جدید به قدیم
…برگزار شد.این برنامه در مجتمع فرهنگی هنری پیامبر اعظم(ص) بستک و با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی بستک شکل گرفت؛ رویدادی که تمرکز اصلی آن بر بازشناسی جایگاه «پسکرانه» در شکلگیری تمدن ساحلی خلیجفارس بود. برگزارکنندگان این برنامه بر این باورند که برای فهم دقیق هویت تاریخی و فرهنگی جنوب، نباید تنها به کرانهها و بنادر بسنده کرد، بلکه باید به عمق جغرافیای انسانی، زیستبومهای پیرامونی و روایتهایی که در پسکرانهها جریان داشتهاند نیز توجه کرد.آغاز این رویداد با گشایش نمایشگاه عکس «ایستاده در غبار» همراه بود؛ نمایشگاهی با موضوع خسارتهای واردشده به بناهای تاریخی ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه اخیر. این بخش از برنامه، فضایی تأملبرانگیز برای مخاطبان فراهم کرد تا نسبت میان میراث، آسیبپذیری و ضرورت حفاظت از حافظه تاریخی را از دریچه تصویر تجربه کنند.در ادامه، بخش سینمایی رویداد با نمایش چند اثر مستند و داستانی دنبال شد؛ آثاری که هر کدام از زاویهای متفاوت به لایههای هویتی هرمزگان و جغرافیای فرهنگی خلیجفارس نزدیک میشدند. مستند پژوهشی «لَنه ۱۹۲۷؛ بندرعباس» تصویری از بندرعباس ارائه کرد که به دور از کلیشههای رایج، بر چهره واقعی، بیواسطه و کمتر دیدهشده این شهر تمرکز…
…میگرفت و او را از اداره بیرون میکردند. آن سال هم، اول هفته، خبر فوت ناگهانی پسرعموی جوانم را به من دادند؛ اما چون هفته گردشگری بود، ماندم. اینها را گفتم تا روایت کنم چگونه بعد از هزار زحمت، روز افتتاح موزه دیرستان فرا رسید. البته پیش از آن، موزه خال (صالح روزبه) را در طولا افتتاح کرده بودیم.همچنان که مشغول هماهنگی بودم، یکی از دوستان که آن زمان در سازمان اسم و رسمی برای خودش دستوپا کرده بود، خودش را میان جمعیت کشید و آرام در گوشم گفت که مدیرعامل از شما خوشش نمیآید و بهتر است در مراسم افتتاحیه موزه آقای زبیری نباشید.البته اگر عقل الان را داشتم، آن هفته گردشگری نمیماندم که جناب سلطان از چهره من خوشش بیاید یا نیاید.خلاصه، حاج محمد چند بار زنگ زد که: «همه این کارها زحمت تو است، چرا نیامدی؟» دلم نیامد دلش را بشکنم. یکبار با دوچرخه از قشم به روستای هلر و از آنجا به خانه ایشان رفتم.هرگاه ملاقاتش میکنم، با بسیاری از جنبههای فرهنگ بومی آشنا میشوم. در این سالها با واژگانی آشنا شدهام که میتوانم بگویم فراموش شده بودند.همیشه عادت دارم پیش از چاپ، کتابهایم را به استاد زبیری…
…او در میان خستگی ها و تنهایی ها توانست بخش مهمی از فرهنگ جزیره کهن قشم را که در حال فراموشی بود ثبت و زنده نگاه دارد.کتاب ارزشمند گنز بپو ( گنج پدربزرگ) به درستی گنجی است که هر چه زمان بگذرد جامعه بیشتر به اهمیت او پی می برد. این اثر شاخص حاصل سال ها عمر استاد زبیری است که خواننده در آن با تاریخ،آیین، سرگرمی ها و کلمات جزیره آشنا می شود.درباره این بزرگ مرد نوشتن برای من یک افتخار است به عنوان یک کنجکاو که در سراسر روستاهای هرمزگان قدم می زنم بی تعارف محمد زبیری یکی از تاثیرگذارترین افراد در استان هرمزگان است.من و همکارانم بعد از آشنایی با ایشان مجموعه مستندی را آغاز کردیم با نام " روستازادگان دانشمند" که نام مجوعه را از جناب سعدی بزرگ قرض گرفتیم.این مستند های کوتاه نگاهی دارند به زندگی افرادی که روستاهای خود تحول ایجاد کردند.محمد زبیری عزیز همان پدر حکیمی است که با عمل خود به ما پند می دهد و سعدی درباره این دست انسان های بزرگ حکایتی دارد که می گوید:حکیمی پسران را پند داد که جانان پدر هنر آموزید....او به تنهایی و سختی موزه مردم شناسی دیرستان را…
