03
مرداد
1405
مرداد
1405
جدید به قدیم
…جدی آینده ایران محسوب میشود، نتیجه همین روند است و کارشناسان هشدار دادهاند که برخی مناطق کشور به مرحله برگشتناپذیر نزدیک شدهاند.در حوزه تنوع زیستی نیز کشورمان با سرعتی نگرانکننده شاهد کاهش جمعیت گونههای جانوری و گیاهی است. شکار غیرمجاز که بخشی از آن ناشی از خلأ نظارت و بخشی ناشی از ضعف فرهنگ محیطزیستی است، زیستگاههای ارزشمند را تهدید کرده است. نابودی جنگلهای هیرکانی، کاهش شدید پوشش گیاهی، آتشسوزیهای گسترده ناشی از عوامل طبیعی و انسانی، و تخریب مداوم زیستگاهها بهواسطه توسعه شهری و جادهسازی، همه نشانههایی از مدیریت نامتوازن سرزمین است. این روند، بهمرور نهتنها تنوع زیستی را کاهش میدهد بلکه تابآوری اکوسیستمها را نیز تضعیف میکند؛ موضوعی که پیامدهای بلندمدت آن برای سلامت، کشاورزی، اقتصاد و امنیت غذایی کشور قابلتوجه است.در چنین شرایطی، سوال اساسی آن است که چرا کشوری با چنین سطح از پیوند فرهنگی با طبیعت، نتوانسته است سیاستگذاری و حکمرانی محیطزیستی مؤثر داشته باشد؟ پاسخ را باید در چند لایه جستوجو کرد. نخست، ساختار اداری و حقوقی حفاظت از محیطزیست در ایران هنوز در جایگاهی قرار ندارد که بتواند بر تصمیمهای بزرگ توسعهای اعمالنظر کند. سازمان حفاظت محیطزیست در بسیاری از موارد در جایگاه مشورتی است و نه تصمیمگیر؛ و طبیعی است…
فاروق خلیلی، مدیر اجرایی خانه محیطزیست مقام، که از نخستین ساعات پس از انتشار گزارش در محل حاضر شد، درباره ماجرا توضیح میدهد: «به محض اطلاع، همراه با نیروهای انتظامی و محیطزیست در محل حاضر شدیم. توضیح دادیم اینجا منطقه ثبتملی و حفاظتشده است و اقامت در آن بدون مجوز مطلقاً ممنوع است. اما متأسفانه گردشگران پیش از این هشدارها، چادر را دقیقاً در نقطه تخمگذاری لاکپشتها برپا کرده بودند و بیاطلاعی از شرایط منطقه باعث شده بود بدترین نقطه ممکن را انتخاب کنند.»اگرچه تذکرات اولیه منجر به جمعآوری موقت چادرها شد، اما بررسیها نشان داد که این گروه برنامهای بهمراتب گستردهتر داشته است: اقامت سه تا چهارماهه تا پایان فصل گردشگری. هدف آنها این بود که این ساحل را به پایگاه ثابت رفتوآمد گروههای بعدی تبدیل کنند؛ اقدامی که میتوانست پیامدی فاجعهبار برای زیستگاه مکسر داشته باشد.موضوع نگرانکنندهتر آن بود که این گردشگران یک سرویس بهداشتی موقت نیز در ساحل نصب کرده بودند. امری که نهتنها آلودگی مستقیم محیط را به دنبال دارد، بلکه دیگر کمپرها را هم تشویق به استقرار در این مسیر میکند و در نتیجه فشار انسانی بر منطقه را چند برابر خواهد کرد. خلیلی در اینباره میگوید: «پسماند این سرویسها مستقیماً وارد…
…آن شامل جذب دیاکسیدکربن، تولید اکسیژن، حفظ منابع آب، افزایش تنوع زیستی، و حتی درآمد حاصل از محصولات جنگلی بسیار بیشتر خواهد بود. تحلیل هزینه-فایده جنگلزایی در ایران نشان میدهد که این اقدامات نهتنها از نظر زیستمحیطی بلکه از نظر اقتصادی نیز توجیهپذیر هستند.