جدید به قدیم
️در مورد سفر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، به آمریکا میتوان به چند نکته اشاره کرد.
تنگه هرمز، آبراهی کمعرض اما عمیق و استراتژیک، در نقطهای حساس از جغرافیای سیاسی جهان واقع شدهاست. این گذرگاه آبی که خلیج فارس را به دریای عمان و از آنجا به اقیانوسهای آزاد متصل میسازد، فراتر از یک مسیر کشتیرانی معمولی، بهعنوان یکی از حساسترین و حیاتیترین شریانهای ترانزیت انرژی در کره زمین شناخته میشود. اهمیت این تنگه نه تنها از تراکم و حجم ترافیک عبوری از آن، که از جایگاه منحصربهفرد آن در معادلات امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی منطقه خلیج فارس و جهان نشأت میگیرد.
در ساختار اقتصادی ایران، همواره موضوع یارانهها و نحوه تخصیص آنها به بخشهای مختلف تولیدی و مصرفی یکی از مهمترین مباحثی بوده است که نه تنها در سطح کارشناسی بلکه در سطح عمومی جامعه نیز بازتاب گستردهای داشته است. یارانهها به عنوان ابزاری برای حمایت از اقشار آسیبپذیر یا بخشهای تولیدی خاص تعریف میشوند، اما در عمل بسیاری از این یارانهها به صورت پنهان و غیرشفاف جریان دارند و آثار آنها نه تنها به نفع گروههای هدف نیست بلکه موجب ایجاد شکافهای عمیق در عدالت اجتماعی و اقتصادی میشود. یکی از نمونههای بارز این یارانههای پنهان، تخفیف عظیمی است که دولت در فروش نفت خام به پالایشگاههای داخلی اعمال میکند. بر اساس محاسبات جدید، دولت نفت خام را با پنج درصد تخفیف نسبت به قیمت فوب خلیج فارس در اختیار پالایشگاهها قرار میدهد؛ تخفیفی که معادل حدود سه دلار به ازای هر بشکه نفت با قیمت متوسط شصت دلار است. با توجه به حجم روزانه دو میلیون بشکه نفت تحویلی به پالایشگاهها، این تخفیف روزانه به شش میلیون دلار میرسد و در مجموع سالانه بیش از دو میلیارد و دویست میلیون دلار یارانه پنهان ایجاد میکند. این رقم هنگفت در شرایطی پرداخت میشود که دولت برای تأمین کسری بودجه خود، مالیات بر ارزش افزوده را افزایش داده و فشار تورمی مستقیم بر مردم وارد کرده است. به عبارت دیگر، مردم از طریق افزایش مالیات و کاهش قدرت خرید هزینههای دولت را تأمین میکنند، در حالی که پالایشگاهها از تخفیفهای میلیارد دلاری بهرهمند میشوند. این تناقض آشکار میان سیاستهای مالیاتی و سیاستهای یارانهای دولت، پرسشهای جدی در خصوص عدالت اقتصادی و شفافیت بودجهای ایجاد میکند. طبق برنامه هفتم توسعه، تخفیف در فروش نفت خام باید مشروط به سرمایهگذاری پالایشگاهها در پروژههای کیفیسازی و توسعه زنجیره ارزش باشد. هدف از این شرط آن بوده است که پالایشگاهها با استفاده از این تخفیف، منابع مالی لازم برای ارتقای کیفیت فرآوردههای نفتی و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر را فراهم کنند.
اما در عمل، این تخفیف پیش از فرآوری و بدون تحقق شروط قانونی اعمال میشود و پالایشگاهها بدون الزام به سرمایهگذاری در پروژههای کیفیسازی از این یارانه پنهان بهرهمند میشوند. این وضعیت نه تنها موجب اتلاف منابع ملی میشود بلکه فرصتهای سرمایهگذاری در بخش انرژی و صنایع پاییندستی نفت را نیز از بین میبرد.
