جدید به قدیم
…گذشته به دانش تاریخی تبدیل شوند. به بیان دیگر، موزهها حلقه واسط میان کاوشهای میدانی باستانشناسی و فهم عمومی از تاریخاند.از منظر معرفتشناختی، اشیای موزهای را میتوان «متون مادی تاریخ» دانست؛ متونی که خوانش آنها نیازمند روشهای علمی و رویکردهای میانرشتهای است. هر سفالینه، هر قطعه فلز، هر ابزار یا شیء دریانوردی در واقع حامل اطلاعاتی درباره فناوری، اقتصاد، روابط اجتماعی و نظامهای فکری جوامع گذشته است. هنگامی که این اشیا در فضای موزه گردآوری و در چارچوب روایتهای علمی ارائه میشوند، به ابزارهایی برای بازسازی تاریخ فرهنگی و تمدنی یک منطقه تبدیل میگردند.در جهان امروز، رویکردهای نوین موزهداری نیز بر همین کارکرد دانشی و فرهنگی موزهها تأکید دارند. موزههای معاصر تلاش میکنند با بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال، روایتهای تعاملی و روشهای نوین نمایش، ارتباطی فعالتر میان مخاطبان و میراث فرهنگی برقرار کنند. چنین رویکردی سبب میشود که موزهها از فضاهایی صرفاً نمایشگاهی به مراکزی پویا برای آموزش، پژوهش و گفتوگوی فرهنگی تبدیل شوند. در این فرآیند، مخاطب دیگر صرفاً تماشاگر اشیا نیست، بلکه به مشارکتکنندهای در فهم و بازخوانی تاریخ بدل میشود.در ارتباط با میراث فرهنگی خلیج فارس، این رویکرد اهمیت دوچندانی مییابد. گستره وسیع دادههای باستانشناسی و تاریخی این منطقه، ظرفیتهای فراوانی برای پژوهشهای میانرشتهای…
وقتی آمار به روایت تبدیل میشوددر ادبیات جامعهشناسی بحران، رفتار جمعیت در مواجهه با تهدیدهای جنگی یکی از شاخصهای مهم سنجش «اعتماد عمومی» و «تابآوری اجتماعی» به شمار میرود. معمولاً با افزایش سطح ناامنی، نخستین واکنش بخشی از جامعه، تلاش برای خروج از منطقه درگیری است. تجربههای دهه اخیر در خاورمیانه و اروپای شرقی این الگو را تأیید میکند.در جنگ داخلی سوریه که از سال ۲۰۱۱ آغاز شد، طی چند سال نخست بیش از پنج میلیون نفر از جمعیت این کشور به خارج مهاجرت کردند و میلیونها نفر نیز در داخل آواره شدند. در اوکراین نیز پس از آغاز درگیری گسترده در سال ۲۰۲۲، میلیونها شهروند به کشورهای اروپایی پناه بردند. در هر دو مورد، شدت درگیریهای میدانی، تخریب زیرساختها و ناامنی گسترده شهری، خروج جمعیت را به واکنشی طبیعی و گسترده تبدیل کرد.در چنین بستری، انتشار آماری که از پیشی گرفتن «ورود» بر «خروج» در مرزهای ایران حکایت دارد، واجد معنای اجتماعی ویژهای است. حتی اگر این داده صرفاً نسبت ترددهای ثبتشده باشد و نه شاخص کامل مهاجرت دائمی، باز هم در فضای ذهنی جامعه، به نمادی از «ماندن» و حتی «بازگشت» تعبیر می شود. تفاوت بسترها: مقایسهای محتاطانه با سوریه و اوکراینمقایسه علمی ایجاب میکند…
…روزی که روح جمعی بندر، اسکله و مردم هرمزگان داغدار شد. مردان و زنانی که صبح، با امیدِ نان حلال از خانه بیرون رفتند و دیگر هرگز بازنگشتند. نام و یاد آن عزیزان، علاوه بر سنگ قبرها در خاطرات همکارانشان، در دل همسران و فرزندانشان و در وجدان بیدار مردم این دیار حک شد.امروز، به یاد آن روز وآن عزیزان دست به سینه برپا میایستیم، سکوت میکنیم و با تمام وجود به روح پاک درگذشتگان این سانحه درود میفرستیم. برای دستهایی که در سکوتِ دریا جا ماند، اما رزق حلالشان تا همیشه زبانزد عام وخاص خواهد بود.