علاوه بر این، جنگلزایی نقش مهمی در مقابله با تغییرات اقلیمی دارد. جنگلها بهعنوان مخازن کربن، میتوانند بخش قابلتوجهی از گازهای گلخانهای را جذب کرده و از افزایش دمای زمین جلوگیری کنند. همچنین، جنگلها با حفظ رطوبت خاک، جلوگیری از فرسایش، و تنظیم چرخه آب، نقش مهمی در پایداری اکوسیستمها ایفا میکنند. در شرایطی که بسیاری از کشورها با بحرانهایی مانند خشکسالی، سیل و آلودگی هوا مواجه هستند، جنگلزایی میتواند بهعنوان یک راهکار مؤثر و پایدار مطرح شود.در سطح بینالمللی، جنگلزایی بهعنوان یکی از اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد مطرح شده است. هدف پانزدهم این سازمان، حفظ و احیای اکوسیستمهای زمینی، بهویژه جنگلها، و مقابله با بیابانزایی و کاهش تنوع زیستی است. ایران نیز با امضای توافقنامههای بینالمللی مانند توافق پاریس، متعهد شده است که سطح پوشش جنگلی خود را افزایش دهد و در مسیر توسعه پایدار حرکت کند. این تعهدات نهتنها جنبه زیستمحیطی دارند، بلکه از منظر دیپلماسی، اقتصاد و امنیت…
…حد زیادی برطرف شدهاند. همچنین، طراحی سلولهای باتری بهگونهای انجام شده که بدون نیاز به تغییرات اساسی در زیرساختهای صنعتی، امکان تولید انبوه با خطوط تولید موجود فراهم باشد.در کنار جنبههای فنی، توسعه باتریهای سدیمی نیازمند حمایتهای سیاستی، سرمایهگذاریهای بلندمدت و همکاریهای بینالمللی است. چین، با درک اهمیت راهبردی این فناوری، از سالها پیش برنامههای ملی برای توسعه باتریهای جایگزین را آغاز کرده و اکنون در حال برداشت ثمره این سیاستهاست. در مقابل، بسیاری از کشورها هنوز در مرحله آزمایشگاهی یا نیمهصنعتی قرار دارند و برای رقابت با چین، نیازمند تسریع در سیاستگذاری، حمایت از شرکتهای نوآور، و ایجاد اکوسیستمهای فناورانه هستند.در این میان، ایران نیز میتواند با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی، معدنی و صنعتی خود، به یکی از بازیگران منطقهای در حوزه باتریهای سدیمی تبدیل شود. وجود منابع غنی سدیم، ظرفیتهای دانشگاهی در حوزه شیمی و مهندسی مواد و همچنین تجربه صنعتی در تولید باتریهای لیتیومی، میتواند پایهای برای توسعه فناوریهای سدیمی در کشور باشد. همچنین، با توجه به نیاز روزافزون به ذخیرهسازی انرژی در شبکههای برق، بهویژه در مناطق دورافتاده و با منابع تجدیدپذیر، باتریهای سدیمی میتوانند راهحلی مقرونبهصرفه و پایدار باشند.در مجموع، تحول در فناوری باتریها، صرفاً یک پیشرفت فنی نیست، بلکه بازتابی از…
…دریا، به فرهنگ جامعه تبدیل میشودهیچ قانون و نیروی نظارتی به اندازه یک جامعه آگاه و مسئول نمیتواند از اکوسیستمهای آسیبپذیر دریایی حفاظت کند. نوآوری اجتماعی، حفاظت از محیطزیست را از شعارهای رسمی به دغدغهای روزمره بدل میسازد. نمونههای عینی آن را در کمپینهای پاکسازی ساحل توسط جوانان بندرعباس، پروژههای «جزیره صفر زباله» در قشم و کیش، و آموزشهای همگانی درباره روشهای صید پایدار میبینیم. این اقدامات جمعی، نه تنها تخریب محیطزیست را کاهش میدهد، بلکه تابآوری دریا را در برابر فشارهای فزاینده انسانی افزایش میدهد. حکمرانی؛ وقتی همه بر کشتی توسعه سواریمتصمیمگیریهای از بالا به پایین درباره توسعه بنادر، مناطق آزاد و پروژههای گردشگری، اغلب به تعارض و ناکارآمدی میانجامد. نوآوری اجتماعی با ایجاد شبکههای همکاری بین دولت، بخش خصوصی، دانشگاهها و