جدید به قدیم
شادی در آغوش دریا، پایان تلخخانوادهای اهل استان فارس، ساکن بندر مقام، عصر ۱۹ اردیبهشتماه برای گذراندن لحظاتی آرام در کنار دریا، راهی محدوده کنار صخرههای محدوده پایین گردنه عشاق شده بودند. این منطقه که به زیباییهای طبیعیاش شهرت دارد، تا لحظاتی پیش شاهدبازی و خنده دو برادر بود، اما طبیعت در یکلحظه کوتاه، چهرهای دیگر از خود نشان داد. مادر خانواده درحالیکه مشغول گرفتن عکس یادگاری از ایلیا ۵ ساله و بردیا 2 و نیم سالهاش کنار صخره بود، ناگهان متوجه شد موجی بلند و شدید، جگرگوشهاش را به عمق دریا میکشد. تلاشهای نفسگیر زن جوان برای نجات ایلیا موفقیتآمیز بود اما در نجات بردیا ناکام ماند و فریادهای استمدادش در غرش امواج گم شد. عملیات جستجوی نفسگیر با حضور نیروهای امدادیپس از وقوع حادثه و در ساعت ۱۸:۳۰، بلافاصله خبر به دهیاری بندر مقام اعلام شد. «مهدی اشکنانی»، دهیار منطقه، با تأیید این خبر گفت: «بهمحض اطلاع، تیمهای اورژانس، دریابانی، نیروهای محلی و ناجیان غریق بهسرعت در محل حادثه حاضر شدند». ایلیا پس از انجام اقدامات درمانی اولیه به بیمارستان رستمانی پارسیان اعزام شد.عملیات جستجو برای یافتن بردیا ادامه داشت، شرایط مواج دریا، کار را برای تیمهای امدادی دشوار کرده بود. پس از حدود 3ساعت جستجوی…
…یکی از مطالبات جدی داوطلبان تبدیل شده است؛ مطالبهای که نخستین بار با پیگیری خبرگزاری ایسنا وارد فضای رسانهای شد و پس از آن، به سطح اظهارنظر رسمی مسئولان آموزشی کشور رسید.در همین راستا دکتر ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم در گفتوگو با ایسنا، با تأیید بررسی این موضوع اعلام کرده است: این موضوع از سوی وزیر نیز مطرح شده و دستهبندیهایی از سهمیه برای این افراد در نظر گرفته شده است که جزئیات آن باید بررسی و مشخص شود که چه تعداد از دانشجویان و داوطلبان کنکور مشمول این شرایط میشوند.تاکید معاون وزیر علوم بر طراحی «دستهبندی سهمیه» برای داوطلبان متضرر از جنگ سخن بیانگر این است که اصل موضوع تا حد زیادی مورد پذیرش قرار گرفته و اکنون بحث اصلی، چگونگی اجرا و تعیین جزئیات آن است.عدالت آموزشی در شرایط نابرابر جنگاگرچه کنکور سراسری همواره یکی از رقابتیترین و حساسترین آزمونهای کشور بوده، اما شرایط امسال با سالهای گذشته تفاوتهای زیادی دارد؛ چرا که جنگ به شکلی یکسان همه مناطق کشور را تحت تأثیر قرار نداده و برخی استانها و شهرها با فشار و آسیب بیشتری مواجه بودهاند.استانهایی مانند تهران، اصفهان، تبریز و برخی مناطق دیگر، در ماههای گذشته درگیر تنشها و تبعات…
…روانی و مصرف موادِ تشخیص داده شده هستند. با این حال پژوهشهای عمیقتر نشان دادهاند که بخش قابل توجهی از این تشخیصها پیش از وقوع بیخانمانی وجود داشتهاند. یعنی افراد آسیبپذیر روانی، اولین قربانیان یک سیستم اقتصادی شکننده هستند. از سوی دیگر، خود تجربهی بیخانمانی با استرس مزمن، بیخوابی، طرد اجتماعی، و فقدان امنیت میتواند یک فرد سالم را نیز به سمت اختلالات روانی سوق دهد. بنابراین، ما با یک چرخهی معیوب روبهروایم: ساختار اقتصادی نابرابر، آسیبپذیرترین شهروندان از جمله مبتلایان به اختلالات روانی را به حاشیه میراند و طرد اجتماعی حاصل، به تشدید همان آسیبها دامن