جدید به قدیم
…البته وقتی دیدمش، فهمیدم خیلی بیشتر از آن چیزی است که دربارهاش شنیده بودم.با دلخوری، همه وسایل موزهاش را در یکی از اتاقهای خانه انبار کرده بود. او نه موزهداری خوانده بود و نه ادعایی داشت؛ اما عمر خود را صرف جمعآوری وسایل اجدادش کرده بود.کنارش ایستادم و با دقت یادداشت برمیداشتم و عکس میگرفتم. وسایلی را که با سختی و در طول عمرش جمع کرده بود، برایم توضیح میداد. انگار برایم یک کارگاه آموزشی برگزار کرده باشد. از «هاش» یا آسیاب دستی تا «لینگار» (لنگر) و انواع «منجل» (دیگ و قابلمه) آشنا شدم. همچنین با انواع دستبافتهای تولید شده از «پیش مغ»( برگ درخت خرما) به گویش محلی آشنا شدم. البته بعد از آن کارگاه آموزشی صمیمانه، بارها از ایشان درباره نام بومی وسایلی که یاد گرفتنشان برایم سخت بود، پرسیدم.هر مدیری که به جزیره میآمد، باید می نشستم و برایش روزهای طولانی از فرهنگ بومی جزیره و اهمیت آن توضیح میدادم. در گذر این سالها، دهانم کف کرده از بس حرف زدهام. البته الان دیگر انرژی چندانی هم برای این کار ندارم.خلاصه، بعد از سالها گفتوگو با مدیران و صاحبمنصبان رنگارنگ، فرصتی پیش آمد که موزه حاج محمد زبیری را…
…فرهنگ جزیره کهن قشم را که در حال فراموشی بود ثبت و زنده نگاه دارد.کتاب ارزشمند گنز بپو ( گنج پدربزرگ) به درستی گنجی است که هر چه زمان بگذرد جامعه بیشتر به اهمیت او پی می برد. این اثر شاخص حاصل سال ها عمر استاد زبیری است که خواننده در آن با تاریخ،آیین، سرگرمی ها و کلمات جزیره آشنا می شود.درباره این بزرگ مرد نوشتن برای من یک افتخار است به عنوان یک کنجکاو که در سراسر روستاهای هرمزگان قدم می زنم بی تعارف محمد زبیری یکی از تاثیرگذارترین افراد در استان هرمزگان است.من و همکارانم بعد از آشنایی با ایشان مجموعه مستندی را آغاز کردیم با نام " روستازادگان دانشمند" که نام مجوعه را از جناب سعدی بزرگ قرض گرفتیم.این مستند های کوتاه نگاهی دارند به زندگی افرادی که روستاهای خود تحول ایجاد کردند.محمد زبیری عزیز همان پدر حکیمی است که با عمل خود به ما پند می دهد و سعدی درباره این دست انسان های بزرگ حکایتی دارد که می گوید:حکیمی پسران را پند داد که جانان پدر هنر آموزید....او به تنهایی و سختی موزه مردم شناسی دیرستان را راه اندازی کرد که هر ساله هزاران نفر از آنجا بازدید می…
… فرهنگ، دریا و همزیستی خردمندانه انسان با طبیعت است. میراث فرهنگی این دیار، از دانش بومی لنجسازی و طنین موسیقی دریایی گرفته تا معماری اصیل، آیینها، باورها و سبک زندگی «جزیرتیها»، سرمایهای بیبدیل برای آینده ایران است. صیانت از این میراث، نهتنها پاسداشت گذشته، بلکه ترسیمگر مسیر توسعهای ریشهدار و هویتمحور برای نسلهای فردا خواهد بود.روز جهانی موزه و هفته میراث فرهنگی، مجالی است برای یادآوری یک مسئولیت مشترک: «صیانت از اصالت و پویایی قشم برای آیندگان». شکوه فرهنگ بومی این جزیره، قرنها بر شانههای زنان هنرمند و خالق رودوزیهای ظریف، و مردان دریاورزی که پهنه اقیانوسها را درنوردیدهاند، حفظ شده و امروز در تجلی آیینهای محلی پیش چشم ماست.