نمایندگان جوامع محلی، مدل حکمرانی مشارکتی را جایگزین میکند. تشکیل «میزهای توسعه خلیجفارس» در بندرعباس، جایی که همه ذینفعان درباره آینده این آبراه استراتژیک گفتوگو میکنند، میتواند به سیاستهایی با مشروعیت بالاتر، تعارض کمتر و پایداری بیشتر بینجامد. اقتصاد دانشبنیان؛ جذب استعدادهای جوان به ساحلنوآوری اجتماعی تنها به مشارکت ختم نمیشود، بلکه بستر ظهور کسبوکارهای نوپا و دانشبنیان را فراهم میکند. امروز شاهد ظهور استارتاپهایی در حوزه زیستفناوری دریایی (بیوتکنولوژی دریایی) هستیم که از جلبکها و آبزیان…
…مرحله اجرا شد، که در مرحله نخست برگزاری آن سه هزار نهال حَرّا که از سوی اداره منابع طبیعی و آبخیزداری استان هرمزگان برای کاشت در جنگلهای دریایی این روستای اهدا شده بود از سوی مردم جامعه محلی و قایقداران اسکله روستای سهیلی غرس شد.رییس شورای اسلامی بخش حرا جزیره قشم توضیح داد: در مرحله دوم عملیات کاشت این نهالها نیز دانشآموزان و کودکان این روستای جهانی که در شهریورماه امسال بذر حَرّا را از رویشگاههای جنگلهای مانگروی جمعآوری کرده بودند، بعد از ۲ ماه نگهداری از این بذرها، عملیات انتقال آنها را به سواحل قابل کاشت سهیلی انجام دادند و ۲ هزار نهال حَرّا را با ظرافت و دقت بینظیری کاشتند.صلغی اضافه کرد: جنگلهای حرا در روستای سهیلی از جمله مهمترین اکوسیستمهای آبی حایل بین دریا و خشکی هستند که نقش حفاظتی آنها بینظیر است و در فرآیندهای بیولوژیکی سواحل مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری نقش بارزی دارند که با توسعه مناطق حَرّا کاری در آن میتوانیم شاهد ایجاد روستای سبز و دیدنی در این جزیره جهانی باشیم.حرا HARA از گیاهان بومی جزیره قشم محسوب میشود و امکان رشد آن با آب شور میسر است و هر شاخه آن با فرو رفتن در آب، امکان بالندگی…
مرگ جبیرهای ایرانی جزیره قشم بعلت کم بارشی و تغذیه از زباله های روستاهای اطراف دشت های غرب جزیرهجزیره هنگام که در ۵۳ کیلومتری قشم قرار دارد، به دلیل جاذبههای طبیعی و دریاییاش (شامل دلفینها و مرجانها) مشهور است و زیستگاه گونهای نظیر جبیر (که شباهت زیادی به غزال دارد اما جثهای کوچکتر دارد) محسوب میشود. این اتفاق نشاندهنده فشار شدید فعالیتهای انسانی و تغییرات اقلیمی بر اکوسیستمهای حساس جزایر هرمزگان است.عکس: ابراهیم نیک خو
…میکند و زیرساختهای داده، تقاضا برای فضای ابری و هوش مصنوعی را افزایش میدهد. در این سرمایهگذاری، پارکهای لجستیکی، مراکز داده با انرژی تجدیدپذیر و ارتقاء زیرساختهای دیجیتال را تأمین مالی خواهد کرد. همزمان، بنادر ابوظبی با نینگبو برای ساخت یک اکوسیستم لجستیک خودرو همکاری کرد و صادرات خودروهای برقی چین را از طریق کریدورهای کشتیرانی مرتبط با خلیج فارس هدف قرار داد. برای چین، سرمایه خلیج فارس زیرساختهای حیاتی زیربنایی صادرات و استراتژیهای اقتصاد دیجیتال آن را تقویت میکند. برای امارات هم سرمایهگذاریها از نفت فاصله گرفته و نقشی را در بخشهای رشد آینده که چین در آنها در سطح جهانی رقابتی است، تضمین میکنند. این سرمایهگذاریها در کنار هم، نشاندهنده تغییر از جریانهای سرمایه معاملاتی به مشارکتهای نهادی