میزند. این دوگانهی سبب یا معلول دقیقا همان نقطهای است که فردگرایی روششناختی که ارادهی فرد را مرجع تحلیل قرار میدهد، شکست میخورد و ضرورت نگاه ساختاری آشکار میشود. سلامت جسمانی و خوددرمانیهنگامی که سرپناه از کالبدشکافی جامعه حذف شود اولین نهادی که فشار اضافه را تحمل میکند، بدن فرد بیخانمان است. آمارهای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد ۸۱ درصد از افراد بیخانمان دستکم یک بیماری مزمن جسمی دارند. افزایش چشمگیر بیماریهای تنفسی و مشکلات اسکلتی-عضلانی در این جمعیت ارتباط مستقیمی با خوابیدن در فضاهای باز و مرطوب دارد. اما مهمتر از آن پدیدهی خوددرمانی است. نزدیک به نیمی از افراد بیخانمان که…
…مشترک شکل میگیرد که اضطراب ناشی از دسترسپذیری دائمی در روزهای دیگر را کاهش میدهد. برعکس، فقدان این هماهنگی منجر به پدیده فحشای زمانبندی میشود جایی که کارمند مجبور است در تمام ساعات شبانه روز آماده شرکت در جلسات آنلاین باشد و نوبتهای مختلف مراقبت از کودک را مدیریت کند. دادهها حاکی از آن است که میزان جستجوهای کارکنان برای مشاغل جدید با عبارت عدم هماهنگی نسبت به سال قبل ۱۴۹ درصد افزایش یافته است. این موضوع نشان می دهد که مشکل، صرفا حضور در دفتر نیست، بلکه هرج و مرج ناشی از نبود یک مدل عملیاتی مشخص است.نابرابری در پشت پرده الگوریتمهاجامعهشناسی دورکاری را به عنوان یک لایه جدید از قشربندی اجتماعی تحلیل میکند که بر اساس جنسیت، سن و موقعیت مکانی بازتولید می شود. در حالی که دورکاری فرصت اشتغال را برای افراد دارای معلولیت یا ساکنان مناطق محروم افزایش داده، شکاف دیجیتالی و تفاوت در سرمایه مکانی یعنی کیفیت فضای کار خانگی را نیز تشدید کرده است. جالب توجه است که جمعیت متولدین اواخر دهه ۹۰ در این میان موقعیتی متناقض دارند. بر اساس گزارش کیک و مانستر در سال 2025، ۹۲ درصد از این نسل خواستار گفتگوی آزاد درباره سلامت روان در محیط کار…
…فاحش را روشنتر کرده است. از این منظر، دیوان را میتوان بخشی از سازوکار جهانی برای تحقق عدالت و صلح عادلانه دانست؛ صلحی که بر توافق تحمیلی بلکه بر پایه قواعد مورد قبول جامعه بینالمللی استوار باشد. افزون بر این ارکان سیاسی و قضایی، شبکه گستردهای از برنامهها و نهادهای تخصصی مرتبط با سازمان ملل متحد در حوزههای مختلف توسعهای و انسانی فعالیت میکنند. برنامههای توسعه، نهادهای حمایت از کودکان، سازمانهای فعال در حوزه بهداشت جهانی، نهادهای امدادرسانی و دیگر آژانسهای تخصصی، ارزشهای منشور ملل متحد را به سطح زندگی روزمره انسانها فرود میآورند. مبارزه با فقر، کاهش نابرابریهای اجتماعی، گسترش دسترسی به آموزش، تقویت بهداشت عمومی، مقابله با بیماریهای واگیر و حمایت از گروههای آسیبپذیر، همه بخشهایی از تلاش برای ساختن جهانی عادلانهتر است. تجربه نشان داده است که صلح پایدار تنها در سایه سکوت سلاحها برقرار نمیشود، بلکه مستلزم دگرگونی در ساختارهای نابرابر اقتصادی و اجتماعی و پاسخ دادن به نیازهای اساسی بشر است.از همین رو، گفتمان توسعه پایدار در چارچوب سازمان ملل متحد جایگاهی محوری یافته است. پیوند میان صلح، توسعه و حقوق بشر به تدریج به یکی از ارکان اندیشه راهبردی این سازمان تبدیل شده است. این نگاه بر آن است که ناامنی، فقر، بیعدالتی…