بر این اساس، رسالت ما مدیران حوزه فرهنگ و سیاستگذاران صنعت گردشگری، در گام نخست، تکریم و پاسداشت «گنجینههای زنده بشری» این سرزمین است. در این میان، «استاد محمد زبیری»، موزهداری دغدغهمند و پژوهشگری نستوه، طی چند دهه اخیر همتی والا گماشت تا داراییهای فرهنگی و هویت بومی مردمان جزیره را که در آستانه فراموشی بود، در کتاب ارزشمند «گنز بپو» (گنج پدربزرگ) ثبت و ضبط نماید. ایشان با گردآوری میراث ملموس در موزه مردمشناسی دیرستان و انتشار کتاب «گماش جزیره»( گماش یعنی مروارید)، به خردورزی و شاعرانگی جامعه…
وقتی دشتیزاده با گویش بامزه ترکیبی بوشهری- جزیرتی خود از تمهیدات صورت گرفته برای برگزاری نخستین رویداد «میراثبان» به مناسبت روز جهانی موزه به حاج محمد خبر داد، برقی در چشمان پیرمرد درخشید که به تصورم، تمام خستگی ۷۷ سال زندگی را شست و از تنش و روحش بیرون برد. آن شعف خالصانه او، مرا به یاد «سانتیاگو» در رمان «پیرمرد و دریا» شاهکار جاودانه ارنست همینگوی انداخت. با این تفاوت که استاد محمد زبیری، برخلاف سانتیاگو، ماهی غولپیکر صید شده خود را به ساحل رسانده است و دستش خالی نیست؛ همان صید گرانبهایی که نه تنها گوشت و پوستش از دریاست، بلکه «هویت مکتوب» یک سرزمین تمدنی اما کمتر روایت شده است. اگر سانتیاگو با کوسهها جنگید تا بقایای صیدش را حفظ کند، زبیری با «کوسههای فراموشی» و «تلاطم های امواج مدرنیته» جنگیده است تا نگذارد سنت ها، آیین ها، واژگان بومی و سبک زندگی اصیل جزیرتی در اعماق زمان، غرق شوند.دیرستان برای من فقط یک روستای معمولی از فهرست حدود ۷۰ آبادی جزیره قشم نیست؛ بلکه منطقهای که در آن «نوروز زراعی» و آیینهای کهن، نه یک سوژه ژورنالیستی برای پرداختن در رسانه، بلکه نبض تپنده زندگی بر مدار اصالت و هویت بومی ساحل نشینان خلیج فارس…
…۱۵ درجه سانتیگراد است؛ اقدامی که با هدف ارتقای کیفیت زندگی و تحقق اهداف پایداری زیستمحیطی انجام میشود.به گزارش صبح ساحل، پیشتر شرکت «پلانیت ش.م» اعلام کرده بود که بهعنوان مشاور اصلی پروژه راهبردی «خنکسازی ریاض» برای مقابله با چالشهای گرمایش شهری در این شهر انتخاب شده است.طبق گزارش این روزنامه، این پروژه بر پایه سازوکارهای علمی و تجهیزات دقیق اجرا خواهد شد و تنها به راهکارهای سنتی محدود نمیشود، بلکه شامل مقابله با پدیده «جزایر حرارتی» در مناطق مختلف شهر نیز خواهد بود.این گزارش همچنین اشاره میکند که پروژه مذکور «یکی از بلندپروازانهترین تلاشهای بینالمللی برای کاهش پدیده جزایر حرارتی شهری در کلانشهرها» به شمار میرود و نخستین ابتکار جهانی برای بازطراحی کامل شرایط حرارتی شهری در مقیاس یک شهر کامل است.به نوشته این روزنامه، این پروژه در کنار طرحهای بزرگ دیگری که عربستان هدایت میکند ــ مانند «ریاض سبز» و «پارک ملک سلمان» ــ قرار میگیرد؛ پروژههایی که از طریق توسعه فضای سبز به کاهش دما کمک میکنند.در این گزارش آمده است که سازوکار پیشنهادی برای کاهش گرمای ریاض بر چند محور اصلی استوار است؛ از جمله: استفاده از مواد نوآورانه در آسفالت جادهها، بهکارگیری مصالح مناسب در مسیرهای پیادهروی، ایجاد کانالهای…