بلندمدت در ایجاد اکوسیستمهای لجستیک و داده هستند. چهار بخش، امور مالی، انرژی، انرژیهای تجدیدپذیر و لجستیک/داده، نشان میدهند که چگونه سرمایهگذاری خاورمیانه در چین دیگر فرصتطلبانه نیست. این سرمایهگذاری ساختاری، متنوع و از نظر راهبردی با اهداف ملی هر دو طرف مانند اتصال مالی، امنیت انرژی، کربنزدایی و انعطافپذیری زنجیره تأمین همسو است. صندوقهای ثروت ملی این اقدامات را هدایت میکنند، اما شرکتهایی مانند آکوا و آرامکو نیز به همان اندازه نقشهای محوری ایفا میکنند. کشورهای خلیج فارس…
شرایط اقلیمی در مقابل شرایط روانیاز منظر روانشناسی، بحران اقلیمی فراتر از یک مسئلهی زیستمحیطی است و یک ترومای مزمن جمعی ایجاد میکند. مفهوم "ترومای اقلیمی" توسط روانشناسانی مانند جین کلیر در انجمن روانشناسی آمریکا معرفی شده، که آن را به عنوان واکنشهای عاطفی مداوم به تهدیدهای اقلیمی توصیف میکند. این تروما میتواند به اختلالاتی مانند افسردگی، اضطراب عمومی و حتی اختلال استرس پس از سانحه منجر شود، به ویژه در میان جوامع آسیبپذیر. بر اساس یک مطالعه در مجله رفتار انسانی طبیعت در سال ۲۰۲۴، حدود ۷ درصد از بزرگسالان آمریکایی سطوح جدی پریشانی روانی مرتبط با تغییرات اقلیمی گزارش کردهاند. این رقم در میان جوانان بالاتر است: یک نظرسنجی جهانی در مجله لنست در سال ۲۰۲۱ بر روی بیش از ۱۰ هزار نفر بین ۱۶ تا ۲۵ سال نشان داد که ۸۴ درصد حداقل به طور متوسط نگران تغییرات اقلیمی هستند و ۴۵ درصد احساس میکنند این نگرانی زندگیشان را مختل کرده است. در ایران، این پدیده ریشهدارتر است. یک بررسی سیستماتیک در سال ۲۰۲۴ بر روی تاثیر تغییرات اقلیمی بر سلامت عمومی ایران نشان داد که افزایش دما و خشکسالیها با افزایش اختلالات روانی مانند افسردگی و اسکیزوفرنی مرتبط است. مطالعهای در بیامسی در سال ۲۰۲۱ بر…
…یا غار نمکی نمکدان است که به عنوان یکی از طولانیترین غارهای نمکی دنیا شناخته می شود. نمکدان یکی از ژئوسایتهای کلیدی و علمی-بینالمللی قشم است؛ گنبد نمکی و غار نمکی از نظر علمی و میراث زمینشناسی اهمیت ویژهای دارند.شاخصه دوم برای انتخاب جزیره به عنوان ژئوپارک، مناظر فرسایشی و ژئومورفولوژی جذاب یا به بیانی عمومیتر چهره خاص طبیعیت حاصل از پدیدههای ریخت زمینشناسی است. درهها و تنگههای فرسایشی مثالهای چشمگیر از نیروهای فرسایشی و شکلگیری سطح زمیناند که مثال ملموس آن در قشم دره ستارهها، تنگه چاهکوه، دره تندیسها و غیره میشود.شاخصه سوم تنوع زیستی و ارزشهای طبیعی است و ژئوپارک قشم تنوع زیستی بالایی دارد از جمله جنگلهای حرا (مانگرو)، سواحل تخمگذاری لاکپشتها، زیستگاه دلفینها، پرندگان مهاجر و...، این اکوسیستمها جزیره را از منظر تنوع گونهای، ژنتیکی و زیستگاهی خاص میکنند.شاخصه چهارم میراث فرهنگی و تاریخی آن منطقه است. مکانهای تاریخی مانند تمسنتی، کوشه،لافت،طبل، قلعه پرتغالیها و سازهها و سنتهای محلی که پیوند میان انسان و محیط طبیعی را نشان میدهند؛ قشم از این منظر محدودهای غنی است. لذا این ترکیب زمینشناسی قابلارزش، طبیعت بکر و میراث فرهنگی باعث شد قشم برای حفاظت علمی، آموزشی و توسعهٔ گردشگری بهعنوان ژئوپارک انتخاب شود…
