و بخش عمده يعني 80 درصد باقيمانده، از راه قاچاق روانه جيب و کيف‌هاي مردم مي‌شود.آدامس شايد از جمله کالاهايي باشد که اقتصاد پنهاني دارد. ماجراي 50 ميليارد توماني که سالانه از سوي ايراني‌ها جويده مي‌شود، داستان پيچيده‌اي نيست. بازار ايران در چنبره آدامس‌هاي قاچاقي است که نه‌تنها قيمت بالايي ندارند، بلکه با تمامي مشکلات کيفي که شايد داشته باشند، جاي خود را در جيب و کيف مردم ايران باز کرده‌اند.از تريدنت و اوربيت و پي‌کي گرفته تا فرش و فايو و آدامس خرسي همه و همه در کنار آدامس شيک، اسمايل و ساير انواع آن در بازار ايران يافت مي‌شوند اما واقعيت اين است که آدامس‌هاي قاچاق توانسته‌اند با قيمت‌هاي پايين‌تر و ظاهر مناسبي که دارند و البته در کنار بازارياباني که با نازل‌ترين قيمت کار فروش را در بازار به عهده گرفته‌اند، توانسته‌اند گوي سبقت را بربايند و مشتريان بيشتري را به خود جلب کنند.

گردش مالي بازار آدامس

در اين ميان البته برخي کارشناسان ارزش بازار آدامس ايران را بالغ بر چند صد ميليارد تومان برآورد مي‌کنند و بر اين باورند که با بالا رفتن قيمت دلار در سال‌هاي گذشته، واردات رسمي اين کالا به‌شدت کاهش يافته و در مقابل، قاچاق آن از رونق چشمگيري برخوردار شده است.براساس آمارهاي رسمي گمرک جمهوري اسلامي ايران، در سال 1390، بالغ بر 22 ميليون دلار انواع آدامس به صورت قانوني وارد کشور شده است که اين رقم، در سال‌هاي 91 و 92 که بحران ارزي در کشور اوج گرفت و دولت ارز را سهميه‌بندي کرد و به نوعي واردات هم صرفه چنداني نداشت، به ترتيب به 12.1 ميليون دلار و 2.6 ميليون دلار رسيد. امسال هم که مطابق با آمار گمرک در شش‌ماهه، رقم واردات رسمي آدامس به کشور به 1.5 ميليون دلار رسيده است.اين آمار و ارقام، در کنار حضور برندهاي متنوع خارجي اما قاچاق در بازار، نشان مي‌دهد که آدامس قاچاق توانسته سهم بيشتري از بازار را بربايد و همواره هم در ميان محموله‌هاي قاچاقي که کشف مي‌شود، آدامس پاي ثابت کشفيات است.

ايرانيان چقدر آدامس مي‌جوند؟

در کنار اين واردات رسمي و غيررسمي آدامس، بسياري معتقدند که ايراني‌ها سالانه 500 ميليارد تومان آدامس مي‌جوند و اين آدامس‌ها، اعم از داخلي و خارجي توانسته‌اند بدون اينکه سر و صدايي به پا کنند، نقدينگي زيادي را از جامعه جمع کنند، آن هم براي کالايي که چندان به چشم نمي‌آيد و خيلي‌ها از کنار تجارتش ساده رد مي‌شوند.

آدامس ايراني هم داريم؟

تجارت رسمي و غيررسمي آدامس در ايران در حالي آرام و بدون دغدغه ادامه مي‌يابد که طي سال‌هاي گذشته، توليدکنندگان ايراني تلاش بسياري کردند تا بتوانند اندکي سهم خارجي‌ها را در بازار کم کنند و در مقابل، خود جاي آنها بنشينند اما هيچگاه چنين توفيقي حاصل نشد و آدامس‌هاي ايراني تنها در مواردي خاص آن هم نبود پول خرد در مغازه‌ها، به مشتريان داده مي‌شوند، در غير اين صورت کمتر مشتري با اراده خود تن به خريد آدامس‌هاي ايراني مي‌دهد و حاضر است معادل پول يک آدامس خارجي را براي خريد يک آدامس ايراني هزينه کند؛ موضوعي که بايد ريشه‌هاي آن را در بحث‌هايي همچون طعم، بسته‌بندي و ظاهر آدامس‌هاي ايراني آسيب‌شناسي کرد.در حال حاضر صنعت توليد آدامس در ايران جزء صنايع زيرمجموعه شيريني و شکلات است و با وجودي که ايران صادرات قابل توجهي در صنعت شيريني و شکلات دارد، به نظر مي‌رسد توليد آدامس‌ به يکي از پاشنه‌هاي آشيل‌ اين صنعت تبديل شده است؛ صنعتي که براساس بررسي‌هاي انجام شده ارزش بازار داخلي آن 450 تا 500 ميليارد تومان برآورد مي‌شود.

روزانه چقدر آدامس مصرف مي‌شود؟

طاهره سخت‌باز، از فعالان اين صنعت در ايران مي‌گويد: در حال حاضر بازار آدامس کشور به دو بخش آدامس‌هاي قندي و غيرقندي تقسيم شده که در بخش قندي، سهم توليد داخل 70 درصد و در بخش غيرقندي 50 درصد است.وي با بيان اينکه مصرف روزانه آدامس کشور بين 14 تا 15 تن است، مي‌افزايد: قاچاق آدامس به معضل اصلي براي توليد اين محصول در کشور تبديل شده است. در حال حاضر سالانه حجم بسيار زيادي آدامس از ترکيه و از طريق مرزهاي استان‌هاي آذربايجان غربي و شرقي وارد کشور مي‌شود و قيمت اين آدامس‌ها نيز بسيار نازل است و همين باعث مي‌شود که رقابت توليد داخل با اين آدامس‌هاي قاچاق دشوار شود.