…مصرف مواد در بستگان درجه یک، قوی ترین عامل پیشبینی کننده مصرف مواد در زنان باردار است (نسبت شانس ۷.۲۶) . به بیان ساده، دختری که در خانوادهای با والدین معتاد بزرگ شده، به مراتب بیش از دیگران در معرض این آسیب قرار دارد. همچنین، عوامل اقتصادی-اجتماعی نقشی کلیدی دارند. زنان با وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین، حدود ۲.۲ برابر بیشتر در معرض مصرف مواد هستند و این یافته در مطالعهی کرمان نیز تایید میشود که سطح تحصیلات پایین همسر را یک پیشبین قلمداد میکند. این آمارها نشان میدهد که اعتیاد در بارداری صرفا یک مسئلۀ پزشکی یا اخلاقی فردی نیست، بلکه معلول ترکیبی سمی از فقر، نابرابری آموزشی و فروپاشی ساختار حمایتهای خانوادگی است. جنین در محراب مواداز منظر روانشناسی و پزشکی، نوزادانی که در معرض مواد مخدر قرار میگیرند، پیش از تولد وارد فرآیند اعتیاد میشوند. این نوزادان هنگام تولد، میانگین وزن کمتر و سن حاملگی کمتری نسبت به گروه سالم دارند. مهمتر از آن، آنان دچار سندرم محرومیت نوزادی میشوند. دادههای شیراز نشان میدهد حدود ۵۹ درصد از این نوزادان برای درمان علائم ترک، نیاز به مداخله دارویی پیدا میکنند. این نوزادان به طور میانگین ۱۴ روز در بیمارستان بستری میشوند، در حالی که این رقم…
…در سطح روانشناختی، والدین دچار سوگیری تأیید میشوند: تمایل دارند بپذیرند که شهریهی بالا حتماً کیفیت بالایی به همراه دارد، بنابراین به هر نشانهی کوچکی از فناوری چنگ میزنند تا تصمیم خود را توجیه کنند. این مکانیسم دفاعی مانع از آن میشود که والدین به عنوان ناظران مدنی مؤثر عمل کنند. در مواردی که والدین انتقاد میکنند، مدرسه به سرعت انگ ضد فناوری یا سنتی را به آنها میچسباند. عملا والدین در این بازی نمادین، هم پول میدهند و هم ساکت میمانند. آنچه پشت ویترین هوشمند رخ میدهد، بازتولید نابرابری آموزشی است: کودکانی که در مدارس هوشمند ثبتنام میکنند، لزوما بهتر یاد نمیگیرند؛ فقط والدینشان هزینهی بیشتری برای احساس آرامش خاطر پرداختهاند. اشتیاق بدون فهم مسئلهبخش عمدهی مسئولیت شکاف ویترین-واقعیت بر دوش سیاستگذاران آموزشی است. روایتی که در اسناد بالادستی تکرار میشود روایت جبر فناورانه است: باور به این که صرف نصب سخت افزار و نرم افزار به طور خودکار کیفیت آموزش را ارتقا میدهد. این رویکرد از منظر روانشناسی ریشه در خطای برنامهریزی و سادهانگاری دارد. سیاستگذاران تمایل دارند پیچیدگی محیط مدرسه را نادیده بگیرند و همبستگی را با علیت اشتباه بگیرند؛ یعنی چون مدارس پیشرو در جهان تجهیزات دارند، پس تجهیزات علت موفقیت آنهاست. در حالی که…
… میان زمین و آسمان معلق مانده بود، به علت ضربات متعدد به سر و اندامها در وضعیت وخیم قرار گرفت. وی بلافاصله توسط نیروهای اورژانس پس از درمان اولیه به بیمارستان شهید محمدی بندرعباس منتقل شد اما تقدیر، برای او نقشه دیگری داشت تیم درمان پس از انجام اقدامات اولیه، تصویربرداریهای تخصصی و آزمایشهای لازم، به دلیل شدت آسیبهای مغزی وی را به بخش مراقبتهای ویژه انتقال دادند. روزها گذشت و تلاش کادر پزشکی برای بازگرداندن محمد امین به زندگی، بینتیجه ماند، تا اینکه در نهم اردیبهشت، مرگ مغزی او رسماً اعلام شد. بخشش زندگی در میان اندوه و ناباوری، پدر و مادر با قلبی سرشار از عشق به همنوع، تصمیم تلخ اما شیرین اهدای عضو را گرفتند.