جدید به قدیم
تشدید نابرابری تجاری میان کشورها در سالهای اخیر، بیش از هر زمان دیگری به یکی از شاخصهای بارز تحول نظم اقتصادی جهانی تبدیل شده است؛ نظمی که دیگر صرفاً بر اساس مزیت نسبی کلاسیک و روابط دوجانبه ساده قابل توضیح نیست، بلکه متاثر از مجموعهای پیچیده از عوامل شامل رقابتهای ژئواقتصادی، تغییرات ساختاری در زنجیرههای تولید و تأمین، تحولات فناورانه، سیاستهای صنعتی و نقش فعال دولتها در مدیریت اقتصاد جهانی شکل گرفته است. در این چارچوب، رشد خیرهکننده صادرات ویتنام به ایالات متحده و ثبت رکوردهای تازه در مازاد تجاری این کشور با بزرگترین اقتصاد جهان، بیش از آنکه صرفاً یک رخداد آماری باشد، نمادی روشن از بازتوزیع قدرت در اقتصاد جهانی است. همزمانی این جهش صادراتی با مذاکرات تعرفهای میان واشنگتن و هانوی، اهمیت مسأله را دوچندان کرده و آن را به نقطهای حساس در تحلیلهای اقتصادی و سیاستگذاری تجاری بدل ساخته است. این رخداد نشان میدهد که کشورهایی که تا چند دهه پیش در زمره اقتصادهای نوظهور و کمدرآمد قرار داشتند، اکنون توانستهاند در زنجیره ارزش جهانی نقشآفرین شوند و از تحولات ناشی از تنشهای ژئوپلیتیک سود ببرند.
نشست سه جانبه ایران، عربستان سعودی و چین را میتوان یکی از معنادارترین تحولات دیپلماتیک سالهای اخیر در غرب آسیا دانست؛ نشستی که فراتر از احیای روابط دوجانبه تهران و ریاض، نشانههایی از بازتعریف موازنههای منطقهای و تلاش برای شکلدهی به ساز وکارهای جدید مدیریت تنش در بستر رقابتهای ژئوپلیتیکی جهانی را در خود دارد. کمیته سه جانبه ایران، عربستان سعودی و جمهوری خلق چین برای پیگیری توافقنامه پکن که در تاریخ ۱۸ آذر ۱۴۰۴ در تهران برگزار شد، به مثابه گام عملی در مسیر نهادسازی حداقلی برای مدیریت تنشها و تثبیت کانال گفتگو در غرب آسیا تلقی میشود. این نشست علاوه بر کارکرد دو جانبه آن در چارچوب روابط تهران-ریاض که در بخش دوم گفتوگو به آن میپردازیم، بازتابدهنده تلاش چین برای تثبیت نقش خود به عنوان یک میانجی فعال و کنشگر سیاسی در منطقه است که ثبات آن با منافع راهبردی پکن به ویژه در حوزه انرژی، حفاظت از سرمایهگذاری خارجی و برندسازی دیپلماتیک به عنوان بدیل الگوی مداخلهگری غرب پیوندی مستقیم دارد. ورود فعال چین به این فرایند، پرسش های مهمی را درباره آینده نظم امنیتی منطقه، میزان پایداری این مسیر و پیامدهای آن برای نقشآفرینی بازیگران سنتی در غرب آسیا پیش روی تحلیلگران قرار داده است. در بخش اول گفتگو با مهرداد علیپور، کارشناس مسائل بینالملل به ارزیابی این نشستهای سه جانبه جهت پیگیری توافقنامه پکن، پیامدهای نقش چین بهعنوان میانجی برای نظم منطقهای و منافع راهبردی در حفظ و توسعه روابط ایران و عربستان پرداختهایم.
ردهبندی تیمهای ملی بسکتبال جهان در رده سنی جوانان و نوجوانان اعلام شد.
بازار سرمایه امروز رشد بیسابقهای را به ثبت رساند؛ به طوری که شاخص کل بورس با افزایش بیش از ۹۳ هزار واحد ضمن ثبت یک رکورد جدید در رشد روزانه به رقم سه میلیون و ۸۶۰ هزار واحد رسید و برای اولین بار نیز وارد کانال ۳.۸ میلیون شد.
قیمت هر اونس طلا در معاملات روز جمعه بازار جهانی، تحت تاثیر پیشبینیها برای کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو آمریکا، افزایش ملایمی یافت، در حالی که نقره به رکورد بالایی صعود کرد.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، راهی اروراسیا شد. این سفر از روز دوشنبه 24 آذر آغاز شد و با مقامات بلاروس و روسیه دیدار و رایزنیهای فشردهای داشت. سفری که از مینسک آغاز شد و در مسکو، با مذاکرات حساس پیرامون آینده برجام و تحولات قفقاز به پایان رسید. تهران در مواجهه با فشارهای غرب، کارتهای بازی خود را در بلوک شرق فعالتر میکند.
جبهه پایداری نام یک گروه سیاسی- فکری است که طی سالهای اخیر حضور و اثرگذاری آن در عرصه سیاست ایران بیش از گذشته به چشم میآید. این جریان که در سال ۱۳۹۰ و همزمان با انتخابات مجلس نهم شورای اسلامی بهطور رسمی اعلام موجودیت کرد، تاکنون نقش قابلتوجهی در جهتدهی به برخی سیاستهای جمهوری اسلامی ایران ایفا کرده است. جبهه پایداری امروز بهعنوان رادیکالترین جریان در اردوگاه اصولگرایی و راست سیاسی شناخته میشود؛ جریانی که رویکردهایی همچون مخالفت با برقراری روابط سیاسی با غرب، حمایت از اعمال سختگیرانه قوانین اجتماعی در حوزههایی مانند حجاب، و دفاع از محدودیتهای گسترده در اینترنت، شبکههای اجتماعی و رسانهها را دنبال میکند.
برنامه ویزای تنوع نژادی سیستمی بود که هر ساله از طریق قرعهکشی، به شهروندان کشورهای با سهم کمتر مهاجر در آمریکا، حدود ۵۰ هزار مجوز اقامت دائم یا گرین کارت اعطا میکرد و برندگان آن ملزم به عبور از مراحل سختگیرانه بررسیهای امنیتی بودند.
دولت آمریکا ورود هواداران ایران، سنگال، هائیتی و ساحل عاج را برای جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ ممنوع کرد.
در ۴ دسامبر، دولت دونالد ترامپ استراتژی امنیت ملی (NSS) جدیدی را با تمرکز بر تقویت حضور نظامی بیشتر در نیمکره غربی، ایجاد تعادل در تجارت جهانی، تشدید امنیت مرزی و پیروزی در جنگ فرهنگی با اروپا منتشر کرد. دومین سند راهبردی امنیت ملی ترامپ، چه از نظر محتوا و چه از نظر لحن، یک تغییر اساسی از استراتژیهای گذشته است، از جمله سند راهبردی امنیت ملی که هشت سال پیش در اولین دوره ریاست جمهوری خود منتشر کرد.