در کنار یاد عزیزان از دست رفته، نباید فراموش کنیم که بازماندگان این حادثه، همچنان با آثار روحی، روانی و معیشتی آن دست و پنجه نرم میکنند. همسرانی که بار زندگی را به تنهایی بر دوش میکشند، فرزندانی که جای خالی پدر و مادر را هر روز در خانه، مدرسه و آینده خود احساس میکنند و پدر و مادرانی که هنوز چشم بهراه فرزندی هستند که دیگر بازنمیگردد.سالروز این حادثه دردناک تذکری است به همه ما که حمایت از بازماندگان، یک احساس گذرا نیست، یک مسئولیت دائمی است. رسیدگی به وضعیت معیشتی، درمانی و روحی خانوادهها و ثبت شهادت جانباختگان حادثه…
…از موشکها هستند. چنین جملهای را باید نه در سطح ادبی، بلکه در سطح راهبردی خواند. در نگاه نخست این عبارت نه وعده اقدام و نه تهدید مستقیم است و نه جدول زمانی دارد، نه به گزینه خاصی اشاره میکند و همین بیتعینی، هسته اصلی قدرت آن است. در ادبیات روابط بینالملل، این شیوه بیان را میتوان در چارچوب «ابهام راهبردی» تحلیل کرد، رویکردی که در آن یک بازیگر عمداً سیاست خود را مبهم نگه میدارد تا طرف مقابل را در وضعیت عدم قطعیت قرار دهد. ابهام، در این معنا، فقدان تصمیم نیست بلکه خودِ تصمیم است. وقتی کشوری نداند دقیقاً چه اتفاقی قرار است رخ دهد، مجبور میشود همه سناریوهای ممکن را در محاسباتش لحاظ کند: از حمله محدود گرفته تا تحریمهای جدید، از عملیات سایبری تا فشار دیپلماتیک یا حتی بازگشت به میز مذاکره. این وضعیت، هزینه تصمیمگیری را برای طرف مقابل بالا میبرد. در شرایط قطعیت، دولتها میتوانند واکنش متناسب طراحی کنند، اما در شرایط ابهام ناچارند برای بدترین سناریو آماده باشند. همین آمادگی، خود نوعی بازدارندگی ایجاد میکند. نکته مهم این است که چنین جملهای، تهدیدی «بدون تعهد» است. اگر بعداً اقدامی صورت گیرد، گوینده میتواند ادعا کند که قبلاً هشدار داده بود. اگر اقدامی صورت…
سیاستمداری که رسانه شدپیش از ظهور دونالد ترامپ، سیاستمداران معمولاً از مسیر رسانههای رسمی مانند تلویزیون، روزنامهها و بیانیههای دولتی با مردم صحبت میکردند. ترامپ این قاعده را بههم زد. او توییتر را به تریبون شخصی خود تبدیل کرد؛ تریبونی که بدون واسطه، بدون سردبیر و بدون فیلتر در اختیارش بود.ترامپ با میلیونها دنبالکننده، هر زمان که میخواست، میتوانست خبر بسازد، واکنش نشان دهد یا حتی دستور کار رسانهها را تغییر دهد. بسیاری از خبرنگاران صبح خود را با بررسی توییتهای او آغاز میکردند، چرا که میدانستند یک توییت ساده میتواند تیتر اول رسانهها شود.زبان ساده، تند و عامهپسندیکی از مهمترین ویژگیهای توییتهای ترامپ، سادگی زبان است. او از جملات کوتاه، واژههای ساده و ساختارهای غیررسمی استفاده میکرد. برخلاف سیاستمدارانی که زبان دیپلماتیک و پیچیده دارند، ترامپ طوری مینوشت که گویی در حال صحبت با یک دوست یا هوادار است.استفاده از کلمات احساسی مانند «عالی»، «افتضاح»، «دروغین»، «فاجعه» و «بزرگترین» در توییتهای او بسیار رایج بود. این زبان ساده باعث میشد پیامش سریع فهمیده شود و بهراحتی دستبهدست بچرخد.حملات مستقیم و بیپردهترامپ در توییتهایش اهل تعارف نبود. او بهطور مستقیم به رقبا، رسانهها، سیاستمداران و حتی متحدان خود حمله میکرد. لقبسازی برای مخالفان، مانند نامگذاریهای تحقیرآمیز…
