جدید به قدیم
در ساختار اقتصادی ایران، همواره موضوع یارانهها و نحوه تخصیص آنها به بخشهای مختلف تولیدی و مصرفی یکی از مهمترین مباحثی بوده است که نه تنها در سطح کارشناسی بلکه در سطح عمومی جامعه نیز بازتاب گستردهای داشته است. یارانهها به عنوان ابزاری برای حمایت از اقشار آسیبپذیر یا بخشهای تولیدی خاص تعریف میشوند، اما در عمل بسیاری از این یارانهها به صورت پنهان و غیرشفاف جریان دارند و آثار آنها نه تنها به نفع گروههای هدف نیست بلکه موجب ایجاد شکافهای عمیق در عدالت اجتماعی و اقتصادی میشود. یکی از نمونههای بارز این یارانههای پنهان، تخفیف عظیمی است که دولت در فروش نفت خام به پالایشگاههای داخلی اعمال میکند. بر اساس محاسبات جدید، دولت نفت خام را با پنج درصد تخفیف نسبت به قیمت فوب خلیج فارس در اختیار پالایشگاهها قرار میدهد؛ تخفیفی که معادل حدود سه دلار به ازای هر بشکه نفت با قیمت متوسط شصت دلار است. با توجه به حجم روزانه دو میلیون بشکه نفت تحویلی به پالایشگاهها، این تخفیف روزانه به شش میلیون دلار میرسد و در مجموع سالانه بیش از دو میلیارد و دویست میلیون دلار یارانه پنهان ایجاد میکند. این رقم هنگفت در شرایطی پرداخت میشود که دولت برای تأمین کسری بودجه خود، مالیات بر ارزش افزوده را افزایش داده و فشار تورمی مستقیم بر مردم وارد کرده است. به عبارت دیگر، مردم از طریق افزایش مالیات و کاهش قدرت خرید هزینههای دولت را تأمین میکنند، در حالی که پالایشگاهها از تخفیفهای میلیارد دلاری بهرهمند میشوند. این تناقض آشکار میان سیاستهای مالیاتی و سیاستهای یارانهای دولت، پرسشهای جدی در خصوص عدالت اقتصادی و شفافیت بودجهای ایجاد میکند. طبق برنامه هفتم توسعه، تخفیف در فروش نفت خام باید مشروط به سرمایهگذاری پالایشگاهها در پروژههای کیفیسازی و توسعه زنجیره ارزش باشد. هدف از این شرط آن بوده است که پالایشگاهها با استفاده از این تخفیف، منابع مالی لازم برای ارتقای کیفیت فرآوردههای نفتی و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر را فراهم کنند.
اما در عمل، این تخفیف پیش از فرآوری و بدون تحقق شروط قانونی اعمال میشود و پالایشگاهها بدون الزام به سرمایهگذاری در پروژههای کیفیسازی از این یارانه پنهان بهرهمند میشوند. این وضعیت نه تنها موجب اتلاف منابع ملی میشود بلکه فرصتهای سرمایهگذاری در بخش انرژی و صنایع پاییندستی نفت را نیز از بین میبرد.
قیمت نفت روز جمعه بیش از ۲ درصد کاهش یافت، زیرا سرمایهگذاران نگران اشباع عرضه جهانی بودند و در عین حال، پیش از مذاکرات آخر این هفته بین ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، و دانلد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به توافق احتمالی صلح اوکراین چشم دوخته بودند.
قیمت اسکناس و حواله دلار توافقی در بازار ارز تجاری امروز چهارشنبه سوم دی ۱۴۰۴ توسط بانک مرکزی اعلام شد و به ترتیب با رشد قابل توجه به نرخ ۱۱۷ هزار و ۴۶ تومان و ۸۰ هزار و ۳۱۴ تومان رسید.
نیروهای گارد ساحلی ایالات متحده در دومین اقدام خود، یک نفتکش تحریمشده را که آخرینبار در ونزوئلا پهلو گرفته بود، در آبهای منطقهای متوقف و بازرسی کردهاند. این دومین مورد توقیف نفتکشهای تحریمشده مرتبط با ونزوئلا در ماه جاری است.
قیمت اسکناس و حواله دلار توافقی در بازار ارز تجاری امروز سهشنبه دوم دی ۱۴۰۴ توسط بانک مرکزی اعلام شد و به ترتیب با رشد قابل توجه به نرخ ۱۱۴ هزار و ۹۶ تومان و ۷۹ هزار و ۷۰۷ تومان رسید.
قیمت نفت روز دوشنبه پس از آنکه مقامات اعلام کردند ایالات متحده یک نفتکش را در آبهای بینالمللی در سواحل ونزوئلا توقیف کرده است، افزایش یافت و ابهامات جدیدی در مورد عرضه ایجاد کرد.
زمانی که صحبت از چشمانداز بازار نفت به میان میآید؛ قطعههای پازل بسیاری به ذهن میرسد که برای داشتن یک تحلیل واقعبینانه بایستی به تمامی آنها با یک وزندهی درست و معقول پرداخت که مواردی همچون تورم جهانی، سطح عرضه و تقاضا، بحبوحه تنشهای تجاری و درگیریهای ژئوپلیتیکی و سرعت رشد و گسترش هوش مصنوعی اصلیترین آنها هستند. در این گزارش سعی داریم تا حد امکان به مهمترین عوامل موثر بر قیمت نفت به عنوان یک کالای استراتژیک در دنیا بپردازیم و بررسی کنیم که در سال آینده قیمت نفت صعودی خواهد بود یا نزولی؟ و در هرکدام از سناریوهای محتمل چه قیمتهایی منطقی به نظر میرسد. ناگفته نماند که با توجه به اعلام نرخ سوم بنزین در ایران و همچنین احتمال افزایش قیمتهای پلکانی آن به صورت فصلی و همچنین نفتمحور بودن اقتصاد کشور، تحلیل بازار نفت اهمیت به سزایی دارد و بیراه نیست اگر بگوییم؛ قیمت جهانی آن به نوعی با معیشت و سطح رفاه در جامعه گره خورده است.
مرکز آمار ایران در آخرین نتایج حسابهای ملی فصلی این مرکز، نرخ رشد اقتصادی شش ماهه اول سال ۱۴۰۴ را اعلام کرد.
قیمت نفت در معاملات روز جمعه بازار جهانی، با افزایش انتظارات برای کاهش نرخ بهره آمریکا و همچنین عدم قطعیت ژئوپلیتیکی که میتواند عرضه روسیه و ونزوئلا را محدود کند، حدود یک درصد افزایش یافت و به بالاترین حد خود در دو هفته گذشته رسید.