…حاکم بر طرف مقابل تصریح کرد: «سیاستورزی و فرایند تصمیمگیری در آمریکا دچار تزلزل نهادینه است؛ از این رو شاهد تغییرات مکرر و مواضع متناقض و ضدونقیض هستیم که طبیعتاً هر گفتوگویی را با چالش مواجه میکند. با این حال، همانگونه که در میدان نبرد با اقتدار عمل کردهایم، در عرصه دیپلماسی نیز با «چشمان باز» و با تکیه بر تجارب گذشته، برای حراست از منافع ملی ایران با تمام توان تلاش خواهیم کرد.»اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به گمانهزنیهای رسانهای پیرامون نحوه نهاییسازی احتمالی توافق و سفرهای دیپلماتیک میان ایران و پاکستان، تأکید کرد: «ملاحظات شکلی، در مقایسه با محتوا و اصلِ روند مذاکرات، در اولویتهای بعدی قرار دارند. تمرکز فعلی ما بر پیشبرد روند گفتوگوهاست و تصمیمگیری درباره نحوه اعلام یا امضای تفاهم نهایی، به زمان مقتضی موکول خواهد شد.»وی افزود: «اگرچه تردد هیئتهای دیپلماتیک میان تهران و اسلامآباد در صورت ضرورت محتمل است، اما در مقطع کنونی، هیچ برنامهریزی مشخصی برای سفر هیئت ایرانی به پاکستان یا حضور مجدد هیئت پاکستانی در ایران صورت نگرفته است.» راهبرد «عادیسازی» و پیوند ساختاری آمریکا با رژیم صهیونیستیسخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اظهارات مطرحشده پیرامون جاهطلبیهای سیاسی دونالد ترامپ و فشارهای واشنگتن بر…
در روزگاری که جهان مدام از حقوق بشر، آزادی و کرامت انسانی سخن میگوید، توقیف ناوگان امدادی صمود بار دیگر پرده از واقعیتی تلخ برداشت؛ واقعیتی که نشان میدهد معیارهای غرب، نه بر اساس انسانیت، بلکه بر اساس منافع سیاسی تنظیم میشود. کشتیهایی که تنها حامل دارو، غذا و فریاد همبستگی با مردم محاصرهشده غزه بودند توسط رژیم صهیونیستی در آبهای بین المللی متوقف شده و دهها فعال حقوق بشر بازداشت شدند. گویی رساندن نان و دارو، بزرگترین جرم قرن است. ناوگان همبستگی صمود نماد وجدان بیدار مردمی بود که نمیخواستند در برابر گرسنگی کودکان غزه سکوت کنند. اما واکنش اسرائیل، نه یک برخورد امنیتی، بلکه نمایشی آشکار از قدرت عریان بود؛ حمله به فعالانی که دستهایشان خالی از سلاح اما دلهایشان سرشار از انسانیت بود. تصاویر منتشرشده از برخورد تحقیرآمیز با فعالان این ناوگان، افکار عمومی جهان را شوکه کرد و بسیاری این رفتار را، راهزنی دریایی و نقض آشکار حقوق بینالملل دانستند. اما آنچه درد را عمیقتر میکند، برخورد دوگانه غرب است. همان دولتهایی که برای کوچکترین رخداد در کشورهای مخالف خود، نشست اضطراری تشکیل میدهند، در برابر محاصره غزه و توقیف کشتیهای امدادرسان، سکوت کردند. اگر چنین حادثهای از سوی کشوری غیرهمسو با غرب رخ میداد…
… روشی هوشمندانه برای ذخیره سرمایش در اقلیم گرم منطقه. طاق دهنه جایین؛ معماری آب بر بستر سنگ و ساروجیاز شاخصترین آثار تاریخی روستا، «طاق دهنه جایین» است؛ سازهای سنگی ـ ساروجی که برای انتقال آب از یک سوی رودخانه به سوی دیگر ساخته شده و بنا بر گفته اهالی، بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد. این پل آببر روی دو پایه سنگی در میانه رودخانه قرار گرفته و احتمالاً به دوره صفوی بازمیگردد. در امتداد همین مسیر آبی، ۱۲ آسیاب آبی ساخته شده است؛ سازههایی که نشان از وفور غلات و رونق کشاورزی در گذشته دارند. این شبکه انتقال آب و آسیابها، تصویری روشن از نظام اقتصادی پویا در سدههای گذشته ارائه میدهد. کوره ذوب آهن؛ نشانهای از صنعت کهن در نزدیکی دهنه کوه، بقایای یک کوره ذوب آهن مشاهده شده که احتمال تعلق آن به دوره ساسانیان مطرح است. وجود منابع احتمالی سنگآهن در منطقه و پوشش جنگلی شامل بنه، کسور، کاج، سرو و زیتون، شرایط لازم برای تولید حرارت بالا و ذوب فلز را فراهم میکرده است. شریفی اضافه کرد: «چنین شواهدی نشان میدهد جایین صرفاً یک روستای کشاورزی نبوده، بلکه کارکرد صنعتی نیز داشته است.»