… حفظ شده و امروز در تجلی آیینهای محلی پیش چشم ماست.بر این اساس، رسالت ما مدیران حوزه فرهنگ و سیاستگذاران صنعت گردشگری، در گام نخست، تکریم و پاسداشت «گنجینههای زنده بشری» این سرزمین است. در این میان، «استاد محمد زبیری»، موزهداری دغدغهمند و پژوهشگری نستوه، طی چند دهه اخیر همتی والا گماشت تا داراییهای فرهنگی و هویت بومی مردمان جزیره را که در آستانه فراموشی بود، در کتاب ارزشمند «گنز بپو» (گنج پدربزرگ) ثبت و ضبط نماید. ایشان با گردآوری میراث ملموس در موزه مردمشناسی دیرستان و انتشار کتاب «گماش جزیره»( گماش یعنی مروارید)، به خردورزی و شاعرانگی جامعه محلی، رنگی از اصالت و حکمت بخشید. استاد زبیری در آثار و گفتار خویش، علاوه بر رمزگشایی از سنن کهن مردمان جزیرتی، دریچهای نو به جنبههای گوناگون و ناملموس بزرگترین جزیره خلیجفارس گشوده است.در فرجام سخن، باید بر این نکته پای فشرد که صیانت از هویت قشم، بدون تکیه بر ظرفیتهای بیپایان «میراث انسانی» ممکن نخواهد بود. تجربه مجاهدتهای علمی امثال استاد زبیری به ما میآموزد که توسعه پایدار در جزیره، از مسیر پیوند فناوری مدرن با حکمت بومی میگذرد. وظیفه ما امروز، فراتر از ابنیه و یافته های پاسبانی از «جریان زندگی» و «دانش نهفته» در سینه این…
…در مطالعات تاریخی و باستانشناسی دارد. این پهنه آبی از دیرباز یکی از مهمترین کانونهای شکلگیری شبکههای ارتباطی و مبادلات فرهنگی در جهان باستان بوده است. موقعیت جغرافیایی خلیج فارس در پیوند میان فلات ایران، میانرودان، شبهجزیره عربستان و حوزه اقیانوس هند، آن را به گذرگاهی راهبردی برای تعاملات انسانی، تجاری و فرهنگی تبدیل کرده است؛ گذرگاهی که آثار آن را میتوان در مجموعه گستردهای از دادههای باستانشناسی به دست آمده از سواحل و جزایر این منطقه مشاهده کرد.کاوشها و بررسیهای باستانشناسی در سواحل شمالی خلیج فارس، بهویژه در محدوده استان هرمزگان، طی دهههای اخیر چشماندازهای تازهای از تاریخ دریانوردی، تجارت و سکونتهای انسانی در این منطقه گشوده است. کشف محوطههای بندری، استقرارگاههای ساحلی، بقایای معماری مرتبط با فعالیتهای تجاری، و نیز مجموعهای از سفالینهها، اشیای فلزی، مهرها، سکهها و آثار مرتبط با مبادلات دریایی، نشان میدهد که این منطقه از هزارههای پیش از میلاد بخشی فعال از شبکههای گسترده دادوستد بوده است. شواهد باستانشناسی حاکی از آن است که خلیج فارس نه تنها مسیر عبور کالا، بلکه بستر انتقال اندیشهها، فناوریها و الگوهای فرهنگی میان تمدنهای مختلف بوده است.از منظر باستانشناسی دریایی، خلیج فارس یکی از حوزههای مهم مطالعه در زمینه تعامل انسان و دریا به…
