دفاع از حوزه نفوذ راهبردی

طی چهار دهه گذشته، راهبرد امنیتی ایران عمدتاً بر اصل «پاسخ به تجاوز» استوار بوده است. به عبارت دیگر، تهران معمولاً زمانی از قدرت نظامی خود به‌صورت مستقیم استفاده می‌کرد که خاک کشور یا منافع ملی آن پیش‌تر مورد هدف قرار گرفته بود. با این حال، حمله اخیر نشان می‌دهد ایران در حال عبور از این الگو و حرکت به سوی رویکردی است که در آن تهدید علیه متحدان راهبردی خود را نیز تهدیدی علیه امنیت ملی تلقی می‌کند.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دلیل این حمله را نقض مکرر آتش‌بس در جبهه لبنان اعلام کرد. از نگاه مقام‌های ایرانی، حمله رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت صرفاً یک عملیات محدود علیه حزب‌الله نبود، بلکه اقدامی علیه یکی از مهم‌ترین حلقه‌های محور مقاومت محسوب می‌شد. همین برداشت، زمینه‌ساز واکنش مستقیم ایران شد؛ واکنشی که نشان داد تهران از این پس ممکن است امنیت متحدان خود را بخشی از امنیت راهبردی خویش تعریف کند.

در واقع، آنچه بیش از تعداد موشک‌های شلیک‌شده اهمیت دارد، تغییر در تعریف خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران است. اگر در گذشته عبور از خطوط قرمز عمدتاً به حمله مستقیم علیه ایران محدود می‌شد، اکنون به نظر می‌رسد این خطوط جغرافیایی گسترده‌تری پیدا کرده‌اند و جبهه مقاومت را نیز در بر می‌گیرند. به همین دلیل بسیاری از ناظران منطقه‌ای و بین‌المللی حمله اخیر را صرفاً یک عملیات تلافی‌جویانه نمی‌دانند، بلکه آن را نشانه آغاز مرحله جدیدی از سیاست بازدارندگی ایران ارزیابی می‌کنند.

این تحول در شرایطی رخ داده است که آمریکا و اسرائیل طی ماه‌های گذشته بارها مدعی کاهش توان موشکی ایران شده بودند. عملیات اخیر علاوه بر آنکه این ارزیابی‌ها را به چالش کشید، پیام دیگری نیز به همراه داشت؛ اینکه ایران قصد دارد در معادلات امنیتی منطقه از جایگاه یک بازیگر واکنشی فاصله گرفته و نقش فعال‌تری در شکل‌دهی به موازنه قدرت ایفا کند.

بر همین اساس، حمله به سرزمین‌های اشغالی را می‌توان بخشی از روندی گسترده‌تر دانست؛ روندی که پیش‌تر در موضوع تنگه هرمز، افزایش حضور منطقه‌ای ایران و حمایت آشکارتر از متحدان خود نیز قابل مشاهده بود. در این چارچوب، جمهوری اسلامی ایران در حال گذار از سیاست «دفاع از مرزهای ملی» به سیاست «دفاع از حوزه نفوذ راهبردی» است؛ تغییری که می‌تواند پیامدهای مهمی برای آینده نظم امنیتی غرب آسیا داشته باشد.

روزنامه صبح ساحل