در این روستا بقایای قلعهای با قدمتی بیش از یک قرن دیده…
…کافی است ساعتی را در یکی از جایگاههای سوخت سپری کنید تا عمق این فاجعه را دریابید؛ خودروهایی که در میانه صف، زیر فشار گرما و ترافیک خاموش میشوند و در کنار آنها، خانوادههایی که در کابینهای داغ، به جای خنکای کولر، طعم تلخ بیتدبیری را میچشند. تصویر مادری که در گرمای کشنده ۴۰ درجه، در حالی که کودکش از بیتابی میگرید و خودرویشان در میانه صفِ طولانی از کار افتاده، اشک میریزد، تنها یک صحنه نیست؛ این تابلوی تمامنمای «نظارت ضعیف» در هرمزگان است.آنچه نمک بر این زخم میپاشد، حضور بیمحابای دلالانی است که گویی صاحباختیار جایگاهها شدهاند. در حالی که مردم عادی باید ساعتها در صف منتظر بمانند، برخی افراد با پلاکهای غیربومی و در دست داشتن چندین کارت سوخت، آزادانه به خرید و فروش و سوختگیری مشغولند. این در حالی است که در استانهای همجوار مانند کرمان، طرح «کدینگ» بهخوبی اجرا شده و دست متخلفان کوتاه گشته است؛ اما در بندرعباس، گویی ارادهای برای ساماندهی این وضعیت وجود ندارد.پرسش اصلی مردم از مسئولان استان هرمزگان و شرکت پخش فرآوردههای نفتی این است: تا کی قرار است مردم نجیب این خطه، تاوان بیبرنامگی و ضعف مدیریتی را با جان و مال خود بپردازند؟ چرا سیستمهای نظارتی…
عادل شهرزاد، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هرمزگان در یاداشتی به مناسبت روزجهانی موزه و هفته میراثفرهنگی نوشت: روز جهانی موزهها فرصتی مغتنم برای تأملی دوباره بر جایگاه موزهها در نظام دانایی و حافظه تاریخی جوامع انسانی است. در ادبیات معاصر مطالعات میراث فرهنگی، موزهها دیگر صرفاً فضاهایی برای نگهداری اشیا تلقی نمیشوند، بلکه نهادهایی معرفتزا و میانرشتهای به شمار میآیند که در آنها تاریخ، باستانشناسی، مردمشناسی، هنر، جامعهشناسی و مطالعات فرهنگی به هم میرسند تا روایتهای پیچیدهتری از گذشته انسان ارائه شود. موزهها در این معنا، بایگانیهای زنده تاریخاند؛ مکانهایی که در آنها اشیا نه تنها حفظ میشوند، بلکه خوانده، تفسیر و در چارچوب روایتهای علمی و فرهنگی بازمعنا میگردند.در این میان، منطقه خلیج فارس جایگاهی ممتاز در مطالعات تاریخی و باستانشناسی دارد. این پهنه آبی از دیرباز یکی از مهمترین کانونهای شکلگیری شبکههای ارتباطی و مبادلات فرهنگی در جهان باستان بوده است. موقعیت جغرافیایی خلیج فارس در پیوند میان فلات ایران، میانرودان، شبهجزیره عربستان و حوزه اقیانوس هند، آن را به گذرگاهی راهبردی برای تعاملات انسانی، تجاری و فرهنگی تبدیل کرده است؛ گذرگاهی که آثار آن را میتوان در مجموعه گستردهای از دادههای باستانشناسی به دست آمده از سواحل و جزایر این منطقه مشاهده کرد.کاوشها و…