…قرار گرفته است. همچنین تولیدکنندگان، اصناف و بازاریان نیز تجمعهای اعتراضاتی داشتهاند. از جمله این اعتراضات تجمع مرغداران و تولیدکنندگان گوشت و لبنیات نسبت به مشکلات تامین نهادهای دامی در هفته اخیر بود. این تجمعهای اعتراضاتی در استانهای مختلف روبهروی استانداریها برگزار شد. استانداران نیز با رسمیت شناختن مطالبات آنها جلسات مشورتی و گفتگومحور برای شنیدن مطالبات آنها برگزار کردند. در جریان اتفاقات اخیر نیز در واکنش به اعتراض بازاریان نسبت به بیثباتی نرخ ارز و افزایش قیمتها دستگاههای مختلف از جمله استانداران و فرمانداران به دیدار بازاریان و اصناف رفتند و با آنها گفتگو کردند. رویکردی که نشان داد دولت اعتراضات مسالمتآمیز را به رسمیت میشناسد.اما در زمانی که بازاریان و اصناف در حال اعتراضات مسالمتآمیز بودند و البته گروههای مختلفی در جامعه نیز نسبت به مسائل معیشتی خود معترض بودند، افرادی سعی کردند مسیر اعتراضات مسالمتآمیز مردم را به سمت خشونت، تخریب اموال عمومی و شعارهای هنجارشکنانه پیش ببرند. در پی تغییر روند اعتراضات و تبدیل آن به آشوب و تخریب، اعتراضات مسالمتآمیز با هدف بیان مطالبات معیشتی مردم به محاق رفت. به همین دلیل شرایط امنیتی بر کشور حاکم شد و تهدید حمله و مداخله خارجی نیز به بدتر شدن اوضاع انجامید. شرایطی که به…
…هر جا روایت خبرنگار شنیده شده، بحرانها کمهزینهتر مدیریت شدهاند. قشم نیز از این قاعده مستثنا نیست. زیرا بحرانها، چه طبیعی و چه مدیریتی، همواره آزمونی جدی برای نسبت میان «قدرت» و «اطلاعرسانی» بودهاند. سیل و طوفان اخیر در جزیره قشم نیز از این قاعده مستثنا نبود؛ بحرانی که علاوه بر زیرساختهای شهری و روستایی، بار دیگر نحوه مواجهه برخی مدیران با رسانهها را به چالش کشید.شایان ذکر است که مدیریت بحران در دنیای امروز، صرفاً به معنای اعزام ماشینآلات، صدور بخشنامه یا برگزاری جلسات نیست؛ بلکه یکی از ارکان اصلی آن، مدیریت افکار عمومی و روایت بحران است. در این چارچوب، رسانه نه رقیب مدیر، بلکه شریک اوست. هرگونه تلاش برای تضعیف رسانه، در عمل به تضعیف اعتماد عمومی و افزایش شکاف میان مردم و نهادهای مسئول منجر میشود؛ شکافی که پرکردن آن بهمراتب دشوارتر از مدیریت خود بحران است. واکنش اخیر فعالان رسانهای جزیره قشم را باید فراتر از یک اعتراض صنفی تلقی کرد. این واکنش، نشانهای از یک مطالبه جدیتر است: بهرسمیت شناختن رسانه بهعنوان نهاد مکمل حکمرانی. نکته کلیدی همان گزاره ای است که در بیانیه جمعی از فعالان رسانه ای جزیره قشم خطاب به رییس جمهور و مقامات ارشد دولت چهاردهم بر روی آن…
…دکتر حسینی، متخصص جراحی کلیه و فلوشیپ اورولوژی ترمیمی و عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تا پیشازاین افشاگری، از چهرههای شناختهشده وزارت بهداشت به شمار میرفت. اما اکنون سکوت وی و فقدان واکنش رسمی، جامعه را با پرسشهایی جدی درباره سلامت اخلاق حرفهای و شفافیت مدیریتی مواجه کرده است. این پرونده، یادآور بحث قدیمی و همچنان حلنشده «زیرمیزی» در نظام درمان کشور است، موضوعی که قرار بود کمیسیون بهداشت مجلس با ارائه گزارشی جامع، مسیر اصلاح آن را روشن کند، اما انتشار این گزارش ماههاست به تأخیر افتاده و