…استان گسترش یابد و قبه این عمل ناصواب ریخته شود. هدف این نوشته نقد شخص نیست بلکه مسئله نگرانی از گسترش این رویکرد است.نمونه این فقره، همزمانی مسئولیت «معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری هرمزگان» و «مدیرکل/سرپرست میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان هرمزگان» است؛ به بیان دیگر یک نفر عهدهدار این دو تصدی مهم و از دیدگاه ما اثرگذار است که هر کدام بهتنهایی نیازمند تمرکز، تخصص و زمان قابلتوجهی هستند. سوال بزرگ این است که چرا «مدیریت اداره کل میراث فرهنگی استان هرمزگان» همچون گوشت قربانی میان افرادی که هیچ قرابتی با این سمت ندارند، جا به جا میشود؟ چرا برای جناب استاندار هرمزگان تغییر معاون اقتصادی از ابتدای روی کار آمدنشان چنین دشوار است؟ شما که مدام از بانک نیرویهای کارآمد و متخصص استان هرمزگان برای پستهای ملی میگویید این ظرفیتها را در استان نادیده میگیرید که ناگزیر به سپردن چندین مسئولیت به یک فرد شدهاید. تکرار چهرهها در پستهای متعدد، نهتنها فرصت رشد را از دیگران سلب میکند، بلکه انگیزه را در میان نیروهای توانمند کاهش میدهد. پرواضح است که میدانید طبق قانون مدیریت خدمات کشوری اشخاص نمیتوانند همزمان چند پست سازمانی دولتی را بر عهده بگیرند مگر در موارد استثنا و با پنهان…
…امدادرسانی و دیگر آژانسهای تخصصی، ارزشهای منشور ملل متحد را به سطح زندگی روزمره انسانها فرود میآورند. مبارزه با فقر، کاهش نابرابریهای اجتماعی، گسترش دسترسی به آموزش، تقویت بهداشت عمومی، مقابله با بیماریهای واگیر و حمایت از گروههای آسیبپذیر، همه بخشهایی از تلاش برای ساختن جهانی عادلانهتر است. تجربه نشان داده است که صلح پایدار تنها در سایه سکوت سلاحها برقرار نمیشود، بلکه مستلزم دگرگونی در ساختارهای نابرابر اقتصادی و اجتماعی و پاسخ دادن به نیازهای اساسی بشر است.از همین رو، گفتمان توسعه پایدار در چارچوب سازمان ملل متحد جایگاهی محوری یافته است. پیوند میان صلح، توسعه و حقوق بشر به تدریج به یکی از ارکان اندیشه راهبردی این سازمان تبدیل شده است. این نگاه بر آن است که ناامنی، فقر، بیعدالتی، تبعیض ساختاری و محرومیت از حقوق بنیادین، زمینهساز بروز منازعات خشونتبار است. بنابراین، مقابله با ریشههای تعارض نه تنها یک ضرورت اخلاقی، بلکه پیششرطی برای امنیت جمعی محسوب میشود. برنامههای جهانی برای کاهش فقر، توسعه پایدار محیطزیستی، ارتقای برابری جنسیتی و حمایت از گروههای به حاشیه راندهشده، هر یک حلقهای از زنجیره تلاش برای دستیابی به صلحی است که بر عدالت استوار است. در کنار این ابعاد ساختاری، سازمان ملل متحد نقش مهمی نیز در ترویج فرهنگ…
… فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی خود را ادامه دادهاند. برخی ایرانیان مقیم خارج نیز، با وجود امکان ماندن در کشورهای امنتر، تصمیم به بازگشت گرفتهاند. این رفتار، اگرچه ممکن است از نظر آماری گسترده یا محدود باشد، اما از نظر نمادین، حامل پیامی روشن است: پیوند با وطن، صرفاً قراردادی نیست. نجابتِ بازگشت؛ اخلاق مسئولیتدر فرهنگ ایرانی، مفاهیمی چون «غیرت»، «تعهد» و «مسئولیت» جایگاهی ریشهدار دارند. بازگشت در روزهای سخت را میتوان در چارچوب «اخلاق مسئولیت» تحلیل کرد؛ اخلاقی که فرد را فراتر از منفعت شخصی به مسئولیتی جمعی پیوند میدهد.