در همان شامگاه غمانگیز، رضایتنامه اهدای اعضاء امضا شد تا زندگی بخشیدن به دیگران، تسلیبخش اندوهشان باشد. پس از انجام روند رضایتگیری توسط کارشناسان واحد اهدا عضو، هماهنگیهای لازم انجام و پس از حضور جراحان تیم برداشت عضو شیراز، عمل برداشت عضو در شامگاه نهم اردیبهشت ماه با عملیات برداشت اعضا با دقت وسرعت آغاز شد. امانت های گران بها کلیهها و کبد محمد امین، امانتهایی گرانبها، از بدن او جدا شده و آماده سفر به بیمارستان بوعلی سینا شیراز جهت اهدا…
…حامی است. قربانیان گزارش میدهند که مراجعه به مراکز حمایتی اغلب با پاسخهای غیرحرفهای، سرزنش یا توصیه به تحمل به خاطر بچهها و فرو نپاشیدن خانواده مواجه میشوند. این پاسخهای ناکارآمد، خود به نوعی آسیب ثانویه بدل میشوند. آنچه از نظر جامعهشناختی فروپاشی تابآوری نامیده میشود، در واقع حاصل «درماندگی آموختهشده» است. زمانی که سیستم از حمایت موثر خودداری میکند، یا هزینههای قانونی چنان بالاست که شوهر میتواند به راحتی وکیل بگیرد اما زن نمیتواند، قربانی به این باور میرسد که هر اقدامی بیفایده است. از ابعاد ساختاری تا بیعدالتی نظاممنداز منظر جامعهشناختی، خشونت خانگی هرگز یک مسئله خصوصی صرف نیست، بلکه بازتابی از نابرابری قدرت در سطح خرد یعنی روابط جنسیتی و ساختارهای کلان یعنی بنیادهای حقوقی و اقتصادی است. یکی از مفاهیم کلیدی در تحلیل این وضعیت، بیعدالتی معرفتی است؛ یعنی نادیده گرفته شدن نظاممند صدای زنان و تجربیات آنها. در ایران، این بیعدالتی نه تنها در دادگاهها، بلکه در گفتمان عمومی نیز جریان دارد. به عنوان مثال، پرونده گلی کوهکن در گرگان که در روزنامههای بینالمللی و سازمان ملل مطرح شد، دختری که در ۱۲ سالگی به عقد پسرعمویش درآمده بود، به وضوح ابعاد این فاجعه ساختاری را نشان میدهد. او پس از سالها تحمل آزار همسرش،…
… رنج روانی کمتری از حذف کالاها حس میکنند، زیرا هیچگاه یک دوره طلایی پیشاتورمی را تجربه نکردهاند که حسرت آن را بخورند. در مقابل خانوادههای با تبار اجتماعی متوسط رو به بالا که تورم را در میانسالی و به عنوان یک شوک ناگهانی دریافت میکنند، دچار چیزی میشوند که میتوان آن را شکاف تصمیم نامید. آنها هنوز خود را در هویت مصرفی طبقهای بالاتر میبینند عادت به مصرف سالاد و میوه خارج از فصل، رفتن به استخر هفتگی، یا خرید پوشاک با برند خاص در حالی که بودجه واقعیشان دیگر به آن سطح نمیرسد. مدیریت گرانی و منبع بازتولید نابرابری تورم مزمن، نبرد روزمره با قیمتها را به یک میدان اجتماعی تبدیل میکند که در آن سرمایه فرهنگی و تبار اجتماعی، نقش تعیینکننده ای دارند. آنچه در ظاهر رفتارهای فردی و گاهی دمدمی مزاجانه به نظر میرسد مثلا یکی اصرار بر یک برند خاص دارد و دیگری بیاعتناست، یکی زودتر دست به حذف میزند و دیگری دیرتر در تحلیل دقیق، منطق طبقاتی منظمی دارد. افراد با سرمایه فرهنگی بالا، زرادخانهای از ترفندهای شناختی و عملی در اختیار دارند که به آنها اجازه میدهد تورم را مدیریت کنند و رنج آن را به تاخیر بیندازند یا به بخشهای کم اهمیت تر…
امتحانات حضوری زیر سایه انفجارها
