جدید به قدیم
در پی تشدید تهدیدات لفظی بنیامین نتانیاهو علیه ایران، بسیاری از تحلیلگران این مواضع را نه از سر اقتدار، بلکه نشانهای از نگرانی عمیق و بنبست راهبردی رژیم صهیونیستی ارزیابی میکنند.
در هفتههای اخیر، رژیم صهیونیستی با پشتیبانی آشکار ایالات متحده آمریکا و در سایه بازگشت دونالد ترامپ به قدرت، بار دیگر سیاست دیرینه خود در تنشآفرینی در منطقه غرب آسیا را در دستور کار قرار داده است. اینبار، بهانه اصلی این ماجراجویی، برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایران عنوان میشود؛ برنامهای که مقامات رسمی کشور بارها بر ماهیت کاملاً دفاعی آن تأکید کردهاند. بررسی دقیق تحولات اخیر نشان میدهد که اهداف این فضاسازی جدید را میتوان در سه محور اصلی تحلیل کرد: تلاش برای محدودسازی توان بازدارندگی ایران، ایجاد جنگ بهمنظور تضعیف یا نابودی نظام جمهوری اسلامی و در نهایت، بهرهبرداری شخص بنیامین نتانیاهو از بحرانسازیهای امنیتی برای تداوم حیات سیاسی خود. این یادداشت میکوشد با نگاهی تحلیلی، ابعاد این سه محور را بررسی کرده و ریشههای واقعی این تهدیدات را آشکار سازد.
تحریمها، بیثباتی و دخالتهای خارجی، یک سال پس از سقوط اسد، هنوز هم برای احمد الشرع مشکلساز هستند و سوریه تجزیهشده برای فرار از چرخه خشونت تلاش میکند. اگر حضور در همه جا و دست دادن تنها معیارهای موفقیت بودند، احمد الشرع میتوانست دیپلمات سال باشد؛ چراکه او از زمان به قدرت رسیدن ناگهانیاش، یک حمله دیپلماتیک جذاب را آغاز کرده و روابط خود را با کشورهای غربی و عربی که از اسد دوری میکردند و زمانی الشرع را تروریست میدانستند، تقویت کرده است. از زمانی که الشرع رسماً در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۵ رئیس جمهور سوریه شد، در مجموع ۲۱ سفر بینالمللی عمومی به ۱۳ کشور انجام داده است. این سفرها شامل بازدید از مجمع عمومی سازمان ملل، کنفرانس تغییرات اقلیمی در برزیل و اجلاسهای متعدد عربی میشود. در جبهه سرمایهگذاری، وعدههای خارجی در حال افزایش است. عربستان قول سرمایهگذاریهایی به ارزش بیش از 6 میلیارد دلار را داده است. قطر به احیای صنعت نفت و گاز کمک میکند و احتمالاً مجموعه نهایی تحریمهای ایالات متحده در رأیگیری قبل از کریسمس لغو خواهد شد. اما آنچه واضح است این است که سوریه پس از تبدیل شدن به زمین بازی بازیگران خارجی، با تنشهای شدید داخلی و خارجی روبرو است.
تهران روز یکشنبه ۳۰ نوامبر شاهد تحرکات دیپلماتیک سطح بالایی بود؛ سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در یک روز فشرده ابتدا میزبان سعود بن محمد الساطی، معاون سیاسی وزارت خارجه عربستان و سپس پذیرای هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، بود. این دیدارهای همزمان، در راستای سیاست «همسایگی اول» ایران انجام شد و بر تقویت روابط دوجانبه، رایزنی درباره تحولات کلیدی منطقهای و تلاش برای ایجاد یک معماری جدید در خاورمیانه متمرکز بود. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در دیدار با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، پس از مذاکرات سطح بالا در پایتخت ایران، تأکید کرد که آنکارا و تهران به دنبال گسترش قابل توجه همکاری در زمینه تجارت، انرژی، مدیریت مرزها و امنیت منطقهای هستند.
این نخستین سفر یک وزیر خارجه به ایران بعد از گذشت 5 ماه از جنگ 12 روزه است. در آغاز کنفرانس مطبوعاتی مشترک، وزیر امور خارجه ایران، از هاکان فیدان و هیئت همراه استقبال و خاطرنشان کرد که ایران و ترکیه «نه تنها دو کشور همسایه، بلکه دو ملت دوست و برادر با پیوندهای عمیق تاریخی، مذهبی و فرهنگی هستند». آنکارا و تهران برنامههایی را برای تقویت تجارت، ارتقای گذرگاههای مرزی، هماهنگی در مورد مهاجرت و مقابله با بحرانهای منطقهای ترسیم و در عین حال بر مخالفت مشترک خود با سیاستهای اسرائیل تأکید کردند.
رژیم صهیونیستی بعد از عملیات طوفان الاقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و رویارویی مستقیم و طولانی مدت با محور مقاومت در وضعیتی بیسابقه از نظر شکنندگی داخلی و فشار بیرونی قرار گرفته است. این بحران فقط نظامی یا اقتصادی نیست بلکه یک بحران چندضلعی است که اضلاع امنیتی، اقتصادی، سیاسی، جمعیتی و روانی-اجتماعی آن به هم پیوسته و هر کدام دیگری را تشدید میکند.
حادثه عاشورا اگرچه در سال ۶۱ هجری قمری رخ داد، اما روح این قیام، زنده و جاری در بستر تاریخ مانده است. تقابل حق و باطل، ظلم و عدالت و فریاد مظلومیت در برابر ستم، امروز نیز با شکل و شمایلی نو، اما با همان جوهره، در جهان معاصر ادامه دارد. این یادداشت، نگاهی تطبیقی دارد میان عاشورای حسینی و شرایط امروز جهان، بهویژه در سایه جنایات صهیونیسم جهانی و سکوت مدعیان حقوق بشر.