این نجابت، به معنای انکار مشکلات یا نادیده گرفتن چالشها نیست. جامعه ایران، همچون هر جامعه دیگری، با مسائل اقتصادی و اجتماعی دست به گریبان است. اما تفاوت در اینجاست که در بزنگاههای امنیتی، نوعی همگرایی بر محور «حفظ سرزمین» شکل میگیرد. پیام به جهان: ملتها چگونه سنجیده میشوند؟رفتار جمعیت در بحران، یکی از شاخصهای مهم در تحلیلهای ژئوپلیتیک است. کشوری که مردمش در روزهای تهدید، پراکنده شوند، با چالشهای مضاعف روبهرو خواهد شد. در مقابل، جامعهای که انسجام نسبی خود را حفظ کند، از قدرت بازدارندگی نرم برخوردار است.آماری که از پیشی گرفتن ورود بر خروج حکایت دارد ــ حتی اگر نیازمند تکمیل و شفافسازی باشد ــ…
…تاریخ و نادیده گرفتن ریشههای فرهنگی یک منطقه باشد.اما تاریخ را نمیشود با فشار رسانهای بازنویسی کرد. تنگه هرمز، نتیجهی سالها پیوند اقتصادی، دریایی، زبانی و هویتی مردمی است که از این مسیر بارها و بارها عبور کردهاند. یک تغییر نام، بدون پشتوانهی تاریخی و بدون احترام به حقیقت، بیشتر شبیه جابهجایی تابلو است تا تغییر واقعیت. شاید بعضیها بگویند نام مهم نیست اما نام، بیاهمیت نیست چون نام، حافظه است. هر واژهای که روی نقشه ثبت میشود، بخشی از نگاه جهان به ما را شکل میدهد. وقتی دشمنان سعی میکنند نام هرمز را حذف کنند، در عمل میکوشند جایگاه ایران و نقش تاریخی آن در خلیج فارس و دریانوردی را کمرنگ نمایند. انگار به ما میگویند شما حق ندارید خودتان را آنطور که هستید صدا کنید و این دقیقاً همان چیزی است که جامعهی ایرانی را آزرده میکند.ایرانیان در طول تاریخ برای حفظ خاک سرخ رنگ جزیره هرمز و تعلق ابدی آن به سرزمین مادری، خون سرخ خود وجان شیرین خودرا فدا کرده اند. جنگی که در آن، هرمز توسط امامقلی خان از دست قدرتهای مهاجم اشغالگر بیرون آمد و نام و جایگاه آن دوباره به عنوان بخشی از اراده و توان ایران زنده شد. و این…
…هرمزگان شاهدان حماسه جهانیفرخنده جلالی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان، در سخنانی ضمن اشاره به نقش مردم استان هرمزگان در دوران جنگ تحمیلی، گفت: "مردم هرمزگان از همان آغاز جنگ تحمیلی با حضور شجاعانه خود در کنار هنرمندان، سوگ جنگ را به حماسهای جهانی تبدیل کردند." وی افزود: "هنرمندان هرمزگان بیش از 700 اثر تولیدی در رشتههای مختلف هنری، از جمله تئاتر خیابانی، به ثبت رساندند که این آثار علاوه بر ارزشهای هنری، پیامهایی عمیق از ایستادگی مردم این استان در برابر دشمنان را منتقل میکند."جلالی در ادامه بر نقش مهم هنر و رسانه در حفظ و ترویج هویت ملی ایران تأکید کرد و گفت: "هنرمندان هرمزگان در طول جنگ تحمیلی و بعد از آن توانستند با خلق آثار هنری خود، مردم جهان را از آنچه در این سرزمین گذشت، آگاه کنند. رسانهها و مستندسازان نیز با تلاشهای خود در انعکاس این وقایع، کمک کردند تا صدای ایران در برابر سکوت بینالمللی به گوش جهان برسد."وی در نهایت با ابراز امیدواری از این که همیشه پرچم ایران در تنگه هرمز به اهتزاز درآید، گفت: "این روزها نشانگر قدرت و همبستگی ملت ایران است. روز ملی خلیج فارس نه تنها یک روز خاص است بلکه نمادی از اراده…