با حضور رئیسجمهور در مجلس شورای اسلامی، لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ به مجلس تحویل داده شد. ارزیابی کلی و ابتدایی ارقام این لایحه نشان میدهد دولت بودجه ۱۴۰۵ را در یکی از انقباضیترین و بستهترین قالبهای ممکن و همزمان با حذف چهار صفر از پول ملی تنظیم کرده است.
قیمت اسکناس و حواله دلار توافقی در بازار ارز تجاری امروز چهارشنبه سوم دی ۱۴۰۴ توسط بانک مرکزی اعلام شد و به ترتیب با رشد قابل توجه به نرخ ۱۱۷ هزار و ۴۶ تومان و ۸۰ هزار و ۳۱۴ تومان رسید.
نیروهای گارد ساحلی ایالات متحده در دومین اقدام خود، یک نفتکش تحریمشده را که آخرینبار در ونزوئلا پهلو گرفته بود، در آبهای منطقهای متوقف و بازرسی کردهاند. این دومین مورد توقیف نفتکشهای تحریمشده مرتبط با ونزوئلا در ماه جاری است.
قیمت اسکناس و حواله دلار توافقی در بازار ارز تجاری امروز سهشنبه دوم دی ۱۴۰۴ توسط بانک مرکزی اعلام شد و به ترتیب با رشد قابل توجه به نرخ ۱۱۴ هزار و ۹۶ تومان و ۷۹ هزار و ۷۰۷ تومان رسید.
مسعود پزشکیان، رییس جمهور ایران، در سفر اخیر خود به قزاقستان با اشاره به جایگاه ممتاز ایران در شبکه حمل ونقل منطقهای، آن را به صرفهترین و کارآمدترین مسیر ترانزیتی برای قزاقستان عنوان کرد و گفت: «کریدور قزاقستان- ترکمنستان- ایران ظرفیت بسیار مناسبی برای توسعه همکاریهای ترانزیتی دارد.» رئیس جمهور قزاقستان همچنین با اشاره به اهمیت ژئواستراتژیک منطقه، تأکید کرد که قزاقستان، ایران، عراق، ارمنستان و ترکمنستان میتوانند یک خط مواصلاتی مهم، حیاتی و آیندهساز ایجاد کنند. توکایف در پایان، از آمادگی ایران برای واگذاری ۱۵ هکتار زمین در بندرعباس به منظور توسعه همکاریهای مشترک استقبال کرد و این اقدام را گامی مؤثر در جهت تقویت روابط دانست. براساس اعلام مقامات، راه آهن قزاقستان-ترکمنستان-ایران فرصتهای جدیدی را برای توسعه بیشتر همکاریهای دوجانبه بین کشورها ایجاد کرده است. این خط آهن به یک کریدور حمل و نقل مهم تبدیل شده که شمال را به جنوب و شرق را به غرب متصل میکند. همچنین، برای احیای جاده ابریشم و توسعه تجارت متقابل بین کشورهای آسیای مرکزی، منطقه خزر و مناطق همسایه اهمیت راهبردی دارد. در مجموع، این خط از نظر راهبردی برای کشورهای آسیای مرکزی برای اتصال به خلیج فارس از طریق ایران، در موقعیت مناسبی قرار دارد. این راه آهن همچنین دسترسی کشورهای اروپایی به بنادر خلیج فارس را تسهیل خواهد کرد. تخمین زده میشود که این خط، ارقام تجاری را حدود ۱۰ میلیارد دلار افزایش دهد. این مسیر سه برابر کوتاهتر از مسیر کانال سوئز است و نقش مهمی در ایجاد محیطهای تجاری و اجتماعی جدید در منطقه نزدیک دریای خزر و سرزمینهای شمالی ایفا میکند.
طبق گزارش مرکز آمار شورای همکاری خلیج فارس، حجم تجارت خارجی کالاهای کشورهای این شورا، به استثنای تجارت میان خودشان، نسبت سال ۲۰۲۴ با ۷.۴ درصد افزایش به ۱.۶ تریلیون دلار رسیده است.