همین تأخیر، ابهامات و نگرانیها را افزایش داده است. واقعیت آن است که چنین افشاگریهایی، بیش از آنکه صرفاً یک تخلف فردی را نشان دهد، نشانگر ساختاری معیوب است که اگر اصلاح نشود، نهتنها سلامت بیماران، بلکه اعتماد عمومی بهنظام درمانی را نیز به مخاطره میاندازد. در اغلب بیمارستانها از تهران تا هرمزگان، تابلوهایی نصبشده که با خط درشت مینویسند: «دریافت هرگونه وجه خارج از تعرفه ممنوع است.» اما تجربه بیماران، واقعیت دیگری را نشان میدهد. بسیاری روایت میکنند تا زمانی که «مبلغ توافقی» پرداخت نشود، پرونده عمل جلو نمیرود، تاریخ جراحی تعیین نمیشود و حتی مشاورههای درمانی تکمیل نمیشوند. شماره کارتهایی که آهسته جابهجا میشود، مبالغی که در…
…بسیاری از آنها معلم، کارمند، کارگر و مردم عادیاند که فقط برای سوختگیری آمدهاند. تعداد کارتهای سوخت آزاد را در جایگاهها محدود کردیم و زمان استفاده از کارتهای آزاد هم کاهش دادهایم، طبیعیست که صف ایجاد شود؛ چون عرضه و تقاضا با هم نمیخواند».هاشمی نخل ابراهیمی تأکید کرد:«قاچاق بنزین در استانهای مجاور ما اتفاق میافتد، نه در مناطق ما. اما سختگیریها در هرمزگان طوری اعمال میشود که نتیجهاش فقط صفهای طولانی و اذیت شدن مردم است. من به یکی از فرمانداران گفتم ظرف یکی دو هفته باید این موضوع را حل کنید. باید با شرکت نفت و نهادهای نظارتی بنشینید و کاری کنید. هم ساعت استفاده از کارتهای آزاد سوخت باید بیشتر شود، هم تعداد کارتهای جایگاهها باید به حدی برسد که نیاز مردم تأمین شود».وی در واکنش به کاهش سهمیه آزاد از 30 لیتر به 20 لیتر گفت:«در همه جای کشور سهمیه آزاد سوخت 30 لیتر است و در هرمزگان نیز باید همین روند اجرا شود. در شرایط استثنایی زمان جنگ 12 روزه، یک سری محدودیتها طبیعی بود، اما الان دلیلی ندارد مردم در فشار باشند. استان هرمزگان در همان محدودیتها گیر کرده است. هر تصمیمی که باعث نارضایتی مردم شود، باید اصلاح شود.»
…حالا به کانون اصلی تکثیر آئدس بدل شدهاند. ساکنان خیابانهای قدیمی مرکز شهر از بوی تعفن، گزشهای مکرر و بیتوجهی برخی دستگاههای خدماتی گلایه دارند. آنها میگویند: «هر شب انگار در میدان دعوای نامرئی هستیم؛ اسپری میزنیم، پشهبند میکشیم؛ اما فایده ندارد. پشهها از همه جا میآیند.»مسئولان دانشگاه علوم پزشکی تأکید دارند که تنها راه مقابله با این پشه، حذف محلهای تخمریزی آن است؛ یعنی خشککردن آبهای راکد در زیرگلدانها، کولرها، لاستیکهای فرسوده و چالههای آسانسور. گروههای واکنش سریع نیز اعلام کردهاند که تاکنون ۳۶۸ محل آلوده در شهر پاکسازی شده است، اما با توجه به گستردگی آلودگی، این اقدامات هنوز کافی نیست.دکتر یحیی میرزاده، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، میگوید: «پشه آئدس از انسان به انسان منتقل نمیشود، اما هر بار که از فرد آلوده خون میمکد، ویروس را در بزاق خود ذخیره کرده و میتواند نسلهای بعدی را هم ناقل کند.» همین ویژگی سبب شده که کنترل چرخه انتقال، دشوار و نیازمند همکاری گسترده میان مردم و نهادها باشد.با وجود تلاشهای شهرداری، بسیج، هلال احمر و گروههای مردمی برای پاکسازی محلات، نبود نظافت مستمر، ضعف در جمعآوری پسماندها و بیتوجهی به جویهای باز شهر، باعث شده تا مردم احساس ناامنی بهداشتی…
